Εμπνευσμένη – εν μέρει – από επιστολές του ποιητή ναυτικού Νίκου Καββαδία, η ταινία «Μπιτσκόμπερ» του Αριστοτέλη Μαραγκού που εδώ και λίγο καιρό προβάλλεται περιορισμένα στις αίθουσες, είναι η ιστορία ενός «παραλίγο» ναυτικού, του Ηλία, ο οποίος παροπλισμένος στη στεριά, βλέπει το όνειρό του να «δαμάσει» τη θάλασσα, να αντανακλάται σε ένα σαπιοκάραβο που βρέθηκε τυχαία στην περιοχή. Μπορεί όμως να τα καταφέρει ή μήπως ήταν, είναι και για πάντα θα είναι ένας Μπιτσκόμπερ όπως αποκαλούνται οι ναυτικοί που «δεν το’ χουν» με τη θάλασσα;
Το υπαρξιακό δράμα αυτού του ανθρώπου παρακολουθούμε στο «Μπιτσκόμπερ» και ο ρόλος του Ηλία ταιριάζει γάντι στον Χρήστο Πασσαλή, ο οποίος φτιάχνει μια εικόνα «εύθραυστης αρρενωπότητας» που είναι και ο παλμός της ταινίας για την οποία ο σκηνοθέτης της μίλησε στο ΒΗΜΑ.
Το Μπιτσκόμπερ είναι εμπνευσμένο από επιστολές του ναυτικού – ποιητή Νίκου Καββαδία. Αναπτύξτε λίγο το ιστορικό αυτού του «παρασκηνίου». Πως ακριβώς βοήθησαν στην ανάπτυξη του σεναρίου;
Ο πρώτος σπόρος για την ιστορία μας ήταν ένα άρθρο που ανακάλυψε η Χρυσούλα Κοροβέση για μια ομάδα αστέγων στη Βαρσοβία που κατασκεύαζαν ένα καράβι. Όμως στη Βαρσοβία δεν έχει θάλασσα και αυτό το καράβι δεν είχε ποτέ σκοπό να ταξιδέψει. Αυτό ήταν και το έναυσμα της ιστορίας για το Μπιτσκόμπερ, ποιος θα κατασκεύαζε ένα καράβι που δεν έχει ταξιδέψει ποτέ, και έτσι γεννήθηκε η ιστορία του Ηλία, ενός ναύτη που η φύση του πάει ενάντια στην ανάγκη του για το ταξίδι.
Ο Καββαδίας είναι για πολλούς, συμπεριλαμβανομένου και εμένα, το παράθυρο στην επαγγελματική ζωή των θαλασσινών που φαντάζει σαν ψέμα, ένας μακρινός εφιάλτης. Σε ένα διήγημα του αναφέρει και τον όρο Μπιτσκόμπερ περιγράφοντας όλους αυτούς τους ναύτες που το ταξίδι στη θάλασσα δεν τους ταιριάζει αλλά δεν μπορούν να σταματήσουν να το αναζητούν. Την πραγματική αγάπη για τη θάλασσα, ενάντια στη φύση τους.
Ποια είναι η δικής σχέση σας με την θάλασσα και πόσο ρόλο αυτή η σχέση έπαιξε – αν έπαιξε- στην δημιουργία του Μπιτσκομπερ;
Έγώ τη θάλασσα την φοβάμαι, προσωπικά σε αυτή βλέπω κάτι σκοτεινό και αχανές που με τρομάζει. Κουβαλάει αυτό το κάλεσμα του κενού, l’appel du vide, το οποίο με γοητεύει και μαλλον μέσα από τη δημιουργία του Μπιτκόμπερ προσπάθησα να πλησιάσω αυτό που με κρατάει μακριά της αλλά παράλληλα με κάνει να την αναζητώ. Από την άλλη στο Μπιτσκόμπερ η σχέση με την θάλασσα, η ανάγκη για το ταξίδι λειτουργεί και ως αναζήτηση για την ευρεση προσωπικής ταυτότητας, τη σύγκρουση του Ηλία με τις ιστορίες του πατέρα του και την προσπάθεια του να ανακαλύψει τον εαυτό του. Ισως σε αυτες τις προεκτάσεις της ιστορίας ανήκω περισσότερο. Ήμουν τυχερός που οι συνεργάτες μου, μου επέτρεψαν αυτή τη σύγχυση, που ο Χρήστος Πασσαλης στην προσεγμένη ερμηνεία του ως Ηλίας δημιουργησε ενα αινιγμα. Ακόμα και για εμενα που ξέρω όλες τις λεπτομερειες που βρίσκονται εντός και εκτός της ταινίας παραμένει ενα μυστηριο, αυτός και ο Ηλίας.
Η πρώτη ταινία σας, Timekeepers of Eternity, είναι animation – κάτι πολύ διαφορετικό σε ύφος και μορφή από το Μπιτσκομπερ. Πως προέκυψε αυτή η αλλαγή;
Η ταινία The Timekeepers of Eternity ειναι ενα χαρτινο κολαζ μιας παλιότερης αειράς βασισμένη σε ένα διήγημα του Stephen King. Ειναι λιγο πιο πειραματικό, λίγο πιο επιστημονική φαντασία, αλλά παραμένει πολύ κοντά σε όλες τις δουλειές μου. Η βασική διαφορά στη δημιουργία ειναι οτι το Μπιτσκόμπερ είχε ανάγκη από πολύ περισσότερους συνεργάτες και ήταν λιγότερο μοναχικό ως διαδικασία.
