Την περασμένη Τρίτη, με μια επιστολή που κατέθεσαν στους εκπροσώπους των ΠΑΕ Α’, Β’ και Γ’ Εθνικής, στον υπουργό Πολιτισμού Ευάγγελο Βενιζέλο, στον υφυπουργό Αθλητισμού Γιώργο Λιάνη, στον Γενικό Γραμματέα Αθλητισμού Νίκο Εξαρχο, στα μέλη της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού και στο ΔΣ της ΕΠΟ, δέκα ΠΑΕ Α’ Εθνικής ζήτησαν από τον πρόεδρο της ΕΠΑΕ Αθανάσιο Κανελλόπουλο μια εκτός ημερησίας διατάξεως συζήτηση για την αθλητική Δικαιοσύνη και τον ρόλο της. Μια ενδέκατη ΠΑΕ, ο Πανιώνιος, προχώρησε ένα βήμα πιο μπροστά ζητώντας από τον πρόεδρο της λίγκας του επαγγελματικού ποδοσφαίρου την αντικατάσταση των αθλητικών δικαστών που στελεχώνουν τις πειθαρχικές επιτροπές κρίνοντας το έργο τους απαράδεκτο. Οι εκπρόσωποι των ΠΑΕ Παναθηναϊκός, Αιγάλεω, Ακράτητος, Προοδευτική, Πανσερραϊκός, ΟΦΗ, Καλλιθέα, ΠΑΣ Γιάννινα, Μαρκό, Αγιος Νικόλαος έδειξαν – επιτέλους – μια κάποια ευαισθησία (έστω και κατά τα καλά και συμφέροντα) απέναντι σε ένα πρόβλημα που καθιστά το ελληνικό ποδόσφαιρο στα μάτια της κοινής γνώμης ολοένα περισσότερο αναξιόπιστο. Την ίδια ευαισθησία πάντως δεν έδειξε ο πρόεδρος της ΕΠΑΕ, ο οποίος απάντησε στον εκπρόσωπο του ΠΑΟ Γιώργο Στράτο ότι, αν τον απασχολούν τόσο πολύ τα προβλήματα της αθλητικής Δικαιοσύνης, ας φροντίσει να πάρει τη διοίκηση της ΕΠΑΕ η ομάδα του!


Το απλό συμπέρασμα όσων παρακολουθούν τα δρώμενα της ελληνικής αθλητικής Δικαιοσύνης στον χώρο του επαγγελματικού ποδοσφαίρου είναι ότι τα προβλήματά της δεν είναι πολύ διαφορετικά από αυτά της διαιτησίας: οι αποφάσεις των αθλητικών δικαστών προκαλούν συχνά πυκνά τα ίδια ερωτήματα με τα σφυρίγματα κάποιων διαιτητών. Οι αποφάσεις τους είναι πολύ συζητήσιμες, ενώ τελευταία γεννούν (καχ)υποψίες που συντηρούνται πρώτα απ’ όλα από τους ίδιους τους παράγοντες οι οποίοι θεωρητικά τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να τις επηρεάζουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη συζήτηση που έγινε την Τρίτη στην ΕΠΑΕ ακούστηκαν κατηγορίες που θυμίζουν ανάλογες που κυκλοφορούσαν εναντίον των διαιτητών στους καιρούς της παράγκας. Κάποια στιγμή ο πρόεδρος Κανελλόπουλος θύμισε στους επικριτές του πως όταν ήταν απόλυτος άρχοντας της ΕΠΑΕ ο Βίκτωρας Μητρόπουλος διόριζε ως αθλητικούς δικαστές τους δικηγόρους του! Το ότι κανένας αθλητικός (ή όχι) εισαγγελέας δεν ασχολήθηκε με αυτού του είδους τις κατηγορίες, όπως θα συνέβαινε σε κάθε πολιτισμένο κράτος, είναι και αυτό σύμπτωμα της δυσλειτουργίας των ποδοσφαιρικών θεσμών και όχι μόνον.


Είτε φίλοι των προέδρων είναι οι (αθλητικοί) δικαστές είτε εχθροί τους, το αποτέλεσμα πάντως είναι πάντοτε ίδιο: υπάρχουν αποφάσεις που προκαλούν θυμηδία και παρατράγουδα. Εφέτος το κακό παράγινε. Την έκτη αγωνιστική του Πρωταθλήματος οπαδοί του υπότροπου για επεισόδια Παναθηναϊκού κατέστρεψαν τα εκδοτήρια του γηπέδου της Πάτρας, επιτέθηκαν σε υπαλλήλους και έκλεψαν τα εισιτήρια του αγώνα. Η ομάδα των Πρασίνων δεν τιμωρήθηκε γιατί τυπικά δεν είχε ζητήσει εισιτήρια για το συγκεκριμένο ματς. Σύμφωνα με φήμες, η αθωωτική απόφαση βγήκε για να συνεργαστεί χωρίς προβλήματα η διοίκηση της ΠΑΕ ΠΑΟ με την Αστυνομία στον αγώνα που έδινε τότε με την τουρκική Φενέρμπαχτσε! Προϊόν θεμιτής συνδιαλλαγής ή όχι, η απόφαση υπήρξε το λιγότερο σκανδαλώδης και από τη στιγμή που έγινε η αρχή ό,τι ακολούθησε είναι μια κακόγουστη κωμωδία.


* Πέτρες, καρέκλες, γροθιές και ντόπες


Τα επεισόδια των οπαδών του Ολυμπιακού στη Θεσσαλονίκη στον αγώνα με τον Ηρακλή πέρασαν στα ψιλά, όπως και οι πέτρες και οι καρέκλες που έριξαν στον Στέλιο Γιαννακόπουλο οι οπαδοί του ΟΦΗ. Τα μπουκάλια που έπεσαν στο πρόσωπο του Δημήτρη Μαυρογενίδη στο ντέρμπι Ολυμπιακού – Παναθηναϊκού στη λεωφόρο Αλεξάνδρας θεωρήθηκαν περίπου ατυχές περιστατικό για το οποίο ουδείς έφερε ευθύνη.


Οι άσεμνες και προσβλητικές χειρονομίες του Εμανουέλ Ολιζαντέμπε προς την εξέδρα στο ίδιο ματς, παρ’ όλο που κατεγράφησαν από τις τηλεοπτικές κάμερες, δεν αποτέλεσαν λόγο τιμωρίας. Μάλιστα κρίθηκε ότι η συμπεριφορά του δεν ήταν καν προκλητική! Επειδή στον χώρο του ελληνικού ποδοσφαίρου ό,τι είναι στραβό μπορεί εύκολα να γίνει χειρότερο, ακολούθησε το σκάνδαλο της απόφασης αθώωσης του ερυθρόλευκου Κριστιάν Καρεμπέ, που βιαιοπράγησε κατά των παικτών του ΠΑΟΚ Παντελή Καφέ και Γιαννάκη Οκκά σε πανελλήνια μετάδοση αλλά δεν υπέπεσε στην αντίληψη ούτε των διαιτητών ούτε των αρμόδιων παρατηρητών ούτε των αθλητικών δικαστών, οι οποίοι πρώτα τον κάλεσαν σε απολογία με βάση το βίντεο και μετά αρνήθηκαν να το λάβουν υπόψη τους και τον αθώωσαν.


Οπως ουσιαστικά έκαναν και με μια σειρά ποδοσφαιριστές που πιάστηκαν ντοπαρισμένοι και τη γλίτωσαν: η περίπτωση του συμπαθούς κατά τα άλλα ποδοσφαιριστή της Ξάνθης Παναγιώτη Κορδονούρη, ο οποίος για χρήση ναδρολόνης τιμωρήθηκε με αποκλεισμό μόλις δύο μηνών, αποτελεί παγκόσμιας πρωτοτυπίας ελληνική ποδοσφαιρική πατέντα.


* Προκλήσεις και τυπολατρία


Ενός σκανδάλου μύρια έπονται… Η καθυστερημένη έκδοση της απόφασης τιμωρίας του ΠΑΟΚ (για τα επεισόδια οπαδών του στο ματς Κυπέλλου με τον Ολυμπιακό) ώστε να προλάβει ο «Δικέφαλος της Θεσσαλονίκης» να αγωνιστεί στην Τούμπα με την ΑΕΚ· η έφεση από τον πρόεδρο της δευτεροβάθμιας επιτροπής εφέσεων της ΕΠΟ στην απόφαση αθώωσης του Καρεμπέ ύστερα και από παρέμβαση του υπουργού Πολιτισμού· οι αποφάσεις-χάδια που βγήκαν για τον Ολυμπιακό, ο οποίος τιμωρήθηκε με δύο αγωνιστικές αποκλεισμού της έδρας του για την επίθεση οπαδών του στην εξέδρα επισήμων της Ριζούπολης εναντίον του προέδρου της Ενωσης Γιάννη Γρανίτσα, και για τον ΠΑΟΚ, που αν και δις υπότροπος τιμωρήθηκε με μία μόλις αγωνιστική αποκλεισμού της έδρας του για τις διακοπές εξαιτίας πετροπολέμου στον αγώνα Κυπέλλου με τον Ολυμπιακό στην Τούμπα: όλα αυτά τα παράδοξα και προκλητικά αποδεικνύουν ότι οι αποφάσεις των αθλητικών δικαστών είναι προϊόν αφόρητων πιέσεων. Είναι νομότυπες τόσο όσο και προσβλητικές για τη νοημοσύνη των καλόπιστων φιλάθλων.


Οι νομικοί που τις εκδίδουν (δικαστές και δικηγόροι που στο ένθετο σχετικό κείμενο μπορεί κανείς να διαπιστώσει πώς και από ποιους διορίζονται) κρύβουν στην πραγματικότητα πίσω από μια τυπολατρία και μια επιτηδευμένη νομολατρία τη δική τους υποχωρητικότητα σε εκείνους που (τους) πιέζουν: η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις δεν εξετάζονται η υπόθεση και οι κατηγορίες, αλλά απλώς (δι)ερευνάται ένας τρόπος ώστε οι κατηγορούμενοι να τη γλιτώσουν. Η νομολατρία στην περίπτωση των αθλητικών δικαστών είναι κατάρα, καθώς σπανίως τους επιτρέπει να μπουν στην ουσία της κατηγορίας. Ο Κανονισμός Αγώνων Ποδοσφαίρου (και οι κάθε λογής αθλητικοί νόμοι που ψηφίζονται για να τον ερμηνεύουν ή να τον τροποποιούν) είναι ένα περιβόλι μέσα στο οποίο – διάθεση να υπάρχει – ο καθένας μπορεί να βρει αρθράκια-παραθυράκια που τον ικανοποιούν.


