Το μετέωρο βήμα της ΕΕ στην Ουκρανία

Σε αχαρτογράφητα νερά και μεγάλες φουρτούνες μπαίνει η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) με την Ουκρανία.

Σε αχαρτογράφητα νερά και μεγάλες φουρτούνες μπαίνει η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) με την Ουκρανία. Μετά τα ωραία λόγια περί δημοκρατίας, η Ευρώπη πρέπει να βρει απαντήσεις σε οικονομικά και πολιτικά προβλήματα ολκής. Και γρήγορα. Πρώτο και κύριο: Πού θα βρει τα τουλάχιστον 25 δισ. ευρώ που χρειάζεται η ουκρανική οικονομία για να μην καταρρεύσει; Και πώς θα αντιμετωπίσει την αντεπίθεση που είναι βέβαιον ότι προετοιμάζει ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν; Πώς δεν θα ξανακυλήσει μια διχασμένη χώρα στην αιματοχυσία, αυτή τη φορά με τους διαδηλωτές να καταφέρονται εναντίον της Δύσης, ίσως σε λίγους μήνες από τώρα, όταν διαψευστούν οι προσδοκίες για μελλοντική ένταξη και μια καλύτερη ζωή;
Η Ουκρανία μετεωρίζεται στο χείλος της χρεοκοπίας. Την ώρα που το Κίεβο τυλιγόταν στις φλόγες, τα συναλλαγματικά αποθέματα στέρευαν. Μόνο μέσα στον Ιανουάριο αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει 8% εξ αυτών για τη στήριξη του νομίσματος. Η γρίβνα έχει χάσει το 10% της αξίας της στους τρεις μήνες της εξέγερσης. Και τα 18 δισ. δολάρια που έχουν απομείνει στα δημόσια ταμεία φτάνουν δεν φτάνουν για να καλύψουν εισαγωγές δύο μηνών.
Χωρίς οικονομική βοήθεια, από τη Δύση ή από τη Ρωσία, η στάση πληρωμών είναι εδώ. Αλλά εν μέσω τέτοιας κρίσης στην ευρωζώνη πόσα κράτη στην ΕΕ, και στον πλούσιο Βορρά και στον Νότο της λιτότητας, είναι άραγε πρόθυμα να βάλουν το χέρι στην τσέπη για μια χώρα που δεν είναι καν μέλος – και ούτε πρόκειται να γίνει στο ορατό μέλλον; Γιατί, παρά τη γεωστρατηγική σημασία της, η Ουκρανία είναι πολύ μεγάλη, πολύ φτωχή και πολύ κοντά στη Μόσχα για να ενταχθεί. Και αυτό το ξέρουν καλά στις Βρυξέλλες. Εξ ου και η πιθανότατη συμμετοχή του απεχθούς ΔΝΤ στα δάνεια που σχεδιάζεται να δοθούν στη νέα κυβέρνηση μετά τον Μάιο. Η συνταγή του είναι γνωστή: περισσότερη φτώχεια, ανεργία και κοινωνική αναταραχή.
Μια νέα φιλοδυτική κυβέρνηση μπορεί να υπογράψει την τελωνειακή σύνδεση με την ΕΕ. Αλλά και εδώ υπάρχουν μεγάλα προβλήματα. Πολλοί εκτιμούν ότι η οικονομία δεν αντέχει το εμπορικό άνοιγμα στους πανίσχυρους δυτικούς γείτονες. Οι πολέμιοι του ελεύθερου εμπορίου με την Ευρώπη μιλάνε για εξοντωτικές συνέπειες. Θα υπάρξει αύξηση του ανταγωνισμού των ντόπιων με τα ευρωπαϊκά προϊόντα στην εσωτερική αγορά και θα χαθεί μεγάλο τμήμα της ρωσικής αγοράς διότι θα αλλάξει το προνομιακό καθεστώς που ισχύει σήμερα.
Επειτα λένε ότι τα απαρχαιωμένα εργοστάσια στην Ανατολική Ουκρανία θα αναγκαστούν να συμμορφωθούν με τα πρότυπα της ΕΕ σε απίθανα σύντομο χρονικό διάστημα με καταστροφικά αποτελέσματα: μείωση παραγωγής, αυξήσεις τιμών και ως και 20 εκατομμύρια περιστασιακά απασχολουμένους και ανέργους.
Ο πολιτικά τελειωμένος – και με αίμα στα χέρια – ανατραπείς πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς γύρισε την πλάτη στην ΕΕ και έπεσε στην αγκαλιά της Ρωσίας επειδή ο Πούτιν τού έταξε ένα φτηνό δάνειο 15 δισ. δολαρίων και εκπτώσεις 30% στο φυσικό αέριο. Ολα αυτά βέβαια έχουν παγώσει τώρα. Και η αλήθεια είναι ότι οι Ουκρανοί δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να αποκοπούν από τη Ρωσία, που ελέγχει τον ενεργειακό εφοδιασμό τους, κατέχει το μεγαλύτερο μέρος του χρέους τους και έχει ισχυρούς δεσμούς με τις βιομηχανίες τους.
Το προηγούμενο φιλοδυτικό πείραμα, η Πορτοκαλί Επανάσταση (2004-2005), έληξε άδοξα όταν το μακρύ χέρι του Κρεμλίνου έκλεισε τις στρόφιγγες του φυσικού αερίου. Ο,τι και αν γίνει, η τεράστια χώρα των 600.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που δεν παράγει ούτε ένα κυβικό μέτρο δικό της γκάζι, θα εξαρτάται από τα καπρίτσια της ενεργειακής πολιτικής του Πούτιν.
Η Ουκρανία είναι σημαντική για τους Ευρωπαίους. Εχει μια αγορά 45 εκατ. ανθρώπων, μια οικονομία 136 δισ. δολαρίων, φτηνά εργατικά χέρια, αγροτικά προϊόντα και βαριά βιομηχανία. Και είναι μια απέραντη περιοχή-τράνζιτ για το ρωσικό γκάζι προς την Ευρώπη.
Αλλά είναι απολύτως κρίσιμη, ζωτικής σημασίας, για τη Μόσχα. O Πούτιν θα κάνει τα πάντα για να την κρατήσει στη σφαίρα επιρροής του, οικονομικά εξαρτημένη και στρατηγικώς κοντά του ώστε να προβάλλει ρωσική ισχύ στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο, με τον μεγάλο ναύσταθμο του στόλου του στην Κριμαία.
«Ο Πούτιν θα συνεχίσει να κάνει ό,τι έκανε τα τελευταία 10 χρόνια. Θα πιέζει ασφυκτικά την Ουκρανία να πληρώσει τα χρέη της, θα αυξάνει τις τιμές του φυσικού αερίου και θα υποστηρίζει τους φιλορώσους στα ανατολικά και στην Κριμαία» λέει στο «Βήμα» ο Αλεξάντερ Τζ. Μότιλ, ουκρανοαμερικανός καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Rutgers στις ΗΠΑ. Και προβλέπει: «Ο χρόνος μετράει υπέρ του. Περιμένει να δει τη «νέα» Ουκρανία να αποδυναμώνεται και να πέφτει από μόνη της, κάτι που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή των φιλορωσικών δυνάμεων, ακριβώς όπως έγινε και το 2010».

Τα πρόσωπα του μέλλοντος


Γιούλια Τιμοσένκο

Σύμβολο αποτυχίας
Αλλοτε «πρωθιέρεια» της χρηματοδοτούμενης από τη Δύση Πορτοκαλί Επανάστασης και αμφιλεγόμενη «πριγκίπισσα» του φυσικού αερίου και των σκανδάλων, η 53χρονη πρώην πρωθυπουργός είναι μια πάμπλουτη πολιτικός, με περιουσία δισ. δολαρίων, πολλά από τα οποία προέρχονται από αμφιλεγόμενα ντιλ για το γκάζι. Επί Γιανουκόβιτς έκατσε τρία χρόνια στη φυλακή για κατάχρηση 320 εκατ. δολαρίων. Για πολλούς είναι πλέον σύμβολο της παλιάς, αποτυχημένης και διεφθαρμένης ελίτ.

Βιτάλι Κλίτσκο

Ο φίλος των Αμερικανών

Φιλοαμερικανός, νέος, άφθαρτος αλλά και πολύ άπειρος περί τα πολιτικά, ο 42χρονος πρώην πρωταθλητής της πυγμαχίας ίδρυσε το 2012 το κόμμα UDAR («Γροθιά» στα ουκρανικά). Ο «δόκτωρ σιδερένια γροθιά», όπως τον φωνάζουν, επειδή έχει και διδακτορικό, μπήκε στο κοινοβούλιο με 14% των ψήφων και πρόγραμμα κατά της διαφθοράς. Θα διεκδικήσει την προεδρία με στόχο μια «ευρωπαϊκή Ουκρανία».

Ολεξάντρ Τουρτσίνοφ
Κομσομόλ και μυστικές υπηρεσίες
Δεξί χέρι της Τιμοσένκο, πρωτοστάτησε στις διαδηλώσεις, όπου τραυματίστηκε στο πρόσωπο. Εκτελεί χρέη προσωρινού πρόεδρου μετά τη φυγή του Γιανουκόβιτς, αλλά δεν είναι χαρισματικός. Πρώην στέλεχος της Κομσομόλ, της οργάνωσης νέων του σοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος, ο 49χρονος έχει σκοτεινές σελίδες στο βιογραφικό του: υπήρξε επικεφαλής της μισητής SBU, της κρατικής υπηρεσίας ασφαλείας.