Η αλλαγή, και η ανάγκη για αλλαγή ωστόσο είναι μέρος της διαδικασίας της δημιουργίας. Κάθε ιστορία μπορεί να απαιτεί διαφορετικά υλικά για να γίνει και να επικοινωνήσει. Και εμείς αλλάζουμε ως άνθρωποι, ως συνεργασίες, και ανακαλύπτουμε. Άλλωστε βρισκόμαστε σε μια εποχή που οι περισσότεροι θα χρειαστούμε να επανεκπαιδευτουμε, να ασκήσουμε ένα ή δυο επαγγέλματα. Δεν είναι και τόσο μακριά το Timekeepers of Eternity από το Μπιτσκόμπερ.
Τουλάχιστον δεν έγινα ναυτικός! Ελπίζω να καταφέρω να κάνω και την επόμενη ταινία και είμαι σίγουρος θα είναι και αυτή αρκετά διαφορετική.
Θέλετε να ασχοληθείτε περισσότερο με το animation και πως θα συνοψίζατε την εξέλιξή του στην χώρα μας τα τελευταία χρόνια;
Ασχολούμαι με το animation ενεργά, συνήθως σε stop motion τεχνικές. Εξαρτάται πάντα από την ιστορία και τι μπορώ να ξεκλειδώσω. Το βρίσκω τόσο διασκεδαστικό και παραλληλα ικανοποιεί ένα ψυχαναγκαστικο κομματι του εαυτου μου της επαναλαμβανόμενης κίνησης, της πολύ αργής διαδικασίας που ομως αποδιδει ομορφα πραγματα.
Υπάρχουν λίγοι αλλά πολύ ικανοί animators στην Ελλάδα, ειδικά στο stop motion. Είναι λοιπόν πραγματικά τόσο ενθαρυντικό που βλέπουμε αυτές τις δουλειές να γίνονται κομμάτια σε τηλεοπτικές σειρές και σε ταινίες, απαιτώντας να προσέξουμε την αισθητική τους.
Πόσο ενθαρρυντική είναι για εσάς η γενικότερη κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα σε ότι αφορά τον οπτικοακουστικό χώρο και κυρίως τον ελληνικό κινηματογράφο;
Βρίσκω ενθαρρυντική την υπομονή των συνεργατών μου και την ανοχή τους που επιτρέπει να κάνουμε ταινίες σαν το Μπιτσκόμπερ. Από τις προβολές στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης προσπαθούμε να εκφράσουμε τη συλλογική ανησυχία για τον ελληνικό κινηματογράφο. Το Μπιτσκόμπερ ήταν ένας διαρκής αγώνας της παραγωγής και όλων των συντελεστών, που καταφέραμε να κάνουμε την ταινία κόντρα σε κάθε οικονομική λογική. Προσπαθώ να εξηγήσω σε ανθρώπους εκτός κινηματογράφου, πως φτιάχνουμε ταινίες και τρίβουν το κεφάλι τους από την ανοησία μας. Δεν υπάρχει καμία λογική οικονομικής επιβίωσης.
Μέχρι και σήμερα οι καθυστερήσεις παραμένουν τεράστιες. Για παράδειγμα, τόσα χρόνια μετά δεν μας έχει ακόμη επιστραφεί το cash rebate, το οποίο με τη σειρά μας οφείλουμε να αποδώσουμε στον δανειοδότη μας. Ακόμη και αν υπήρχε αρχικά περιθώριο κέρδους για την παραγωγη, αυτό έχει πλέον εξαφανιστεί λόγω της αύξησης των τόκων που προέκυψαν από την τριετή καθυστέρηση.
Αυτές οι δυσκινησίες δυσχεραίνουν το ελληνικό σινεμά, ειδικά ταινίες που απαιτούν να κουβαλήσεις ένα καράβι, μεταφορικά ή κυριολεκτικά.
Σχεδιάζετε κάτι καινούργιο αυτή την περίοδο;
Σχεδιάζω πολλά ώστε να κρατιέμαι πιο κοντά στην πραγματικότητα και πιο μακριά από την Άβυσσο.
Παράλληλα με την ανάπτυξη σεναρίου της επόμενης μου ταινίας, ετοιμάζω μια VR εμπειρία επιστημονικής φαντασίας και μια μικρού μήκους animation για το αρχείο του Κωνσταντίνου Καβάφη. Νιώθω τυχερός που μπορώ να δημιουργώ σε διαφορετικά οπτικοακουστικά πεδία. _
Οι προβολές του «Μπιτσκόμπερ» σε όλη την Ελλάδα
Σινέ Αρίων – Μυτιλήνη
Κυριακή 8 Μαρτίου – 21:15
Τετάρτη 11 Μαρτίου – 21:15
ΑΣΤΟΡ – Αθήνα
Δευτέρα 9 Μαρτίου – 19:45 & 22:00 (Q&A παρουσία συντελεστών)
Δευτέρα 16 Μαρτίου
Ταινιοθήκη της Ελλάδος – Αθήνα
Σάββατο 14 Μαρτίου – 17:00 (Q&A παρουσία συντελεστών)
Πάνθεον – Πάτρα
Πέμπτη 12 με Κυριακή 15 Μαρτίου – 21:30
Τετάρτη 18 με Κυριακή 18 Μαρτίου – 21:30
Σταύρος Τορνές – Θεσσαλονίκη
Βιτσέντζος Κορνάρος – Ηράκλειο Κρήτης
Παλλάς – Ρόδος
Πέμπτη 19 με Τετάρτη 25 Μαρτίου
Μέσα στον Μάρτιο θα παίξουμε επίσης σε:
Cine Center – Καλαμάτα
Παλλάς – Σύρος
