• Αναζήτηση
  • * Πώς οι Θ. Καρατζάς και Ι. Κωστόπουλος σχεδίασαν, προετοίμασαν και ολοκλήρωσαν τη μεγαλύτερη οικονομική συμφωνία της μεταπολεμικής Ελλάδας

    Αρραβώνας στη Σίφνο, γάμος στην Αθήνα

    * Πώς οι Θ. Καρατζάς και Ι. Κωστόπουλος σχεδίασαν, προετοίμασαν και ολοκλήρωσαν τη μεγαλύτερη οικονομική συμφωνία της μεταπολεμικής Ελλάδας Αρραβώνας στη Σίφνο, γάμος στην Αθήνα Το πολιτικό παρασκήνιο της συγχώνευσης Εθνικής – Alpha Bank και οι διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν Ν. ΝΙΚΟΛΑΟΥ Η συγχώνευση Εθνικής και Alpha είναι ο δεύτερος γιγαντιαίος μετασχηματισμός στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.


    Η συγχώνευση Εθνικής και Alpha είναι ο δεύτερος γιγαντιαίος μετασχηματισμός στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Ο πρώτος είχε γίνει πριν από μισό αιώνα περίπου, τον Ιανουάριο του 1953, όταν συγχωνεύθηκε βιαίως η Εθνική με την Τράπεζα Αθηνών και σχηματίστηκε ένας μονοπωλιακός κολοσσός που ήλεγχε πάνω από το 65% της αγοράς. Οι ομοιότητες όμως σταματούν εδώ, δηλαδή στο μέγεθος, διότι η παλαιά συγχώνευση ήταν προϊόν πολιτικής συναλλαγής, έγινε με αξίωση των Ανακτόρων και συμφωνήθηκε σε μια παρτίδα μπριτζ ανάμεσα στον τότε πρωθυπουργό στρατάρχη Αλέξανδρο Παπάγο και στον πολυμήχανο διοικητή της Αθηνών Κωστή Ηλιάσκο στο Παλαιό Ψυχικό, στο σπίτι της πριγκίπισσας Ελένης, κόρης του πρίγκιπα Νικολάου, αδελφού του βασιλιά Κωνσταντίνου και νονάς του κ. Κ. Σημίτη. Ο τότε υπουργός Συντονισμού, ο παντοδύναμος Σπύρος Μαρκεζίνης, την πληροφορήθηκε την επομένη και παρ’ ότι ήξερε πως ουσιαστικά επωλήθη η Εθνική στην Αθηνών για να σωθεί η δεύτερη, δεν αντέδρασε γνωρίζοντας τα μεγάλα συμφέροντα που ενδιαφέρονταν για τη συναλλαγή.


    * Το κρίσιμο σημείο


    Στην τωρινή συγχώνευση δεν υπάρχουν ανακτορικές συνωμοσίες αλλά αναμφισβήτητα και εδώ το πολιτικό παρασκήνιο είναι παρόν. Βεβαίως η συγχώνευση Εθνικής και Alpha Bank είναι πρωτίστως ένα κορυφαίο οικονομικό γεγονός που το προετοίμασαν, το σχεδίασαν και το ολοκλήρωσαν οι δύο πρώτοι τραπεζίτες της χώρας, ο κ. Θ. Καρατζάς, ο οποίος ήταν ο πρώτος που είχε αυτό το όραμα, μπόρεσε όμως να το πραγματοποιήσει όταν ασπάστηκε την ιδέα του και τον βοήθησε ο κ. Ι. Κωστόπουλος. Οπως παραδέχονται συνάδελφοί τους τραπεζίτες αλλά και κυβερνητικοί παράγοντες, η κοινή χημεία ανάμεσα στους δύο άνδρες ήταν το αποφασιστικό στοιχείο που έκρινε την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Οπως έγραφε «Το Βήμα» στις 9 Σεπτεμβρίου, ο κ. Καρατζάς, ο οποίος, ως διοικητής της Εθνικής από το 1996, άνοιξε πρώτος τον κύκλο των συγχωνεύσεων απορροφώντας την Κτηματική, έβλεπε από χρόνια ότι όσο μεγάλη κι αν ήταν η Εθνική δεν θα μπορούσε να επιτύχει υψηλό βαθμό ανάπτυξης και κερδοφορίας αν δεν γινόταν μεγάλη και με τα ευρωπαϊκά μέτρα. Από το 1998 λοιπόν πρότεινε στον Πρωθυπουργό συγχώνευση Εθνικής – Εμπορικής, στην οποία όμως αντέδρασε ο τότε υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Ι. Παπαντωνίου. Τότε ο κ. Καρατζάς, ο οποίος δεν επιθυμούσε συγχώνευση με ξένη τράπεζα γιατί πίστευε ότι η χώρα μας πρέπει να διαθέτει μια ισχυρή και μεγάλη ευρωπαϊκή τράπεζα, η καρδιά της οποίας όμως να κτυπά στην Αθήνα, όπου και θα υπάρχει το κέντρο λήψης αποφάσεων, έκανε την ίδια πρόταση, γύρω στα τέλη του 1999, στον φίλο του πρόεδρο της Alpha κ. Ι. Κωστόπουλο. Η απάντηση του τελευταίου, όπως την καταγράψαμε στο «Βήμα» της 9ης Σεπτεμβρίου, ήταν: «Θεόδωρε, αν ήμουν σίγουρος ότι θα έμενες εσύ στην Τράπεζα δεν θα είχα κανένα δισταγμό να προχωρήσω. Διαφορετικά όμως η συνένωση θα κατέληγε στην κρατικοποίηση της Alpha, κάτι που κανένας μέτοχος δεν θα το δεχόταν». Και δόθηκε στις 12 Αυγούστου, όταν επισκέφθηκε με το ιστιοπλοϊκό σκάφος του το εξοχικό του κ. Καρατζά στη Σίφνο.


    * Τι ακριβώς συνέβη


    Η φράση αυτή του κ. Κωστόπουλου είναι το κλειδί για να ανοίξουμε το πολιτικό παρασκήνιο που προηγήθηκε ή μάλλον που επέτρεψε τώρα τη συγχώνευση. Γιατί το ερώτημα είναι: Αφού η χημεία των δύο ανδρών συνέπιπτε, γιατί η συγχώνευση δεν έγινε πριν από δύο χρόνια, ένα χρόνο, λίγους μήνες και προχώρησε μία εβδομάδα μόλις μετά τον ανασχηματισμό;


    Η απάντηση βρίσκεται στην προσωπικότητα, στην ιστορία και στην πολιτική διαδρομή του κ. Καρατζά. Δραστήριο μέλος της παλαιάς φρουράς των κεντρώων (στον ίδιο χώρο ανήκει και ο κ. Κωστόπουλος) και προσωπικός φίλος του αείμνηστου Γεωργίου Μαύρου βοήθησε στη συνεργασία του με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Για πρώτη φορά έγινε τραπεζίτης τον Οκτώβριο του 1981, μετά τη νίκη του ΠαΣοΚ, όταν ανέλαβε τη διοίκηση της ΕΤΒΑ. Ως τότε διηύθυνε ένα από τα πιο έγκυρα και ειδικευμένα νομικά γραφεία για τη ναυτιλία και τις εμπορικές συναλλαγές. Συνδεδεμένος με προσωπική φιλία με τον σημερινό Πρωθυπουργό έγινε τον Ιούλιο του 1983 γενικός γραμματέας του ΥΠΕΘΟ και το καλοκαίρι του 1987 υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας. Οταν τον Φεβρουάριο του 1996 ο κ. Κ. Σημίτης του ανέθεσε τη διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας, εφάρμοσε ένα πρόγραμμα εξυγίανσης και εκσυγχρονισμού που την ανέδειξε σχεδόν σε πρώτη τράπεζα από πλευράς κερδοφορίας. Ο κ. Καρατζάς όμως (ηλικίας 70 ετών) έκανε αρκετούς εχθρούς μέσα στην κυβέρνηση γιατί έκοψε από τη ρίζα του το μακρύ χέρι του πελατειακού κράτους.


    Οταν λοιπόν ο κ. Κωστόπουλος διερωτάτο αν θα μείνει «ο Θεόδωρος», αναφερόταν ακριβώς στις επίμονες φήμες που κυκλοφορούσαν και που όλες κατέληγαν ότι τον Μάρτιο του 2001 που λήγει η θητεία του κ. Καρατζά ο Πρωθυπουργός δεν θα την ανανέωνε. Ποιοι διέδιδαν τις φήμες; Ολοι όσοι φυσικά θα ήθελαν να γίνουν αυτοί διοικητές στην Εθνική, ενώ ήταν κοινό μυστικό ότι ο κ. Παπαντωνίου, ο οποίος ήθελε να έχει τραπεζίτες του χεριού του (όρα τοποθέτηση Στουρνάρα στην Εμπορική), πολύ θα επιθυμούσε να δει διοικητή της Εθνικής τον κουμπάρο του, υποδιοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Τάκη Θωμόπουλο.


    Με την αποχώρηση λοιπόν του Γιάννου από το ΥΠΕΘΟ λύθηκαν τα χέρια του κ. Σημίτη και ταυτόχρονα ο νέος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Ν. Χριστοδουλάκης διαβεβαίωσε τον κ. Κωστόπουλο ότι η θητεία Καρατζά θα ανανεωθεί και πάντως η κυβέρνηση δεν έχει καμία πρόθεση να παρέμβει στην εκλογή της διοίκησης της Εθνικής. Αλλωστε την παραμονή της συγχώνευσης ο κ. Σημίτης είχε μακρά συνεργασία με τον κ. Καρατζά, στη διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε ότι η κυβέρνηση θα καλύψει πολιτικά το όλο εγχείρημα.


    * Πώς δόθηκε το πράσινο φως


    Οι διαβεβαιώσεις αυτές άναψαν το πράσινο φως στον κ. Κωστόπουλο. Τρίτης γενεάς τραπεζίτης ο κ. Κωστόπουλος (ο παππούς του Ιωάννης Κωστόπουλος δημιούργησε το πρώτο τραπεζικό γραφείο στην Καλαμάτα το 1879 και ο πατέρας του Σπύρος Κωστόπουλος ίδρυσε το 1918 την Τράπεζα Καλαμών, η οποία με υποκαταστήματα στην Τρίπολη, στον Πειραιά κ.α. ήρθε στην Αθήνα το 1924 ως Τράπεζα Ελληνικής Εμπορικής Πίστεως) είναι ένας χαρισματικός άνθρωπος και με τις πρωτοποριακές ιδέες του δημιούργησε από το 1972 ως σήμερα την πιο μεγάλη και επιτυχημένη ιδιωτική τράπεζα. Ο κ. Κωστόπουλος ζητούσε τις διαβεβαιώσεις για τον κ. Καρατζά, πρώτον, γιατί τον εκτιμούσε και τον αναγνώριζε ως τραπεζίτη, δεύτερον, γιατί ήξερε το μεγάλο κύρος του στο εξωτερικό σε όλα τα χρηματοοικονομικά κέντρα και, τρίτον, γιατί είχε πολύ πικρή πείρα από τις κυβερνητικές παρεμβάσεις στον τραπεζικό χώρο.


    Η άμεση συμμετοχή του κράτους βέβαια στο μετοχικό κεφάλαιο της Εθνικής Τράπεζας είναι μόνο 5%. Αλλά όλοι οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν ότι με ένα τηλεφώνημα από το πρωθυπουργικό γραφείο ή έστω από τον κ. Σωκράτη Κοσμίδη ένα 35%-40% των μετοχών της Εθνικής (Ταμεία, κοινωφελή ιδρύματα κτλ.) θα ψηφίσει σύμφωνα με τις κυβερνητικές επιθυμίες. Τώρα όμως με την αλλαγή στο οικονομικό επιτελείο και τη σαφή γραμμή των ιδιωτικοποιήσεων ο κ. Καρατζάς και το άμεσο επιτελείο του (οι υποδιοικητές κκ. Θ. Παντελάκης, Απ. Ταμβακάκης και Α. Βρανάς) θα συνεχίσουν στο πλαίσιο του νέου τραπεζικού οργανισμού που θα προκύψει από τη συνένωση το δημιουργικό έργο τους.


    ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ Η θριαμβευτική επιστροφή


    Η συγχώνευση Εθνικής και Alpha αποτελεί και μια ετεροχρονισμένη δικαίωση για την οικογένεια Κωστόπουλου που επιστρέφει θριαμβευτικά στην Εθνική από την οποία εκδιώχθηκε το 1953 με ανακτορική παρέμβαση λόγω των φιλελευθέρων φρονημάτων της. Πράγματι, όταν το 1953 έγινε η συγχώνευση της Εθνικής με την Αθηνών, για την οποία γράψαμε στην αρχή, διοικητής της Εθνικής ήταν ο Σταύρος Κωστόπουλος, θείος του σημερινού προέδρου της Alpha. Ο Σταύρος Κωστόπουλος λοιπόν, ο οποίος το 1963-64 ήταν υπουργός του Γ. Παπανδρέου στην κυβέρνηση της Ενώσεως Κέντρου, πληροφορήθηκε από το ραδιόφωνο το απόγευμα της 7ης Ιανουαρίου 1953 ότι η τράπεζά του συγχωνεύθηκε με την Αθηνών και νέος διοικητής είναι ο Κωστής Ηλιάσκος. Και κάτι ακόμη, ο σημερινός αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Alpha και πρώτος εξάδελφος του κ. Κωστόπουλου, ο κ. Δ. Μαντζούνης, είναι γιος τού επί δεκαετίες συμβούλου της Εθνικής Σ. Μαντζούνη. Ο δε Ι. Κωστόπουλος είναι βαφτισιμιός του Αλέξανδρου Κορυζή, διοικητή της Εθνικής το 1939 και μετέπειτα πρωθυπουργού. Επιστροφή λοιπόν στις ρίζες!

    Archive
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk