Η περίπτωση της Λένας Μαντά

«Ποιος είπε ότι η Λένα Μαντά δεν είναι βαριά λογοτεχνία;» ήταν το σχόλιο ενός ευδιάθετου σερβιτόρου στη θέα τριών βιβλίων της που είχα μόλις αραδιάσει στο τραπέζι, με το καθένα να μην πέφτει κάτω από τις πεντακόσιες σελίδες. «Τη διαβάζει φανατικά η μητέρα μου. Είναι κάτι σαν μεγάλο Άρλεκιν με μίση, πάθη, έρωτες…Αλλά τώρα που τα βλέπω από κοντά τα βιβλία, είναι πραγματικά μεγάλα. Πού να το κουβαλήσεις όλο αυτό αν θέλεις να διαβάζεις μέσα στο Μετρό; Γι’ αυτό η μάνα μου διαβάζει Μαντά κάθε βράδυ στο κρεβάτι προτού κοιμηθεί και ο πατέρας μου παραπονιέται για το αναμμένο φως, το συνεχές γύρισμα των σελίδων, αλλά και τα μυξοκλάμματα που την πιάνουν κάθε τρεις και λίγο» συνέχισε να μου αφηγείται, σχεδόν ξεχνώντας να μου πάρει παραγγελία. Η συγγραφέας φαινόμενο της τελευταίας πενταετίας χτυπά κάθε Μάιο με ένα νέο βιβλίο, που δεν αργεί να γίνει μπεστ-σέλερ. Με τα επτά προηγούμενα μυθιστορήματά της να έχουν σπάσει αθροιστικά το φράγμα των 750.000 πωλήσεων και μία πρόσφατη έρευνα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου να οδηγεί στο πόρισμα ότι η πολυγραφότατη Λένα έχει επηρεάσει καθοριστικά τη ζωή τόσων Ελλήνων όσων ο Καβάφης και ο Ντοστογιέφσκι, η Μανταμάνια μοιάζει με πανδημία που τάραξε συθέμελα τα βιβλιοπωλεία όλης της χώρας.

Αποκομμένη λοιπόν από το περιβάλλον του περιπτέρου και με την έξυπνη προώθηση και ένθερμη στήριξη ενός σημαντικού εκδοτικού Οίκου (Ψυχογιός), η 47χρονη συγγραφέας από την Κωνσταντινούπολη ζει το αμερικανικό όνειρο της επιτυχημένης καριέρας επί ελληνικού εδάφους, κάνοντας τους πάντες να αναρωτιούνται αν τελικά, αυτά που γράφει είναι όντως καλά, ή απλώς, καλά διαδεδομένα. Υπάρχει συγκεκριμένη ιεροτελεστία στα βιβλία της. Προτού σε εμπιστευθεί στα πάθη των ηρώων της, σου μιλά σε πρώτο ενικό μέσα από ένα σύντομο εισαγωγικό σημείωμα που έχει πάντα τον τίτλο «Λίγα λόγια από μένα…»: «Ηταν καλοκαίρι και νόμιζα ότι η έμπνευση με είχε εγκαταλείψει, τίποτα καινούριο δεν είχε γεννηθεί στο μυαλό μου. Η Λύκαινα αναπαυόταν στις δάφνες, που το αναγνωστικό κοινό τής είχε χαρίσει μόλις κυκλοφόρησε κι εγώ έκρυβα καλά τον πανικό μου» γράφει προαναγγέλλοντας «Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι», το μεγάλο εκδοτικό σουξέ της, που παρά τις κρίσεις πανικού της, πούλησε τελικά 218.000 αντίτυπα.

Οσο για το δαφνοστεφανωμένο προηγούμενο έργο της «Θεανώ, η Λύκαινα της Πόλης» που έφτασε την 103η χιλιάδα, κάπως έτσι συστηνόταν στους επίδοξους αναγνώστες του: «Αλλά Τούρκοι ήταν και αυτοί που κατέστρεψαν το χασάπικο του παππού μου και με μια τσεκουριά χάλασαν το μεγάλο ψυγείο του, και Τούρκοι ήταν κι αυτοί που ισοπέδωσαν το αυγουλάδικο του άλλου μου παππού…». Και στο «Ερωτας σαν βροχή» που μετρά υπερήφανα 122 χιλιάδες αντίτυπα: «κρατάτε στα χέρια σας ένα βιβλίο με το οποίο ήμουν, είμαι και θα είμαι ερωτευμένη».

