Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Με την ένταση να έχει επιστρέψει στη Μέση Ανατολή έπειτα από την ανταλλαγή πληγμάτων τις προηγούμενες ημέρες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με επίκεντρο πλέον τα Στενά του Ορμούζ, τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την ασφάλεια των ενεργειακών ροών, επανενεργοποιούνται οι προσπάθειες μεσολάβησης και προχωρούν πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ευρύτερης συναίνεσης για το καθεστώς των Στενών.
Οι νέες επιθέσεις αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες για την ανάκαμψη της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και τη σταθερότητα των θαλάσσιων μεταφορών, ενώ ανέδειξαν την ευθραυστότητα της προσωρινής εκεχειρίας, την ώρα που Ουάσινγκτον και Τεχεράνη συνεχίζουν τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας πιο μόνιμης συμφωνίας.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν την Παρασκευή, ωστόσο παρέμειναν σε τροχιά εβδομαδιαίας ανόδου κατά 4%-5% μετά τη νέα έξαρση της έντασης.
Κατάρ σε ρόλο διαμεσολαβητή
Σε αυτό το πλαίσιο, εν μέσω ανταλλαγής πληγμάτων, αλλά και απειλών, ανακοινώθηκε ότι αντιπροσωπεία από το Κατάρ μετέβη στο Ιράν για επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της κρίσης και δημιουργίας των προϋποθέσεων για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με πηγή με γνώση της κατάστασης, οι συνομιλίες πραγματοποιούνται σε συντονισμό με την Ουάσινγκτον και έχουν ως στόχο την αντιμετώπιση των ζητημάτων που οδήγησαν στη νέα κλιμάκωση, αλλά και την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των δύο πλευρών.
Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκονται οι διαφωνίες γύρω από τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Ο IMO απορρίπτει τις ιρανικές αξιώσεις για τα Στενά του Ορμούζ
Σχετικά με την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο κρίσιμο αυτό θαλάσσιο πέρασμα, το διοικητικό συμβούλιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) ανέλαβε πρωτοβουλία και κάλεσε τα κράτη να απορρίψουν τις αξιώσεις κυριαρχίας του Ιράν στα Στενά, καθώς και τη «μονομερή απόφαση» της Τεχεράνης να δημιουργήσει έναν φορέα που θα ελέγχει την κίνηση των πλοίων στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Ο IMO, ο οποίος είναι αρμόδιος για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας, «καταδίκασε έντονα» την απόφαση του Ιράν να δημιουργήσει έναν οργανισμό που φέρεται να ελέγχει την κυκλοφορία στα Στενά.
Η απόφαση του Συμβουλίου, αν και μη δεσμευτική, κάλεσε τα κράτη-μέλη να μην αναγνωρίσουν «την αξίωση του Ιράν για κυριαρχία επί των Στενών του Ορμούζ», ούτε τις διεκδικήσεις της Τεχεράνης για δικαιοδοσία στις θαλάσσιες ζώνες τρίτων κρατών στην περιοχή.
Παράλληλα, ο IMO ζήτησε να μην αναγνωρίζονται οποιεσδήποτε ιρανικές αποφάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «κλείσιμο, παρεμπόδιση, δυσχέρανση ή οποιαδήποτε άλλη μορφή παρεμβολής» στη διεθνή ναυσιπλοΐα και να επηρεάσουν το δικαίωμα της ελεύθερης διέλευσης.
Η νέα Αρχή για τα Στενά του Περσικού Κόλπου που δημιούργησε το Ιράν είχε αναφέρει σε ανακοίνωσή της τον Ιούνιο ότι κανένα πλοίο δε θα επιτρέπεται να διέρχεται από τη θαλάσσια οδό χωρίς έγκυρη άδεια διέλευσης που θα εκδίδεται από τον συγκεκριμένο φορέα.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Το Ιράν, το οποίο δε διαθέτει θέση στο διοικητικό συμβούλιο του IMO, απέρριψε τις κατηγορίες που διατυπώθηκαν εναντίον του, χαρακτηρίζοντάς τες «επιλεκτικές, πολιτικά υποκινούμενες και νομικά αβάσιμες».
Η ιρανική αντιπροσωπεία υποστήριξε ότι η χώρα δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και ως εκ τούτου δεν δεσμεύεται από το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο.
Η Τεχεράνη ανέφερε ότι τα μέτρα που εφαρμόζει έχουν στόχο τη διατήρηση της ασφάλειας στη ναυσιπλοΐα, την αποτροπή παροχής υποστήριξης σε πράξεις επιθετικότητας, την προστασία της κυριαρχίας και των ζωτικών συμφερόντων ασφαλείας του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι δεν συνιστούν κλείσιμο των Στενών.
Μείωση της κίνησης στα Στενά και ανησυχία για το πετρέλαιο
Την ίδια ώρα πάντως, η κίνηση των δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ εμφανίστηκε μειωμένη εξαιτίας της νέας αναζωπύρωσης της έντασης.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας ανακοίνωσε ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αυξήθηκε κατά 4,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο, καθώς η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών άρχισε να αποκαθίσταται.
Ωστόσο, η προσφορά παρέμενε κατά 9,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.
Η υπηρεσία προειδοποίησε για περιορισμένη διαθεσιμότητα σε ντίζελ και βενζίνη, σημειώνοντας ότι τα διυλιστήρια αντέδρασαν πιο αργά στην επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού σε σχέση με τις τιμές του αργού πετρελαίου.
Πριν από τον πόλεμο, από τα Στενά του Ορμούζ διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Πριν από τις τελευταίες επιθέσεις, η ημερήσια κίνηση δεξαμενόπλοιων είχε φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου, με περίπου 40 πλοία να διέρχονται καθημερινά από τα Στενά. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός παρέμενε πολύ χαμηλότερος από τον προπολεμικό μέσο όρο των 125 έως 140 διελεύσεων ημερησίως.
Η προσπάθεια τερματισμού του πολέμου και ο νέος κύκλος έντασης
Η αδυναμία του Ντόναλντ Τραμπ να τερματίσει τη σύγκρουση έχει προκαλέσει εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο, καθώς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με ενδιάμεσες εκλογές και υψηλές τιμές καυσίμων.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν περίπου 90 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους στις τελευταίες επιθέσεις, ενώ τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι από αυτές σκοτώθηκαν 14 άνθρωποι και τραυματίστηκαν 78.
Ο ιρανικός στρατός υποστήριξε ότι εξαπέλυσε επιθέσεις κατά αμερικανικών συστημάτων Patriot στο Κουβέιτ, εγκατάστασης έγκαιρης προειδοποίησης στο Κατάρ και αποθήκης καυσίμων του αμερικανικού στρατού στο Μπαχρέιν.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν επίσης ότι το Ιράν εκτόξευσε 10 βαλλιστικούς πυραύλους κατά της στρατιωτικής βάσης Αζράκ στην Ιορδανία, η οποία χρησιμοποιείται από αμερικανικές δυνάμεις.
Σε αυτό το πλαίσιο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγέρ Ζολγκάντρ, προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση κατά ιρανικών υποδομών με επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ.
«Θα αντιδράσουμε σε οποιαδήποτε επίθεση σε υποδομές και το εγκληματικό σιωνιστικό καθεστώς δεν θα γλιτώσει», δήλωσε σε μήνυμα που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.
Την ίδια στιγμή πάντως, οι ΗΠΑ σύμφωνα με σχετικά δημοσίευματα εμφανίζονται πλήρως αντίθετες στο ενδεχόμενο να επιτρέψουν στο Ισραήλ να συμμετέχει και αυτό στο νέο γύρο επιθέσεων κατά του Ιράν, παρά τις πιέσεις που ασκεί για αυτό ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας Μπενιαμίν Νετανιάχου.
