Η μείωση εισφορών φέρνει μέτρα το 2015 για το Ασφαλιστικό

Ο εφιάλτης της πλήρους κατάρρευσης του Ασφαλιστικού πλανάται πάνω από την «αισιόδοξη εικόνα» που δημιούργησαν για το οικονομικό μέλλον της χώρας το πρωτογενές πλεόνασμα της οικονομίας και η πρόσφατη συμφωνία με την τρόικα.

Ο εφιάλτης της πλήρους κατάρρευσης του Ασφαλιστικού πλανάται πάνω από την «αισιόδοξη εικόνα» που δημιούργησαν για το οικονομικό μέλλον της χώρας το πρωτογενές πλεόνασμα της οικονομίας και η πρόσφατη συμφωνία με την τρόικα.

Οι οικονομικές συνέπειες της μείωσης των εισφορών υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος, συνολικά κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες (πέντε ως σήμερα και μία το 2016), αναμένεται να δώσουν τη χαριστική βολή στα έσοδα των Ταμείων, φέρνοντας πιο κοντά το τέλος του σημερινού συστήματος.
Μελέτη


Σε αυτό συνηγορεί και η συμφωνία κυβέρνησης – τρόικας στην οποία προβλέπεται η διενέργεια ως το τέλος του έτους αναλογιστικής μελέτης για τη βιωσιμότητα του συστήματος, με στόχο τη λήψη νέων επώδυνων μέτρων, εντός του 2015.
Το ασφαλιστικό σύστημα με τη σημερινή μορφή του διανύει ήδη τις τελευταίες ημέρες του, με τα αποθεματικά του να έχουν συρρικνωθεί στα 4,5 δισ. ευρώ και τα έσοδά του να μειώνονται συνεχώς από το 2009 και εντεύθεν, λόγω της αυξημένης ανεργίας, της μείωσης των μισθών (και ως εκ τούτου των εισφορών), της ανεξέλεγκτης ανασφάλιστης εργασίας και της συνεχώς μειούμενης χρηματοδότησης του προϋπολογισμού.
Στο περιβάλλον αυτό, έρχεται η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, από την 1η Ιουλίου, να περιορίσει περαιτέρω κατά 700-800 εκατ. ευρώ τα ετήσια έσοδα των Ταμείων (μόνο για το 2014 η απώλεια εσόδων θα φθάσει τα 350 εκατ. ευρώ και θα καλυφθεί από το πρωτογενές πλεόνασμα). Η αναπλήρωση του ποσού αυτού δεν έχει προβλεφθεί για τα επόμενα χρόνια και επαφίεται στην «ενδεχόμενη ανάπτυξη της οικονομίας».
Νωρίτερα


Ωστόσο η αναθεωρημένη αναλογιστική μελέτη του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ για το ασφαλιστικό σύστημα – η οποία παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Διεθνές Γραφείο Εργασίας – φέρνει το «έτος μηδέν» πιο κοντά στο 2016, όταν θα έχουν εξανεμιστεί τα τελευταία αποθεματικά του συστήματος και τα έσοδα (από εισφορές και κρατική επιχορήγηση) δεν θα επαρκούν για να καλυφθούν οι παροχές των ασφαλιστικών ταμείων.

«Αρχικά το έτος της κρίσης είχε προσδιοριστεί στο 2025, αλλά η ύφεση και η ανεργία έφεραν το έτος μηδέν δέκα χρόνια νωρίτερα
» σημειώνει ο συντάκτης της μελέτης, επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΕ κ. Σ. Ρομπόλης. Και αυτό λόγω της παρατεταμένης ύφεσης, της εκρηκτικής ανεργίας και του έντονου δημογραφικού προβλήματος της χώρας. Μάλιστα στη συγκεκριμένη μελέτη δεν είχαν υπολογιστεί οι μειώσεις εσόδων από τη μείωση των εισφορών που επιδεινώνουν την κατάσταση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το 2016 το σύστημα θα χρειάζεται, πέραν των εσόδων από εισφορές και από την κρατική χρηματοδότηση, επιπλέον 950 εκατ. ευρώ για να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του. Το 2017 το ποσό αυτό εκτινάσσεται σε 1,88 δισ. ευρώ, το 2018 σε 2,14 δισ. ευρώ και το 2020 σε 2,67 δισ. ευρώ.
Τα αποθεματικά των Ταμείων μειώθηκαν δραματικά μετά το PSI (κούρεμα των ομολόγων), αλλά και εξαιτίας των ρευστοποιήσεων στις οποίες προέβησαν οι διοικήσεις των Ταμείων προκειμένου να καταβάλουν τις τρέχουσες παροχές. Σήμερα τα Ταμεία διαθέτουν μόλις 4,5 δισ. ευρώ σε αποθεματικά από 26 δισ. ευρώ που ήταν το 2007. «Ουσιαστικά καλύπτουν τις συντάξεις μόλις δύο μηνών» τονίζει ο κ. Ρομπόλης, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της «ανασύστασης του αποθεματικού κεφαλαίου των Ταμείων».
Αλλοι πόροι