Μιχαήλ Ντόμπκιν
Ολο και πιο κοντά στη Μόσχα
Ο 44χρονος κυβερνήτης στο Χάρκοβο είναι επικεφαλής της φιλορωσικής οργάνωσης Ουκρανικό Μέτωπο στις νοτιοανατολικές περιοχές και στη χερσόνησο της Κριμαίας. Εχει ζητήσει να μεταφερθεί η πρωτεύουσα από το Κίεβο στο Χάρκοβο, όπως ήταν επί σοβιετικής Ουκρανίας, και θέλει τη δημιουργία ομοσπονδιακού κράτους. Θα είναι υποψήφιος πρόεδρος για να υπερασπιστεί τα δικαιώματα του ρωσόφωνου πληθυσμού.

Ολεχ Τιάνιμποκ
Ενας φασίστας «εναντίον όλων»
Ηγέτης του ακροδεξιού, ρατσιστικού και ακραία αντιρωσικού κόμματος Σβομπόντα (Ελευθερία), πήρε 10% στις εκλογές του 2012 και μπήκε για πρώτη φορά στη Βουλή. Ο 45χρονος χειρουργός ουρολόγος φιλοδοξεί σε μόνιμη παρουσία στην πολιτική με βάση τον άκαμπτο εθνικισμό. Πριν από 10 χρόνια τον απέβαλαν από τη Βουλή όταν είπε ότι κουμάντο στην Ουκρανία κάνει η «εβραιο-ρωσική μαφία».

Κριμαία, η μεγαλύτερη «βάση» της Ρωσίας
Το «ιστορικό ατύχημα» του Χρουστσόφ και ο ναύσταθμος του πρίγκιπα Ποτέμκιν

Ολα τα μάτια είναι στραμμένα στη χερσόνησο της Κριμαίας όπου ο Πούτιν ήδη έτριξε τα δόντια του, θέτοντας σε ύψιστο συναγερμό όλες τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις που εδρεύουν εκεί. Την Πέμπτη ένοπλοι κατέλαβαν τη Βουλή και το τοπικό κυβερνείο στη Συμφερόπολη και ύψωσαν ρωσικές σημαίες, ενώ σημειώθηκαν ταραχές με τατάρους μουσουλμάνους (αντι)διαδηλωτές, οι οποίοι υποστηρίζουν το νέο καθεστώς του Κιέβου.

Η Κριμαία είναι η πιο «ρωσική» περιοχή της Ουκρανίας. Τρόπαιο απόλυτης γεωστρατηγικής σημασίας: εκεί ναυλουχεί ο «κόκκινος» στόλος της Μαύρης Θάλασσας από το μακρινό 1783, όταν τον ίδρυσε ο πρίγκιπας Ποτέμκιν. Το 2010, επί Γιανουκόβιτς, το Κίεβο συνυπέγραψε με τους Ρώσους συμφωνία για την παρουσία του ναυστάθμου ως το 2042. Η Μόσχα διατήρησε την πρόσβαση στα ζεστά νερά της Μεσογείου στέλνοντας ηχηρό μήνυμα στο ΝΑΤΟ.

Πάμπολλοι Ρώσοι λένε ότι η Κριμαία κατέληξε στη σύγχρονη Ουκρανία από ένα «ιστορικό ατύχημα», όταν ο Νικίτα Χρουστσόφ τη μετέφερε διοικητικά στην Ουκρανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία το 1954, για αδιευκρίνιστους πράγματι λόγους.
Τι θα γίνει αν μια φιλοδυτική ουκρανική κυβέρνηση διανοηθεί να δώσει τέλος στη μίσθωση; Υπάρχουν κάποιοι που βλέπουν ακόμη και χρήση στρατιωτικής βίας από τη Ρωσία, στα πρότυπα της εισβολής για τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία, τις δύο περιοχές που αποσχίστηκαν από τη Γεωργία το 2008.
Οι μισοί από τα 2 εκατομμύρια κατοίκων της Κριμαίας είναι Ρώσοι, ενώ όλοι μιλάνε ρωσικά. Ο στόλος απασχολεί 25.000 ανθρώπους. Και σε αντίθεση με μεγάλο μέρος του υπολοίπου της Ουκρανίας, όπου εξεγερμένοι γκρέμισαν τα σύμβολα του σοβιετικού παρελθόντος, το γιγάντιο άγαλμα του Λένιν εξακολουθεί να ατενίζει ήρεμα τον Εύξεινο Πόντο. Προς το παρόν ο Πούτιν δεν ενθαρρύνει εμφύλιο, διάσπαση και αλλαγή συνόρων. Αλλά δεν θα αφήσει ποτέ την Κριμαία να φύγει μέσα από τα χέρια του.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk