Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Η Γερμανία είχε κατά καιρούς διεθνή πρωτιά σε πολλούς τομείς: στον τουρισμό, στις εξαγωγές, στις τέχνες, στο ποδόσφαιρο. Εκεί που είναι όμως μονίμως ασυναγώνιστη είναι στο άθλημα «δανεικά και αγύριστα». «Η Γερμανία είναι παγκόσμια πρωταθλήτρια στα πολεμικά χρέη» επανέλαβε πρόσφατα ο καθηγητής Οικονομικής Ιστορίας Αλμπρεχτ Ριτσλ. Μέχρι στιγμής δεν έχει πληρώσει δεκάρα για τα χρέη της κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και σε αυτά ανήκει και το λεγόμενο αναγκαστικό δάνειο με την Τράπεζα της Ελλάδος, το ύψος του οποίου, με σημερινές τιμές, υπολογίζεται σε κάμποσα δισεκατομμύρια ευρώ. Επόμενο είναι έτσι η εκπεφρασμένη θέληση της ελληνικής κυβέρνησης να ζητήσει επίσημα την αποπληρωμή του να προκαλεί πονοκέφαλο στο Βερολίνο. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Σάιμπερτ δηλώνει συνεχώς ότι «δεν υπάρχει θέμα», όλοι ξέρουν όμως ότι οι αξιώσεις καταφτάνουν ολοταχώς και ότι θα θέσουν σε ισχυρή δοκιμασία τις ελληνογερμανικές σχέσεις. Οι απόψεις σχετικά με την υποδοχή του αιτήματος από τη γερμανική κυβέρνηση διίστανται. «Αν η Ελλάδα επιζητήσει με νομικά μέσα την ικανοποίηση των αξιώσεών της, η γερμανική κυβέρνηση θα το αποδεχθεί» υποστηρίζει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος Αριστερά (Die Linke) Μίχαελ Σλεχτ. Ακριβώς αντίθετη είναι η γνώμη του κ. Ριτσλ στην παρακάτω συνέντευξη. Το «ναι» στην Ελλάδα, λέει, θα ανάγκαζε τη Γερμανία να δώσει επανορθώσεις και για τις άλλες χώρες-θύματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κάτι τέτοιο όμως αποκλείεται. Και αυτό θα επιτρέψει στους Γερμανούς να παραμείνουν παγκόσμιοι πρωταθλητές στον τομέα των απλήρωτων χρεών.

Ο Μανώλης Γλέζος ζήτησε από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να μιλήσει με την ελληνική κυβέρνηση για το θέμα των γερμανικών πολεμικών χρεών προς την Ελλάδα. Πιστεύετε ότι θα το κάνει;

«Θα με εξέπληττε αν το έκανε. Αυτό θα σήμαινε ότι η Γερμανία θα εγκατέλειπε την ως τώρα δοκιμασμένη τακτική της άρνησης. Μόλις προ ημερών εξάλλου ο Σόιμπλε χαρακτήρισε την έγερση του θέματος περισπασμό από τα βασικά σημερινά προβλήματα».
Σε τι θα μπορούσε να ελπίζει η Ελλάδα αν γίνονταν σχετικές διαπραγματεύσεις;
«Η ειλικρινής απάντηση φοβάμαι ότι είναι: σε τίποτα. Η Γερμανία δεν θα δεχθεί συζήτηση, επειδή αν αυτή αρχίσει δεν πρόκειται να σταματήσει –αμέσως μετά θα έρθουν αξιώσεις από άλλες χώρες. Η άποψη του Χέλμουτ Κολ που επικράτησε γενικά μετά την επανένωση της Γερμανίας ήταν ότι είναι αδύνατον να “πουληθούν” οι επανορθώσεις στον γερμανικό πληθυσμό και ότι, αν γίνονταν, θα προξενούσαν, όπως και μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, περισσότερο κακό από ό,τι καλό. Το καλύτερο γι’ αυτόν ήταν η συνέχιση της οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας στην Ευρώπη».

Ο γερμανός ιστορικός Γκετς Αλι εντάσσει το κατοχικό δάνειο στις γενικότερες πολεμικές εισφορές της ηττημένης χώρας. Είναι σωστό αυτό;
«Στο άρθρο 5 της Συνθήκης περί χρεών του Λονδίνου από το 1953 καθορίστηκε ότι τα πολεμικά χρέη της Γερμανίας από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο –μεταξύ των οποίων και το κατοχικό δάνειο –και οι επανορθώσεις θα ρυθμιστούν στο πλαίσιο μιας διάσκεψης μετά τη γερμανική επανένωση. Το λεγόμενο Σύμφωνο 2+4 μεταξύ των δύο γερμανικών κρατών και των τεσσάρων νικητριών δυνάμεων του πολέμου από το 1990 δεν αναφέρει όμως τίποτα για χρέη και επανορθώσεις. Από αυτό παράγεται η νομική άποψη της Γερμανίας ότι όλα έχουν ρυθμιστεί από τότε».

Υπήρξαν αναγκαστικά δάνεια και σε άλλες κατεχόμενες χώρες;
«Αν ληφθεί υπόψη η επιθετικότητα του Τρίτου Ράιχ στην εξωτερική πολιτική, το ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι: Δόθηκαν ποτέ εθελοντικά δάνεια στους ναζί από τις κατεχόμενες χώρες;».

Ο Γκετς Αλι υποστηρίζει επίσης ότι μεγάλο μέρος των πολεμικών εισφορών προέρχεται από το χρυσάφι των εβραίων της Θεσσαλονίκης. Εχουν οι απόγονοί τους αξίωση επ’ αυτού του χρυσού;
«Η λεηλασία του χρυσού και ιδίως εκείνου των εβραίων είχε ανατεθεί σε ειδικές γερμανικές μονάδες. Για τη Θεσσαλονίκη δεν ξέρω ακριβώς το θέμα. Γενικά όμως ξέρω ότι το ναζιστικό καθεστώς φόρτωνε τις δαπάνες για την εξόντωση των εβραίων στις χώρες προέλευσής τους. Ενα τέτοιο παράδειγμα είναι η μεταφορά των γάλλων εβραίων στο Αουσβιτς που φορτώθηκε στο γαλλικό κράτος. Μετά τον πόλεμο πάντως η Γερμανία, χωρίς να αναγνωρίσει το χρέος της για επανορθώσεις, πλήρωσε ατομικές αποζημιώσεις μέσω μη κρατικών οργανώσεων και ιδρυμάτων».

Πώς υπολογίζονται οι επανορθώσεις; Αποκλειστικά από τους νικητές του πολέμου ή πάντα σε συνεργασία με τους ηττημένους;
«Οι επανορθώσεις ήταν από την αρχαιότητα ένα αντίβαρο για τις απώλειες των νικητών. Το αποφασιστικό στην περίπτωση της Γερμανίας ήταν η απόφαση των συμμαχικών δυνάμεων να τερματίσουν πρόωρα τη διαδικασία των επανορθώσεων και να θέσουν στη θέση τους τη συνεργασία των ευρωπαϊκών χωρών με τη Γερμανία. Εχοντας αποβάλει το βάρος των επανορθώσεων και των χρεών η Γερμανία απέκτησε έτσι υγιή κρατική οικονομία και ισχυρό νόμισμα και μπόρεσε να γίνει εξαγωγική χώρα. Με αυτόν τον τρόπο εξήγαγε πλεονάσματα στην Ευρώπη, όχι μέσω του καταναγκαστικού δρόμου των επανορθώσεων αλλά μέσω της συσσώρευσης πλεονασμάτων στο εξωτερικό εμπόριο και της δημιουργίας μεγάλης περιουσίας στο εξωτερικό. Αυτή την εποχή βιώνουμε κατά τα άλλα την απαξίωση σημαντικού μέρους αυτής της περιουσίας».
Βερολίνο
Αυξάνεται η τάση κατά του ευρώ

Πολλοί γερμανοί πολιτικοί προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να μπλεχθεί το χρέος των Γερμανών και το χρέος των Ελλήνων προς τους Γερμανούς από την εποχή της ειρήνης. Γιατί να μη γίνει συμψηφισμός τους;

«Πολιτικά αυτός ο συμψηφισμός μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας γίνεται ήδη. Οικονομικά πρέπει να πούμε ότι η χρηματιστική υγεία της Γερμανίας δεν είναι τυχαία αλλά έμμεσα αποτέλεσμα της πολιτικής των συμμαχικών δυνάμεων μετά τον μεγάλο πόλεμο. Τα μεταπολεμικά γερμανικά πλεονάσματα θα ήταν αδιανόητα χωρίς τον συμψηφισμό».

Θα θεωρήσει μέρος της γερμανικής πολιτικής ελίτ τυχόν ελληνική αξίωση casus belli (αιτία πολέμου);
«Δεν έχω συναντήσει ακόμη κανέναν που θα έστελνε αλεξιπτωτιστές στην Κρήτη, αν εννοείτε αυτό. Η διάθεση στη Γερμανία είναι σήμερα μάλλον αμυντική και απομονωτική, όχι επιθετική. Αν ήταν δυνατόν να κόβαμε τη Γερμανία με ένα μεγάλο πριόνι από την ευρωπαϊκή ήπειρο και να την αγκυροβολούσαμε, ως νησί, κάπου ανάμεσα στην Αυστραλία και στην κινεζική θάλασσα, ίσως να έλεγε “ναι” σε αυτό η πλειονότητα των Γερμανών. Για ιμπεριαλιστικές περιπέτειες δεν ενδιαφέρεται πλέον κανείς, παρ’ όλο που πολλοί στο εξωτερικό το βλέπουν διαφορετικά. Η γερμανική κοινή γνώμη έχει μάλλον αντιμιλιταριστική στάση».
Θα άλλαζε την ευρωπαϊκή ατζέντα η έγερση αξιώσεων από την Αθήνα;
«Οχι οπωσδήποτε. Υπάρχει όμως στη Γερμανία μια αυξάνουσα τάση κατά του ευρώ που οφείλεται και στην αντίληψη ότι το κοινό νόμισμα έχει διασπάσει τις χώρες της Ευρώπης και μας έχει κάνει αντιπαθητικούς στους Ευρωπαίους».
Θα μπορούσαν οι ελληνικές αξιώσεις να ανοίξουν την όρεξη και σε άλλες από τους ναζί καταληστευμένες χώρες;
«Αναμφίβολα. Γι’ αυτόν τον λόγο άλλωστε το Βερολίνο αποκλείει κάθε συζήτηση για το θέμα. Η Ελλάδα δεν θα αποτελέσει εδώ εξαίρεση. Οι επενέργειες τέτοιων αξιώσεων θα προκύψουν βέβαια μάλλον έμμεσα. Από την άλλη, βέβαια, θα μπορούσαν να έχουν και μη ηθελημένες επιπτώσεις, όπως π.χ. η ενίσχυση ενός ρεύματος που θα λέει ότι είναι καλύτερο να παρατήσουμε το ευρώ και να χάσουμε ένα μέρος της αξίας της περιουσίας μας στο εξωτερικό από το να γίνουμε ο στόχος ενός νέου μίσους από τους άλλους λαούς».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