«Είναι κρίσιμο για το σύστημα να βρεθούν άλλοι πόροι, ώστε καλυφθεί το έλλειμμα εσόδων που δημιουργούν στα Ταμεία η ύφεση της οικονομίας, η ανεργία και η μείωση των αμοιβών» επισημαίνει ο επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΕ. Και προτείνει: «Η ανεύρεση νέων πόρων, εκτός των ασφαλιστικών εισφορών και του κρατικού προϋπολογισμού, να αναζητηθεί στις κρατικές προμήθειες, στα δημόσια έργα, στις χρηματιστηριακές και τραπεζικο-πιστωτικές συναλλαγές, στις επιχειρήσεις τυχερών παιχνιδιών κτλ.».
Οι απώλειες


Η εκρηκτική αύξηση της ανεργίας, η ανασφάλιστη εργασία, η μειωμένη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού προς τα ασφαλιστικά ταμεία και το «κύμα φυγής» των ασφαλισμένων προς τη συνταξιοδότηση οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια το ασφαλιστικό σύστημα στο πλήρες οικονομικό αδιέξοδο. Από την έναρξη της οικονομικής κρίσης το ασφαλιστικό σύστημα περνάει «δύσκολες ημέρες» και χρειάστηκαν επανειλημμένες νομοθετικές παρεμβάσεις και σκληρά μέτρα περικοπών των παροχών ώστε να μην καταρρεύσει ως σήμερα.
Το 2014 προδιαγράφεται «δύσκολη χρονιά» για το ασφαλιστικό σύστημα. Το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ εκτιμά απώλειες εσόδων που θα φθάσουν τα 8 δισ. ευρώ το 2014, μόνο από την εκρηκτική αύξηση της ανεργίας. Η επίσημη πρόβλεψη του Ινστιτούτου για το τρέχον έτος αναφέρει ότι η πραγματική ανεργία θα αγγίξει το 31,5% και οι άνεργοι τα 1.575.000 άτομα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου, η αύξηση της ανεργίας και η μείωση των μισθών στέρησαν από την κοινωνική ασφάλιση πόρους της τάξεως των 10,5 δισ. ευρώ μέσα σε ένα έτος, ενώ η εισφοροδιαφυγή από την αδήλωτη και ανασφάλιστη εργασία καθώς και από τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης 8,5 δισ. ευρώ.
Την ίδια ώρα τα έξοδα των Ταμείων αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς. Μόνο στο ΙΚΑ τα έξοδα – παροχές αυξήθηκαν από 10,8 σε 11,08 δισ. ευρώ (από το 2011 στο 2012) λόγω αυξημένης συνταξιοδότησης. Ενδεικτική της αύξησης των εξόδων είναι η καταγραφή της αναλογιστικής μελέτης για τα τελευταία έξι έτη, όπου οι συνταξιούχοι αυξάνονται με ρυθμό 100.000 άτομα ετησίως, αντί των 40.000 που συνταξιοδοτούνταν προ της οικονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα το 2009 το ασφαλιστικό σύστημα ήταν σε κάποια ισορροπία, καθώς έμπαιναν σε αυτό – νέες προσλήψεις – 40.000 άτομα και έφευγε (συνταξιοδοτήσεις) ίδιος αριθμός ατόμων. Τώρα δεν αυξάνονται οι ασφαλισμένοι (λόγω ανεργίας), ενώ οι νέοι συνταξιούχοι – κατ’ έτος – έχουν υπερδιπλασιαστεί (100.000 άτομα εξέρχονται ετησίως).
Στην τραγική αυτή οικονομική εικόνα των Ταμείων έρχονται να προστεθούν και τα συνεχώς μειούμενα ποσά της κρατικής επιχορήγησης προς τα ασφαλιστικά ταμεία. Τα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού του 2014 προβλέπουν σημαντικά μειωμένες χρηματοδοτήσεις των ασφαλιστικών ταμείων. Οι επιχορηγήσεις προς τα Ταμεία είναι μειωμένες κατά 1,723 δισ. ευρώ, από 10,487 δισ. το 2013 σε 8,764 δισ. ευρώ το 2014. Αντίστοιχες μειώσεις προβλέπονται στο Μνημόνιο στις επιχορηγήσεις για το έτος 2015.

«Αθλος» η κάλυψη των απωλειών των Ταμείων
Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η μείωση των εισφορών θα καλυφθεί από την αύξηση της απασχόλησης
Μείωση του κόστους ασφάλισης για τις επιχειρήσεις, έμμεση αύξηση εισοδήματος για τους μισθωτούς και απώλεια εσόδων για τα ασφαλιστικά ταμεία (από το 2015) θα φέρει η εφαρμογή από την 1η Ιουλίου της απόφασης για τις νέες ασφαλιστικές εισφορές που θα ισχύουν εφεξής.
Η μείωση θα είναι 2,9 ποσοστιαίες μονάδες στις εργοδοτικές εισφορές και μία ποσοστιαία μονάδα στις εργατικές εισφορές.
Μάλιστα, αν συνυπολογιστεί η μείωση κατά 1,1 ποσοστιαία μονάδα που ίσχυσε από την 1η Δεκεμβρίου του 2013, οι εργοδοτικές εισφορές θα έχουν μειωθούν συνολικά κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες και οι εισφορές των εργαζομένων κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Δηλαδή συνολικά η μείωση θα φτάνει τις πέντε ποσοστιαίες μονάδες (από 44,9% σε 39,9%).
Ταυτοχρόνως η κυβέρνηση δεσμεύθηκε να προχωρήσει – το 2016 – σε νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά επιπλέον μία ποσοστιαία μονάδα, αφού «αξιολογήσει εκ νέου την κατάσταση».
Στη συμφωνία κυβέρνησης – τρόικας υπάρχει πρόβλεψη να καλυφθούν οι απώλειες των εσόδων των Ταμείων μόνο για το 2014, εκτιμώντας ότι τα επόμενα χρόνια οι απώλειες θα καλυφθούν από τις θετικές επιπτώσεις του μέτρου, όπως είναι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και η φορολόγηση του εισοδήματος επιχειρήσεων και εργαζομένων.
Ωστόσο ο επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΕ κ. Σάββας Ρομπόλης αμφισβητεί το ενδεχόμενο αυτό, σημειώνοντας ότι οι ετήσιες απώλειες από τη μείωση των εισφορών ανέρχονται σε περίπου 800 εκατ. ευρώ το 2015 και για να καλυφθούν από την αύξηση της απασχόλησης θα πρέπει να δημιουργηθούν 280.000 νέες θέσεις εργασίας.
Καταλήγοντας θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το υπουργείο Εργασίας θα πρέπει ως το τέλος του 2014 να πραγματοποιήσει αναλογιστική μελέτη για τη βιωσιμότητα του Ασφαλιστικού, προκειμένου «να λάβει ανάλογα μέτρα, από το 2015, με στόχο την εφαρμογή ενιαίων παροχών – συντάξεων στα Ταμεία».

«Ετος μηδέν το 2016»
Τι αναφέρει επικαιροποιημένη αναλογιστική μελέτη του ΙΝΕ

Οι διαπιστώσεις της επικαιροποιημένης αναλογιστικής μελέτης του ΙΝΕ είναι ενδεικτικές για το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος. Από τη μελέτη των επιδράσεων του προσδόκιμου ζωής, της γήρανσης του πληθυσμού, της ανεργίας, της μείωσης των μισθών, την αβεβαιότητα και τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους, την αναιμική ανάκαμψη και τα μέτρα περικοπής των συνταξιοδοτικών παροχών προκύπτουν τα εξής:
1. Κατά το 2014-2015 υπάρχει οριακή ισορροπία εισροών-εκροών. Από το τέλος του 2015 και μετά ανατρέπεται ακόμη και αυτή η οριακή ισορροπία στο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα της χώρας.
2. Η δημογραφική μεταβολή του πληθυσμού, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και της ταυτόχρονης μείωσης των γεννήσεων (γήρανση του πληθυσμού), συμβάλλει στην αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών κατά 15%. Με διαφορετικά σενάρια εκτίμησης της θνησιμότητας αυτή η επιβάρυνση προσεγγίζει το 27% (2050).
3. Με τις περικοπές των συντάξεων και την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης (νόμοι 2010, 2011) το οριακό έτος (έτος μηδέν) στην εξέλιξη των αποθεματικών θα ήταν περίπου το 2025. Αυτό εφόσον δεν θα συνυπήρχε η εκρηκτική αύξηση της ανεργίας. Ωστόσο η παρατεταμένη και βαθιά ύφεση, καθώς και η ανεργία μετατόπισαν το οριακό έτος 10 χρόνια νωρίτερα (2015).
4. Οι δυσμενείς εξελίξεις στη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος στην Ελλάδα αναδεικνύει την αναγκαιότητα νέου πλαισίου χρηματοδότησης του συνταξιοδοτικού συστήματος με την ανεύρεση νέων πόρων εκτός του κρατικού προϋπολογισμού (αύξηση αντικειμενικών αξιών δημόσιας περιουσίας, τυχερά παιχνίδια, κερδοφορία τραπεζών και δημόσιων επιχειρήσεων, κρατικές προμήθειες, δημόσια έργα, καζίνα κτλ.) με στόχο τη μακροχρόνια οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνική αποτελεσματικότητα του ΣΚΑ.


Ερχονται περικοπές σε παροχές και συντάξεις
Σενάρια για πλήρη κατάργηση όλων των συνταξιοδοτήσεων για ηλικίες κάτω των 62 ετών

Περικοπών συνέχεια στις παροχές του ασφαλιστικού συστήματος, εντός του 2015. Στις συνέπειες της παρατεταμένης ύφεσης και της πρωτοφανούς ανεργίας ήλθαν να προστεθούν οι νέες απώλειες εσόδων που θα προκαλέσει η μείωση των εισφορών, με αποτέλεσμα τα ασφαλιστικά ταμεία να βρίσκονται πλέον σε πλήρες οικονομικό αδιέξοδο.
Ως εκ τούτου η κυβέρνηση, έπειτα από πιέσεις της τρόικας, ανοίγει εκ νέου τον φάκελο του ασφαλιστικού συστήματος από το ερχόμενο φθινόπωρο με τη διενέργεια αναλογιστικής μελέτης για όλα τα ασφαλιστικά ταμεία. Κατόπιν τούτου θα υποχρεωθεί, εντός του 2015, να λάβει νέα επώδυνα μέτρα ώστε να αποφευχθεί η περαιτέρω επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού για τις παροχές των Ταμείων, κάτι που θα έθετε σε κίνδυνο – συνολικά – το Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Εξυγίανσης.
«Προκρούστεια κλίνη»

Συνεπώς τίθενται και πάλι στην «προκρούστεια κλίνη» οι κύριες συντάξεις, τα εφάπαξ, οι επικουρικές και γενικώς οι παροχές των ασφαλιστικών ταμείων, καθώς τα ελλείμματα του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος είναι εκτός ελέγχου.
Τα σενάρια μέτρων που εξετάζονται αφορούν την πλήρη κατάργηση όλων των συνταξιοδοτήσεων για ηλικίες κάτω των 62 ετών. Σε αυτή την περίπτωση, θα αυξηθούν άμεσα τα όρια ηλικίας που ισχύουν σήμερα για τη συνταξιοδότηση σε Δημόσιο και ΔΕΚΟ, αλλά και θα καταργηθούν όλες οι ευνοϊκές διατάξεις που παραμένουν σε ισχύ στο ΙΚΑ για τις μητέρες με ανήλικα παιδιά.
Επιπλέον συζητείται η θέσπιση νέας μείωσης των συντάξεων λόγω πρόωρης εξόδου, πέραν του 6% για κάθε χρόνο πριν από το γενικό όριο που ισχύει σήμερα, ως το ανώτατο όριο ποινής (συνολική μείωση 30%) σε όσους αποχωρούν πρόωρα.
Η ποινή για πρόωρη έξοδο θα αυξάνεται για κάθε χρόνο που υπολείπεται από το γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, καθιστώντας την πρόωρη έξοδο ασύμφορη για τους ασφαλισμένους.
Καθιέρωση ενιαίων εισφορών αλλά και ενιαίων παροχών στο σύνολο των ασφαλισμένων, είτε απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα είτε σε ΔΕΚΟ, τράπεζα ή σε επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα. Δηλαδή, συζητείται η κατάργηση των ειδικών διατάξεων που διατηρούνταν μετά την ένταξη – παραδείγματος χάριν – των ειδικών ταμείων στο ΙΚΑ και προέβλεπαν διαφορετικές εισφορές και διαφορετικές παροχές. Οι ενιαίες εισφορές θα ισχύουν για όλους τους ασφαλισμένους ανά ταμείο κύριας ασφάλισης, π.χ. ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ κ.λπ. Οι προσαρμογές στο νέο καθεστώς ενδέχεται να γίνουν σταδιακά.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk