Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή ΤΖΑΜΠΟΛ χθες στην Α1 κατηγορία του μπάσκετ. Η πορτοκαλί μπάλα έφυγε από τα χέρια των ανθρώπων με τα «γκρίζα» και άρχισε για μία ακόμη χρονιά να «χοροπηδά» στο παρκέ και να «καρφώνεται» στα καλάθια. Μετά από εννέα ολόκληρους μήνες, όταν ακουσθεί το σφύριγμα της λήξης της αγωνιστικής περιόδου 1996 – 97 η πορτοκαλί μπάλα θα έχει «διαγράψει» τζίρο που θα ξεπερνά σε κάθε περίπτωση τα 20 και θα προσεγγίσει, σύμφωνα με αισιόδοξες εκτιμήσεις, τα 25 δισεκατομμύρια δραχμές.
Χρόνο με τον χρόνο η πορτοκαλί μπάλα διαμορφώνει τη φυσιογνωμία της δικής της ξεχωριστής αγοράς και εξελίσσεται στην πιο κερδοφόρο βιομηχανία θεάματος στη χώρα μας. «Το καλύτερο και ισχυρότερο πρωτάθλημα της Ευρώπης», όπως επίμονα υποστηρίζει ο πρόεδρος της διοργανώτριας αρχής (ΕΣΑΚ) κ. Θόδωρος Καρατζάς, «είναι ένα προϊόν με υψηλή προστιθέμενη αξία και αξιόλογες εξαγωγικές επιδόσεις». Επιχειρηματική προσέγγιση ενός αθλητικού φαινομένου που αναπτύχθηκε εξ αρχής στη βάση των κανόνων της ελεύθερης αγοράς. (Η ΕΣΑΚ φέτος διοργανώνει για πέμπτη συνεχή φορά το πρωτάθλημα της Α1 με δεκατέσσερις ομάδες που φιλοξενούνται από το «παλάτια» του ΟΑΚΑ και του Νέου Φαλήρου ως το «Παπαστράτειο» και το γηπεδάκι του ΒΑΟ).
Το «αφεντικό» της ελληνικής λίγκας ιδιοκτήτης εταιρειών που διακινούν προϊόντα της αμερικανικής ΙΒΜ στην εγχώρια αγορά γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι η πορτοκαλί μπάλα δημιουργεί «περίσσευμα πλούτου» που μοιράζονται κάθε χρόνο χιλιάδες άνθρωποι από ένα ευρύ φάσμα επαγγελμάτων και δραστηριοτήτων: από τους πρωταγωνιστές των γηπέδων και τους επαγγελματίες της τηλεόρασης και του μάρκετινγκ ως τους κατασκευαστές των διαφημιστικών πινακίδων και τους ιδιοκτήτες ξενοδοχείων και ταξιδιωτικών γραφείων.
Οι πρωταγωνιστές των γηπέδων καμιά διακοσαριά παίκτες με διαφορετικές καταγωγές, αποδοχές και επιδόσεις μαζί με τους προπονητές, τους μάνατζερ και το πλήθος των ανθρώπων που υποστηρίζουν την πολύμηνη προσπάθειά τους (από τους βοηθούς των προπονητών και τους γυμναστές ως τους φυσικοθεραπευτές, τους ψυχολόγους και τους διαιτολόγους) αποσπούν το μεγαλύτερο κομμάτι του ετήσιου προϋπολογισμού των ομάδων, το ύψος των οποίων, για την περίοδο 1996 – 1997, κυμαίνεται από 1,5 ως 3 δισεκατομμύρια δραχμές για τις μεγάλες ομάδες. Τέτοιους προϋπολογισμούς έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίξουν οι δύο ισχυροί της πρωτεύουσας ο Ολυμπιακός και ο Παναθηναϊκός που ακουμπούν σχεδόν τα 3 δισ. δρχ. και ο ΠΑΟΚ, που ξεπερνά το 1,5 δισ. δρχ.
Αν τα Τμήματα Αμειβομένων Καλαθοσφαιριστών (ΤΑΚ) του «Θρύλου», του «Τριφυλλιού» και του «Δικεφάλου του Βορρά» καταλαμβάνουν τα προνομιούχα ρετιρέ, υπάρχουν τουλάχιστον έξι ομάδες που δεν μπορούν να «κατοικήσουν» παρά μόνο στα υπόγεια του μπασκετικού οικοδομήματος. Και αυτό γιατί ο προϋπολογισμός που έχουν καταρτίσει τα ΤΑΚ του Σπόρτιγκ, του Παπάγου, του Πειραϊκού, του Απόλλωνα Πάτρας, της Λάρισας και του ΒΑΟ Θεσσαλονίκης δεν ξεπερνούν τα 500 εκατομμύρια δραχμές. Στα ενδιάμεσα πατώματα έχουν βρει φιλοξενία άλλες 5 ομάδες. Συγκεκριμένα, μεταξύ 1 με 1,5 δισ. δρχ. κυμαίνεται το ύψος των προϋπολογισμών των ΤΑΚ του Αρη, του Ηρακλή, της ΑΕΚ, του Περιστερίου και του Πανιωνίου. (Οι ετήσιοι προϋπολογισμοί των ΤΑΚ που θα πρέπει να είναι ισοσκελισμένοι, δηλαδή όσα είναι τα έσοδα θα πρέπει να είναι και οι δαπάνες αντανακλούν συνήθως μόνο ένα μέρος της πραγματικής οικονομικής θέσης των ομάδων. Η πλήρης αλήθεια θα έρθει στο φως μετά τη μετατροπή των ΤΑΚ σε Ανώνυμες Εταιρείες Αθλητικού Θεάματος και την υπαγωγή τους στο υπουργείο Εμπορίου, διαδικασία που προβλέπεται να ξεκινήσει τον ερχόμενο Νοέμβριο).
Ο βασικός τροφοδότης του προϋπολογισμού όσον αφορά το σκέλος των εσόδων των μικρών και μεγάλων ομάδων ήταν και συνεχίζει να παραμένει η τηλεόραση. Τα τηλεοπτικά δικαιώματα συντηρούν κυριολεκτικά στη ζωή τις μικρές ομάδες της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της επαρχίας, ενώ δίνουν ώθηση στα φιλόδοξα σχέδια των μεγάλων του πρωταθλήματος.
Το «ψωμί», για παράδειγμα, των «στρατηγών» του Παπάγου χορηγός της ομάδας του Παπάγου η βιομηχανία αρτοσκευασμάτων Κατσέλης είναι τα 170 εκατ. δρχ. περίπου, δηλαδή το μερίδιό του από τα 2,5 δισ. δρχ. που εξασφάλισε η ΕΣΑΚ από την πώληση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων από τις μεταδόσεις του πρωταθλήματος της Α1 που αγόρασε ο Antenna. Το ποσό αυτό που είναι 33 φορές μεγαλύτερο από το ποσό των τηλεοπτικών δικαιωμάτων του 1991 που ήταν μόνο 75 εκατομμύρια δραχμές δικαιούνται και οι 14 ομάδες του πρωταθλήματος.
Επιπλέον, τα ΤΑΚ των ομάδων που συμμετέχουν στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις αξιοποιούν τη δυνατότητα να «κλείσουν» συμφωνίες απευθείας με τα κανάλια, εκτινάσσοντας στα ύψη τα έσοδά τους. Για παράδειγμα, τα έσοδα των ΤΑΚ του Ολυμπιακού και του Παναθηναϊκού, που «έκλεισαν» συμφωνίες με τον Antenna και το αθλητικό κανάλι του συνδρομητικού Filmnet αντίστοιχα για τη μετάδοση των αγώνων της Ευρωπαϊκής Λίγκας, θα διαμορφωθούν γύρω στο 1,2 δισ. δρχ.
Αλλες πηγές εσόδων πέρα από την τηλεόραση είναι οι χορηγίες (όνομα – φανέλα), οι διαφημίσεις και τα εισιτήρια. Τη μερίδα του λέοντος και σε αυτόν τον τομέα έχουν οι μεγάλες ομάδες, ενώ οι μικρές «υποφέρουν» ιδιαίτερα μετά την ψήφιση του τελευταίου νόμου για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, όπου «χάθηκαν» τα προνόμια των χορηγών ως προς την εξασφάλιση ελεύθερου τηλεοπτικού χρόνου που παραχωρούσαν τα κανάλια. Τα έσοδα από τις χορηγίες και τις διαφημίσεις στους «μικρούς», στους «επαρχιώτες» και στους «νεοφώτιστους» δεν ξεπερνούν στην καλύτερη των περιπτώσεων τα 70-80 εκατ. δρχ. Οσον δε αφορά τα εισιτήρια, ούτε λόγος να γίνεται. Σε αυτόν τον τομέα υποφέρουν ακόμη και ομάδες με παρουσία στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Για παράδειγμα, ο «Γηραιός» που παίζει στο Ιβανώφειο των 2.200 θέσεων έβαλε στα ταμεία του 30 εκατ. δρχ. από εισιτήρια των αγώνων του ελληνικού πρωταθλήματος, ενώ ο Παπάγου με τις 1.000 θέσεις δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα 10 εκατ. δρχ., δηλαδή ούτε τα μισά από όσα παίρνει ο προπονητής του.
Τα έσοδα από κάθε λογής χορηγίες και διαφημίσεις στις δύο – τρεις ομάδες με τους υψηλούς προϋπολογισμούς προσεγγίζουν το 1 δισ. δρχ., ενώ τα έσοδα από τα εισιτήρια μπορούν να φθάσουν τα 500 εκατ. δρχ. για τα παιχνίδια του ελληνικού και του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος. Τις περισσότερες εισπράξεις για τους αγώνες του ελληνικού πρωταθλήματος την περίοδο 1995 – 1996 είχε ο Ολυμπιακός με 287 εκατ. δρχ. ακολουθούμενος με διαφορά 32 εκατ. δρχ. από τον Παναθηναϊκό. Στην τρίτη θέση βρέθηκε ο «Δικέφαλος του Βορρά» με 112 εκατ. δρχ. και στην τέταρτη θέση ο συντοπίτης και συγκάτοικός του στο Αλεξάνδρειο Μέλαθρο. Τα έσοδα του Αρη έφθασαν τα 92 εκατ. δρχ., ενώ την έκπληξη έκανε μια επαρχιακή ομάδα, ο Απόλλων Πατρών, με 58 εκατ. δρχ. περίπου, που άφησε πίσω της αρκετές ομάδες του κέντρου όπως ο Πανιώνιος και η ΑΕΚ.
Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι πρωταγωνιστές των γηπέδων: καμιά διακοσαριά παίκτες που υποστηρίζονται στην πολύμηνη προσπάθειά τους από δεκάδες προπονητές, βοηθούς προπονητών, γυμναστές, φυσιοθεραπευτές, γιατρούς και άλλους εξειδικευμένους συνεργάτες στους τομείς της διαιτολογίας, της ψυχολογίας κλπ. Ακολουθούν όλοι όσοι συμβάλλουν στη διεξαγωγή ενός αγώνος: από τους διαιτητές, τους κομισάριους της διοργανώτριας αρχής και τα μέλη της γραμματείας ως τους ιδιωτικούς αστυνομικούς, τους θυρωρούς, τους ταμίες, τις «μασκότ» και τις καλλίγραμμες κοπέλες των μπαλέτων.
Εξω από το γήπεδο ζουν στους ρυθμούς της πορτοκαλί μπάλας χιλιάδες επαγγελματίες της τηλεόρασης και της διαφήμισης και μαζί τους πλήθος δικηγόρων, μάνατζερ, κατασκευαστών διαφημιστικών πινακίδων, ιδιοκτητών ξενοδοχείων και ταξιδιωτικών γραφείων κλπ. Τα τρίποντα, οι πάσες και οι τάπες του «Μπόσμαν» Η κοινοτική λεγεώνα, τα εγχώρια «αστέρια» και οι «φτωχούληδες»
ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ πρωτάθλημα μπάσκετ έχει μπει για τα καλά στον αστερισμό του «Μπόσμαν». Η περίφημη απόφαση για την ελεύθερη διακίνηση των αθλητών που διαθέτουν στις αποσκευές τους απλώς και μόνο το διαβατήριο ενός από τα 15 κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης άλλαξε τα δεδομένα στο ελληνικό μπασκετικό χρηματιστήριο.
Αν και ο τελικός λογαριασμός δεν πρόκειται να γίνει πριν από τον ερχόμενο Μάιο οπότε και λήγει η φετινή αγωνιστική περίοδος η επέλαση των 28 κοινοτικών παικτών διαμορφώνει νέες ισορροπίες στο εσωτερικό των περισσοτέρων ομάδων της Α1 που επέλεξαν να επενδύσουν σε γερμανικά «μάρκα», ιταλικές «λιρέτες», γαλλικά «φράγκα», ισπανικές «πεσέτες» ακόμη και σε ισλανδικά «κρόνουρ». (Οι Ισλανδοί και το νόμισμά τους μπορεί να μην έχουν ενταχθεί στην οικογένεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά απολαμβάνουν ως μέλη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών τα ευεργετήματα της απόφασης Μπόσμαν. Ετσι, ο 29χρονος, ύψους 1,92, Τετούρ Ορλιγκσον έφθασε στην «πράσινη» ομάδα του θεσσαλικού κάμπου).
Η επέλαση των παικτών με το κοινοτικό διαβατήριο ανά χείρας δεν ήταν δυνατόν να αφήσει ασυγκίνητο αυτό το ιδιότυπο χρηματιστήριο μπασκετικών αξιών που λειτουργεί όπως και εκείνα των μετοχών και των εμπορευμάτων με βάση το παιχνίδι των προσδοκιών. Πρωταγωνιστές σε αυτό το παιχνίδι πρόεδροι – χορηγοί, προπονητές και μάνατζερ που συνέβαλαν στη διακύμανση των «τιμών» που, όπως συμβαίνει παντού και πάντα, είχαν «κερδισμένους» και «θύματα». Για παράδειγμα, δύο από τα «αστέρια» των ευρωπαίων πρωταθλητών ο 22χρονος Φραγκίσκος Αλβέρτης και ο 23χρονος Νίκος Οικονόμου αύξησαν σημαντικά τα κασέ τους και δεν θα «στέκονται» σαν φτωχοί συγγενείς δίπλα στον Γερμανό Μίκαελ Κοχ. Ο πρώην παίκτης της Λεβερκούζεν θα πάρει για έναν χρόνο 125 εκατ. δραχμές ως «πριμ υπογραφής» και 150.000 τον μήνα ως βασικό μισθό. Σύνολο αποδοχών 127,1 εκατ. δρχ., που μπορεί να αυξηθούν περαιτέρω από τα πριμ των αγωνιστικών στόχων. Συγκεκριμένα, αν ο Παναθηναϊκός κατακτήσει το Πρωτάθλημα και το Κύπελλο στην Ελλάδα και επαναλάβει την επιτυχία του Παρισού, ο 30χρονος Κοχ θα βάλει στην τσέπη άλλα 40 εκατ. δρχ. (Από 12,5 για κάθε έναν από τους ελληνικούς τίτλους και 15 εκατ. δρχ. για το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα).
Οι δύο διεθνείς φόργουορντ του «τριφυλλιού» συμφώνησαν με τον πρόεδρο – χορηγό κ. Παύλο Γιαννακόπουλο να πάρουν για φέτος από 70 εκατ. δρχ. ο κάθε ένας ως πριμ ανανέωσης του συμβολαίου ποσά που φορολογούνται με τον ειδικό συντελεστή 12,7% και δεν πηγαίνουν στην κλίμακα συν 150.000 δραχμές τον μήνα ως βασικό μισθό. Πέρυσι, ο μεν Αλβέρτης, χωρίς να υπολογίζονται τα πριμ αγωνιστικών στόχων, έφθασε τα 30 εκατ. δρχ., ο δε Οικονόμου δεν ξεπέρασε τα 19 εκατ. δρχ. Επιπλέον οι δύο παίκτες θα συγκεντρώσουν από 30 εκατ. δρχ. ο κάθε ένας αν εκπληρωθούν οι αγωνιστικοί στόχοι της ομάδας.
Οι κοινοτικές επιλογές, όμως, του Μπόζινταρ Μαλίκοβιτς «έστειλαν» τον Χρήστο Μυριούνη στον Απόλλωνα Πάτρας και τον Τζαννή Σταυρακόπουλο στον Αρη. Οι δύο παίκτες, όπως προκύπτει από τα στοιχεία των συμβολαίων, ούτε έχασαν ούτε κέρδισαν στον οικονομικό τομέα. Ο μεν Μυριούνης πήγε στον Απόλλωνα με 13,5 εκατ. δρχ. ως πριμ υπογραφής και με 200.000 δρχ. τον μήνα ως βασικό μισθό, ενώ πέρυσι στον Παναθηναϊκό «καθάρισε» γύρω στα 14 εκατ. δραχμές. Ούτε στη μία ούτε στην άλλη περίπτωση δεν υπολογίζονται τα πριμ αγωνιστικών στόχων. Ο δε Σταυρακόπουλος αύξησε το εισόδημά του μόνο κατά 400.000 τον χρόνο. Αντίθετα, στην κατηγορία των «κερδισμένων» περιλαμβάνεται ο 23χρονος Γιάννης Γεωργικόπουλος που επέστρεψε στα «πράσινα» λημέρια παίρνοντας στο χέρι 25 εκατ. δραχμές ως πριμ υπογραφής και 165.000 τον μήνα. Επιπλέον, αν η ομάδα επιτύχει όλους τους στόχους της σε Ελλάδα και Ευρώπη, ο Γεωργικόπουλος θα πάρει ως πριμ άλλα 18 εκατ. δρχ. περίπου.
Κερδισμένος από τη μετακίνησή του στην ΑΕΚ του Γιάννη Ιωαννίδη είναι ο «σκληρός» των ελληνικών γηπέδων Πιτ Παπαχρόνης. Η κάθοδός του από τη Θεσσαλονίκη και τον «Γηραιό» αύξησε τα εισοδήματά του τουλάχιστον κατά 28 εκατ. δρχ. Η αναφορά γίνεται στο πριμ υπογραφής με τη μειωμένη φορολογία καθώς τα 40 εκατ. δρχ. του Ηρακλή έγιναν φέτος 68 εκατ. δρχ. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν ο Γιώργος Φλώρος, πρώην μέλος των «άγριων μωρών» των Αμπελοκήπων, που ανέβηκε στη Θεσσαλονίκη και πήρε από τον Αρη πριμ υπογραφής 38,6 εκατ. δρχ. έναντι 7 εκατ. δρχ. που πήρε από την παλαιά του ομάδα. Πιο γεμάτο θα είναι και το πορτοφόλι του πρώην παίκτη του Σπόρτιγκ του 20χρονου Αλέξη Παπαδάτου που πήγε και αυτός στον Αρη με πριμ υπογραφής 13,6 εκατ. δρχ.
Το πριμ υπογραφής το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων των παικτών αυξήθηκε φέτος κατά 12 εκατ. δρχ. από 57 σε 69 εκατ. δρχ. για τον διεθνή πλέι μέικερ Λευτέρη Κακιούση που έμεινε στον Ηρακλή, ενώ ο Αγγελος Κορωνιός του Περιστερίου με το πριμ υπογραφής έφθασε το περυσινό νούμερο του Κακιούση. Αν και οι δύο παίκτες κατατάσσονται στην κατηγορία των «μεσαίων», τι να πει και ο Αχιλλέας Δεμέναγας ο λιλιπούτειος πρώην παίκτης της Δάφνης και του Εσπέρου που πήγε στα Πατήσια με 7,5 εκατ. δρχ. πριμ υπογραφής και 90.000 δρχ. τον μήνα ή ο Σταύρος Ελληνιάδης που κατέληξε στην ομάδα των νιάτων του τον Πειραϊκό με 90.000 τον μήνα και πριμ υπογραφής που δεν ξεπερνά τα 4 εκατ. δρχ. τον χρόνο;
Το ανακάτεμα της τράπουλας, εκτός των ελλήνων παικτών, βρήκε κερδισμένους και ξένους παίκτες που άλλαξαν φέτος έδρα και φανέλα. Για παράδειγμα, ο «Λόρδος Βύρων» των κυανέρυθρων της Νέας Σμύρνης πήγε στον Παναθηναϊκό, επιτυγχάνοντας εκτίναξη των ετήσιων εισοδημάτων του. Ο 29χρονος αμερικανός πλέι μέικερ Μπάιρον Ντίνκινς πέτυχε συμφωνία που αύξησε το πριμ υπογραφής από τα 29 εκατ. δρχ. που έλαβε πέρυσι από τον Πανιώνιο στα 143 εκατ. δραχμές, ενώ ο βασικός του μισθός πήγε από τις 100.000 στις 150.000 τον μήνα. Ανάλογες αυξήσεις πήραν και τα πριμ των αγωνιστικών στόχων. Ενας άλλος ξένος, ο επονομαζόμενος «Παππούς» ο 34χρονος πλέον Τόνι Κόστνερ έφυγε από τον Σπόρτιγκ για του Παπάγου εξασφαλίζοντας ως πριμ υπογραφής 52 εκατ. δρχ. τον χρόνο έναντι 36 εκατ. δρχ. που έπαιρνε στα Πατήσια.
Μια από τις ομάδες που φαίνεται να επηρεάζεται από την επέλαση των κοινοτικών είναι ο Ολυμπιακός που τα κασέ των παικτών του θα ακολουθήσουν, σύμφωνα με όλες τις διαθέσιμες ενδείξεις, τους καθιερωμένους ρυθμούς αύξησης που θα αποφασιστούν τον επόμενο μήνα. Πέρυσι, ο Γιώργος Σιγάλας έπαιρνε 300.000 τον μήνα, ενώ το πριμ υπογραφής ήταν καθορισμένο στα 60 εκατ. δραχμές, ενώ ο μικρός αλλά θαυματουργός Δημήτρης Παπανικολάου, εκτός από τις 300.000 τον μήνα, πήρε στο χέρι ως πριμ υπογραφής 31 εκατ. δραχμές περίπου.
