Η κλιματική κρίση δημιουργεί πλέον τις συνθήκες για μετάδοση της νόσου chikungunya για περισσότερο από έξι μήνες τον χρόνο σε χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας αλλάζει τον «χάρτη» των λοιμώξεων.

Ακόμη και περιοχές της βόρειας Ευρώπης αρχίζουν να επηρεάζονται: στη νοτιοανατολική Αγγλία ο κίνδυνος μπορεί να διαρκεί έως και δύο μήνες ετησίως.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, με τη συνεχιζόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη, η εξάπλωση της νόσου προς βορειότερα γεωγραφικά πλάτη είναι θέμα χρόνου.

Ο ρόλος του «κουνουπιού τίγρης»

Η μετάδοση συνδέεται με το ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), ένα χωροκατακτητικό είδος που έχει εγκατασταθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, τα τελευταία χρόνια και δρα κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η νέα ανάλυση, που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση της The Royal Society Interface, δείχνει ότι ο ιός μπορεί να μεταδοθεί σε χαμηλότερες θερμοκρασίες από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα. Το κατώτατο όριο μετάδοσης υπολογίζεται πλέον στους 13–14°C, δηλαδή περίπου 2,5 βαθμούς χαμηλότερα από προηγούμενες εκτιμήσεις, μια διαφορά που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν ως «ανησυχητική».

Τι είναι η chikungunya

Ο ιός εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1952, στην Τανζανία και μέχρι πρόσφατα περιοριζόταν σε τροπικές περιοχές, όπου καταγράφονται εκατομμύρια κρούσματα ετησίως.

Η νόσος προκαλεί:

  • έντονο και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις
  • υψηλό πυρετό και εξάνθημα
  • μακροχρόνιες επιπλοκές, με έως και 40% των ασθενών να εμφανίζουν σοβαρό πόνο ή αρθρίτιδα ακόμη και μετά από πέντε χρόνια

Σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους μπορεί να αποβεί θανατηφόρα.

Ήδη καταγράφονται εστίες στην Ευρώπη

Τα τελευταία χρόνια, έχουν αναφερθεί μεμονωμένα περιστατικά σε περισσότερες από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Το 2025, όμως, σημειώθηκαν μεγάλες επιδημίες εκατοντάδων κρουσμάτων στη Γαλλία και την Ιταλία.

Τα περισσότερα ευρωπαϊκά ξεσπάσματα ξεκινούν όταν ταξιδιώτες επιστρέφουν μολυσμένοι από τροπικές περιοχές και στη συνέχεια τσιμπιούνται από τοπικά κουνούπια, τα οποία μεταδίδουν τον ιό στον γενικό πληθυσμό.

Οι ειδικοί προειδοποιούν: «Όλα έχουν αλλάξει»

«Ο ρυθμός θέρμανσης στην Ευρώπη είναι περίπου διπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο και η επέκταση της νόσου προς τον βορρά είναι ζήτημα χρόνου», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Σαντίπ Τεγκάρ από το UK Centre for Ecology and Hydrology.

Άλλοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πριν από 20 χρόνια, η παρουσία τροπικών ασθενειών, όπως η chikungunya ή ο δάγκειος πυρετός, στην Ευρώπη θεωρείτο αδιανόητη, όμως σήμερα «η πραγματικότητα έχει αλλάξει», εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της εξάπλωσης του συγκεκριμένου κουνουπιού.

Πώς μπορεί να περιοριστεί ο κίνδυνος

Παρότι υπάρχουν εμβόλια, είναι ακριβά και η καλύτερη προστασία παραμένει η αποφυγή των τσιμπημάτων. Οι ειδικοί συνιστούν:

  • απομάκρυνση στάσιμων νερών όπου αναπαράγονται τα κουνούπια
  • χρήση εντομοαπωθητικών
  • ελαφρύ, μακρυμάνικο ρουχισμό ανοιχτών χρωμάτων
  • ενίσχυση συστημάτων επιτήρησης από τις υγειονομικές αρχές

Όπως τονίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση των πληθυσμών του κουνουπιού, όμως το «παράθυρο» δράσης ενδέχεται να κλείνει, όσο οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να ανεβαίνουν.