Δ. Μαρωνίτης: Ο σταθερός, δημόσιος ΒΗΜΑτισμός του

Στις 27 Φεβρουαρίου 1971, ημέρα Σάββατο, «Το Βήμα» γνωστοποιούσε στους αναγνώστες του, με μια μικρή αγγελία σε

Δ. Μαρωνίτης: Ο σταθερός, δημόσιος ΒΗΜΑτισμός του | tovima.gr
Στις 27 Φεβρουαρίου 1971, ημέρα Σάββατο, «Το Βήμα» γνωστοποιούσε στους αναγνώστες του, με μια μικρή αγγελία σε «μενταγιόν» της πρώτης σελίδας, ότι «από σήμερον κάθε Σάββατον, εις την επιφυλλίδα του «Βήματος» θα γράφουν διαδοχικώς ο υφηγητής του Πανεπιστημίου κ. Δ. Ν. Μαρωνίτης και οι…». Ακριβώς από κάτω, στην πρώτη σελίδα με γύρισμα στη δεύτερη, η πρώτη επιφυλλίδα του Μαρωνίτη με τίτλο «Σημείο Αναφοράς». Ηταν τότε 42 ετών. Κι από τότε πέρασαν 45 ολόκληρα χρόνια με την επιφυλλίδα Μαρωνίτη να αποτελεί μία από τις σταθερές της εφημερίδας, ως το Σάββατο 18 Ιουνίου 2016. Οχι πάντα στην πρώτη σελίδα, κι όχι πάντα στην ίδια σελίδα. Αυτές οι «μετακινήσεις» τον εκνεύριζαν και αρκετές φορές είχε εκφράσει δημοσίως τη δυσαρέσκειά του. Αλλά έμενε πιστός στο επιφυλλιδογραφικό του καθήκον. Οι επιφυλλίδες του είναι αναπόσπαστο κομμάτι της άλλης δουλειάς του, της μεταφραστικής και της ερμηνευτικής. Ο ίδιος έτσι τις αντιμετώπιζε, όπως αποδεικνύει και η αυτονόμησή τους από το σώμα της εφημερίδας και η έκδοσή τους σε βιβλία.
Η σχέση του Μαρωνίτη με τον Οργανισμό Λαμπράκη είναι προγενέστερη της συνεργασίας του ως επιφυλλιδογράφου. Πριν από το 1971 βρίσκουμε κείμενά του στο «Βήμα». Κυρίως βρίσκουμε όμως κείμενά του για τη νεοελληνική λογοτεχνία και ειδικότερα την ποίηση, στο περιοδικό «Εποχές» που εξέδιδε ο Οργανισμός Λαμπράκη στη δεκαετία του ’60 – πριν από τη δικτατορία. Σε αυτή τη δεκαετία, όταν αρχίζει να σχηματοποιείται στην Ελλάδα η μαζική κουλτούρα, «Το Βήμα» προώθησε και καλλιέργησε την ιδέα του δημόσιου διανοουμένου, δηλαδή ενός «οργανικού» συνεργάτη (ας μη διαβαστεί το «οργανικός» με την γκραμσιανή έννοια) που γράφει για λογοτεχνία, τέχνη, επιστήμη αλλά ασκεί και κριτική στην πολιτική, στην εκπαίδευση, στους θεσμούς. Ο Μαρωνίτης ήταν ο τελευταίος από αυτή τη γενιά των δημόσιων διανοουμένων του «Βήματος», ο τελευταίος από τους μεγάλους thinkers της εφημερίδας.
Η σχέση του Μαρωνίτη με την εφημερίδα ήταν θερμή – ακόμη κι αν υπήρχαν κάποιες περίοδοι ψύχους. Μάλιστα, η εφημερίδα τού είχε αφιερώσει ένα μεγάλο πορτρέτο στη σειρά «Η σκέψη των Ελλήνων», που είχε δημοσιευτεί το καλοκαίρι του 1996, με τους σημαντικότερους τότε εν ζωή έλληνες διανοουμένους (Καστοριάδης, Αξελός, Ξενάκης, Λορεντζάτος, Κονδύλης κ.ά.). Τίτλος εκείνου του πορτρέτου ήταν «Ποιητική και πολιτική ηθική». Φυσικά, είχε φιλοξενήσει αρκετές συνεντεύξεις του.
Ο επιφυλλιδογράφος του «Βήματος» Δ. Ν. Μαρωνίτης (σημαντικό το Δέλτα, σημαντικό και το Νι) είχε επιφυλλιδογραφικό πρόγραμμα. Το βρίσκουμε διατυπωμένο στην πρώτη επιφυλλίδα του. Και είναι καταπληκτικό να διαπιστώνεις, τεσσερισήμισι δεκαετίες μετά, πόσο πιστός έμεινε στο πρόγραμμα, δείγμα και απόδειξη μιας συνέπειας σκέψης και ήθους, και πόσο διαχρονικά επίκαιρες είναι οι θέσεις του αυτές. «Τα λόγια μας – και οι πράξεις μας – πρέπει σήμερα κάπου να καρφώνονται και όχι απλώς να εκτονώνουν την απαραίτητη οργή μας για ό,τι συμβαίνει μέσα μας και γύρω μας» έγραφε. Και κάπου αλλού, στην ίδια επιφυλλίδα, διαβάζουμε κάτι ανατριχιαστικά αναγνωρίσιμο στις μέρες μας: για «τη διαστροφή φοβία πολλών πνευματικών ανθρώπων ή την κουτοπόνηρη τακτική όσων επιδιώκουν την επιβίωσή τους, κρατώντας και την πίτα σωστή και τον σκύλο χορτάτο».
Σε μια συνέντευξή μας, που είχε δημοσιευτεί στις 17 Φεβρουαρίου 2008, τον είχα ρωτήσει γιατί στις επιφυλλίδες του επέμενε τόσο πολύ στον Ομηρο. Είχε πει: «Ισως από ένα είδος αποστροφής να εμπλακώ στη συζήτηση για το θολό θέμα της διαφθοράς και για τα συμπτώματά της. Αλλωστε πιστεύω ότι πρέπει να μετακινηθούμε από τη λέξη διαφθορά στη λέξη φθορά, με το επιχείρημα ότι ο λόγος περί διαφθοράς είναι μάλλον φενάκη και βιτρίνα για να αποκρύβουν τα συμβαίνοντα σε ένα βαθύτερο επίπεδο γενικότερης και κρισιμότερης φθοράς».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
  • Βηματοδότης Η γιορτή της δημοκρατίας και η παραφωνία Βελόπουλου Το κεντρικό σύνθημα στη δεξίωση για την 47η επέτειο από την... ΒΗΜΑτοδότης |
Σίβυλλα
Helios Kiosk