* Φαιδρότητες και ντρίμπλες


Οι νομικοί εκπρόσωποι των ομάδων καταφεύγουν πολλές φορές σε ισχυρισμούς που είναι τόσο φαιδροί ώστε να μειώνουν το κύρος της αθλητικής Δικαιοσύνης, γνωρίζοντας ότι υπάρχει πιθανότητα οι ισχυρισμοί τους αυτοί να διευκολύνουν τους δικαστές. Η υπεράσπιση του ΠΑΟΚ, π.χ., ισχυρίστηκε ότι τις πέτρες που έπεσαν στον αγώνα εναντίον του Ολυμπιακού για το Κύπελλο Ελλάδος τις πέταξαν «ανένταχτοι» οπαδοί του Θρύλου που μπήκαν στο γήπεδο μεταμφιεσμένοι! Οσο κι αν κάτι τέτοιο μοιάζει εξωφρενικό, η πρακτική των συγκεκριμένων δικηγόρων δεν είναι παράλογη γιατί από τα γραφεία των αθλητικών δικαστών έχουν κατά καιρούς εκδοθεί αποφάσεις που ξεπερνούν τη σφαίρα της φαντασίας απλώς διότι βρέθηκε ένα πρόσχημα: πέρυσι η ποινή των πέντε αγωνιστικών στον Ζε Ελίας έσβησε σε ένα βράδυ με βάση ένα δεδικασμένο σε αγώνα του Αιολικού σε ερασιτεχνικές κατηγορίες, ενώ το 1999 κρίθηκε από τους δικαστές ότι ολοκληρώθηκε κανονικά ένα ματς του ΠΑΟΚ με τον Ολυμπιακό (1-2) στην Τούμπα που διακόπηκε στο 82′ από τον διαιτητή Γιάννη Παπαπέτρου και τον παρατηρητή Κώστα Γενεράλη ο οποίος τον άρπαξε από το χέρι φωνάζοντας «τώρα τρέχουμε»! Το δήλωσαν οι δικηγόροι των δύο ομάδων και σε πείσμα της πραγματικότητας αυτό έγινε αποδεκτό!


Το να ντριμπλάρεις άλλωστε την αθλητική Δικαιοσύνη είναι πανεύκολο: φημολογείται, π.χ., ότι ο νυν πρόεδρος του ΠΑΟΚ Γιώργος Μπατατούδης, που καταδικάστηκε πρωτόδικα σε 20μηνη φυλάκιση για ηθική αυτουργία στη σύνταξη πλαστού ισολογισμού, έχει υπογράψει (προχρονολογημένη) παραίτηση από τη θέση του και θα την εμφανίσει αν καταδικαστεί οριστικά μετά την έφεση. Με αυτό το τρικ δεν θα καταδικαστεί από την αθλητική Δικαιοσύνη και δεν θα έχει κυρώσεις, αφού τυπικά θα έχει παραιτηθεί πριν από την καταδίκη του.


* Γιατί δεν βλέπουν οι παρατηρητές


Μέρος του προβλήματος φυσικά δεν αποτελούν μόνο όσοι κρίνουν τις εκθέσεις, αλλά και όσοι τις συντάσσουν. Οι παρατηρητές της ΕΠΑΕ ειδικά στα ντέρμπι κάνουν τους παράγοντες των ομάδων να χάνουν τον ύπνο τους, καθώς από τις εκθέσεις τους κρίνονται πολλά: εφέτος λίγοι γνωρίζουν ότι με «βέτο» που άσκησε ο Παναθηναϊκός παραμονή του αγώνα με τον Ολυμπιακό στη Λεωφόρο άλλαξε ο παρατηρητής Δημήτρης Σωτηρίου, τον οποίο οι Πράσινοι θεωρούν εχθρό τους γιατί πέρυσι στο αντίστοιχο ντέρμπι, στο οποίο ξυλοκοπήθηκε ο διαιτητής Μάκης Ευθυμιάδης, συνέταξε μια πολύ σκληρή έκθεση!


Αν πιέζονται οι αθλητικοί δικαστές, που είναι συνήθως διαπρεπείς νομικοί με εξασφαλισμένες καριέρες, σκεφθείτε πόσο δύσκολο είναι να σταθούν στο ύψος τους σ’ αυτή τη ζούγκλα του ελληνικού ποδοσφαίρου οι παρατηρητές. Οι περισσότεροι είναι απλοί φίλαθλοι που μπλέκουν με το ποδόσφαιρο επιζητώντας λίγη προβολή και είναι μάλλον αδύνατον να περιμένει κανείς ότι αυτοί οι ουσιαστικά απροστάτευτοι άνθρωποι θα δείξουν σε συνθήκες κόλασης το ηθικό τους ανάστημα.


Μετά τον ξυλοδαρμό του παρατηρητή διαιτησίας Νίκου Παπαδάκου στην Τούμπα, οι περισσότεροι από αυτούς (όπως ακριβώς και οι συνάδελφοί τους που στέλνει στα γήπεδα η κουτσουρεμένη σε εξουσίες Διαρκής Επιτροπή Αντιμετώπισης της Βίας), επειδή κατάλαβαν ότι κινδυνεύουν απροστάτευτοι να παραδοθούν στους κάφρους της εξέδρας, παρακολουθούν τα ματς από τη φυσούνα των αποδυτηρίων. Και γι’ αυτό συχνά δεν βλέπουν τίποτε. Ακόμη και να ήθελαν δεν μπορούν, πόσο μάλλον που κάποιοι δεν θέλουν…


Οι θεσμοθετημένες αρχές


* 1ος βαθμός: αθλητικός δικαστής (πρωτοβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο – τρία μέλη)


Ενας πρόεδρος Πρωτοδικών (και ένας αναπληρωματικός). Διορίζεται από την ΕΠΑΕ για θητεία δύο ετών, κατόπιν κλήρωσης, από τριπλάσιο αριθμό δικαστών του καταλόγου του οικείου Πρωτοδικείου (στη δεδομένη περίπτωση Πρωτοδικείο Αθηνών).


Συνεδριάζει σε τριμελή σύνθεση. (Δηλαδή ο αθλητικός δικαστής και δύο δικηγόροι ως μέλη του δικαστηρίου, επίσης διοριζόμενοι από την ΕΠΑΕ.)


Αρμοδιότητά του κάθε πειθαρχικό παράπτωμα (παράβαση του ΚΑΠ) που συμβαίνει στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο. Επιπλέον κάθε παράβαση της αθλητικής νομοθεσίας και ειδικά του νόμου 2725/99, όπως αυτός τροποποιήθηκε από τον 3057/2002.


Αυτή τη στιγμή αθλητικός δικαστής είναι ο πρωτοδίκης Κώστας Παναρίτης (αναπληρωτής ο Γιάννης Μπόρας) και μέλη του πρωτοβάθμιου οργάνου οι δικηγόροι Παναγιώτης Παπανότης και Σπυρογιάννης Διονυσάτος.


* 2ος βαθμός: Επιτροπή Εφέσεων (πέντε μέλη)


Απαρτίζεται από: έναν αρεοπαγίτη ή πρόεδρο Εφετών (πρόεδρος), έναν δικηγόρο επιλογής του ΔΣ της ΕΠΟ από συγκεκριμένο κατάλογο που προτείνουν εκ περιτροπής οι δικηγορικοί σύλλογοι Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, έναν εφέτη και δύο δικηγόρους ή πρώην δικαστικούς ως μέλη (επιλογής του ΔΣ της ΕΠΟ).


Αναπληρωτές: ένας πρόεδρος Εφετών, ένας εφέτης, ένας δικηγόρος (όλοι διορίζονται από το ΔΣ της ΕΠΟ).


Αρμοδιότητες: προβλέπονται από το καταστατικό της ΕΠΟ. (Στην ουσία: εφέσεις κατά αποφάσεων των πρωτοβάθμιων οργάνων, δηλαδή του αθλητικού δικαστή και της Πειθαρχικής Επιτροπής ΕΠΟ). Επίσης ο πρόεδρος της επιτροπής μπορεί να εισάγει σε αυτή οποιαδήποτε απόφαση των πρωτοβάθμιων οργάνων, ανεξάρτητα από την άσκηση έφεσης ή μη (βλέπε υπόθεση Καρεμπέ).


Αυτή τη στιγμή πρόεδρος είναι ο Γιώργος Χλαμπουτάκης (πρόεδρος Εφετών).