Κι όταν τη σκυτάλη παίρνουν οι ήρωες, είναι ανθρωπίνως αδύνατο να σου περάσουν απαρατήρητοι: άγουρα κορίτσια με όχι και τόσο καθημερινά ονόματα, όπως Μελισσάνθη, Ιουλία, Ασπασία, Πολυξένη, Μαγδαληνή. Ενας πρωτευουσιάνος καπνέμπορος, ο Απόστολος Φατούρος με κατακτήσεις πολλές, όσες και οι καταθέσεις του. Ενας πολιτικός μηχανικός από τη Θεσσαλονίκη, ο Φωκάς Καραπάνος. Μαζί με πολλούς ακόμη άνδρες με καλογυαλισμένα παπούτσια και αστραφτερά ονοματεπώνυμα, καλπάζουν στις παραγράφους ως Γαμπροί της Ευτυχίας, που όμως, με μαθηματική ακρίβεια οδηγούν τις ηρωίδες σε τρομερά αδιέξοδα. Τα χτυπήματα της μοίρας παραμονεύουν σχεδόν πίσω από κάθε σελίδα: πόλεμοι, ξεριζωμοί, θάνατοι πάνω στη γέννα, αποβολές, αυτοκτονίες, απόγνωση, αλλά και λύτρωση που συνήθως βρίσκεται κοντά στο Θεό και στην Οικογένεια.

Οι ερωτικές σκηνές είναι κεκαλυμμένες, όχι τόσο λεπτομερείς και πιπεράτες με εκείνες των πολυδιαβασμένων βιβλίων περιπτέρου: «γρήγορα η Μελισσάνθη βρέθηκε να αναστενάζει στην αγκαλιά του, μέχρι που η ολοκλήρωση έφτασε και για τους δύο χωρίς η επώδυνη πρώτη φορά να μειώσει στο ελάχιστο την έντασή της. Κοιμήθηκε χορτασμένη στην αγκαλιά του, ενώ ο ίδιος πέρασε αρκετή ώρα ξύπνιος , συγκλονισμένος από την εμπειρία του με μια κοπέλα που είχε γίνει γυναίκα στα χέρια του». Ο έρωτας είναι πάντα κεραυνοβόλος και πάντα αδιέξοδος στο σύμπαν της Μαντά. Απάνεμο λιμάνι προσφέρει μόνο η αληθινή αγάπη. Οπως έχει δηλώσει άλλωστε η ίδια η συγγραφέας σε συνεντεύξεις της, η σχέση της με τον άνδρα της και η απόκτηση των δύο παιδιών της-που είναι 20 και 25 ετών-δεν ήταν αποτέλεσμα ενός παράφορου έρωτα, αλλά μιας γήινης αγάπης.

Μνήμες από ταινίες του «παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου» ξεπηδούν μπροστά σου χωρίς προειδοποίηση. Η κακιά πεθερά Τασσώ Καββαδία, ο ταπεινός και καταφρονεμένος Νίκος Ξανθόπουλος, η φτωχή πλην τίμια Μάρθα Βούρτση, ο αφοπλιστικά γοητευτικός Αλέκος Αλεξανδράκης μετενσαρκώνονται σε ήρωες της Λένας Μαντά, διαιωνίζοντας στερεότυπα και επαληθεύοντας την ανάγκη μας για παραμύθι και παραμύθιασμα. Αλλες φορές, λέξεις και εικόνες σου δίνουν την αίσθηση ότι κρατάς στα χέρια σου την έντυπη εκδοχή ενός τηλεοπτικού σίριαλ που δεν έχει ακόμη γυριστεί.

Μεγαλωμένη από τη μητέρα της, η συγγραφέας δεν κρύβει την αδυναμία της στις μητριαρχικές οικογένειες και απενοχοποιημένη δηλώνει ευθαρσώς: «δεν διαβάζω ξένους συγγραφείς». Στα βιβλία της, τη θέση κάποιων κριτικών από «ειδικούς», παίρνουν οι έγγραφές εκδηλώσεις λατρείας των θαυμαστών της, όπως αυτές αποτυπώνονται στη λέσχη αναγνωστών των εκδόσεων Ψυχογιός και στο facebook: «Σ’ ευχαριστώ για όλα όσα μας δίνεις. Σ’ ευχαριστώ για τον μοναδικό τρόπο που ξεδιπλώνεις την ψυχή και την καρδιά σου με την πένα σου…Και συγχώρα μου τον ενικό. Αλλά έπειτα από τόσα βιβλία σε νιώθω πια δικό μου άνθρωπο» γράφει μια αναγνώστρια. «Μια φιλική συμβουλή: μην ξεκινήσετε να διαβάζετε το βιβλίο μια καθημερινή. Οσες φορές το έκανα-ομολογουμένως και με τα δύο άλλα βιβλία της-την επομένη στη δουλειά «σερνόμουν»» σιγοντάρει ένας αναγνώστης, αποστομώνοντας τις κακές γλώσσες που θέλουν τα αισθηματικά μυθιστορήματα να βρίσκουν ανταπόκριση αποκλειστικά γένους θηλυκού.

Και όσοι πιστεύετε ότι είναι έυκολη υπόθεση να είσαι μία ζωντανή μηχανή μπεστ-σέλερ, ξανασκεφτείτε το. Η Λένα Μαντά δουλεύει 8 με 2 καθημερινά, έξι ημέρες την εβδομάδα, οκτώ μήνες τον χρόνο. Μόνο τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και το καλοκαίρι δεν δουλεύει. Δίπλα στον υπολογιστή της υπάρχει πάντα διπλός καφές, στοκ τσιγάρων κι ένα κομπολόι-φετίχ που τη βοηθάει να μετράει τους καημούς των ηρώων της και παράλληλα να σκέφτεται τους επόμενους. Προτού αρχίσει να γράφει, ακούει στη διαπασών και στο repeat ένα συγκεκριμένο τραγούδι που στοιχειώνει το κάθε βιβλίο της. Το «Τελευταίο τσιγάρο» γράφτηκε υπό τους ήχους του «Δεν έχω άλλο θάνατο» του Γιάννη Πάριου, ενώ στο «Ερωτας σαν βροχή» άκουγε διαρκώς τα «Απογεύματα» της Γλυκερίας.

Τα αναγνώσματα αισθηματικού περιεχομένου είναι παλιά όσο κι ο κόσμος. Από το 2ο αιώνα π. Χ συναντούμε έμμετρα πονήματα με βίαιες σκηνές σεξ, ενώ τα βυζαντινά ιπποτικά μυθιστορήματα του 15ου αιώνα είναι γεμάτα από κακιές μάγισσες που χωρίζουν αγαπημένα ζευγάρια, για να θριαμβεύσει και πάλι το Καλό στο τέλος. Πολλά έχουν γραφτεί και επί τουρκοκρατίας, αρκετά χρόνια προτού οι Τούρκοι καταστρέψουν το χασάπικο και το αυγουλάδικο των παππούδων της συγγραφέως. Απορροφώντας λοιπόν την εγχώρια αστείρευτη ανάγκη για χτυπημένους από τη μοίρα ήρωες που όμως βρίσκουν την προσωπική γαλήνη τους λίγο πριν από την τελευταία παράγραφο, η συγγραφέας της Χρονιάς 2009 στο διαγωνισμό «Γυναίκες της Χρονιάς» Λένα, έχει πανηγυρικά κατατροπώσει τις «ξένες δυνάμεις»-η αμερικανίδα συνάδελφός της Νόρα Ρόμπερτς δεν φτάνει στην Ελλάδα ούτε κατά διάνοια τις δικές της πωλήσεις.

Γυναίκες κάθε ηλικίας φαντασιώνονται έναν Νικηφόρο να ‘ρθει και να τη συγκλονίσει, όπως έπαθε και η Κλαίλια στο «Ερωτας σαν βροχή». Σε τελική ανάλυση, ακόμη κι αν δεν πρόκειται να ζήσεις ποτέ έναν πριγκηπικό γάμο και είσαι καταδικασμένη να τον παρακολουθείς από τον καναπέ σου σχολιάζοντας πρασινισμένη από ζήλεια ότι «τα μαλλιά της Κέιτ είναι χάλια» και ότι «αυτή η μάνα της τα έκανε όλα, τον τύλιξαν τον γαμπρό και ούτε που το κατάλαβε ο βλάκας», οι ώρες που χαράμισες μπροστά στην τηλεόραση αποδεικνύει περίτρανα ότι και αυτό το καλοκαίρι, οι τσάντες θαλάσσης θα είναι απελπιστικά βαριές. Οχι από τα βατραχοπέδιλα, αλλά από κάποιο μανταλενικό μπεστ-σέλερ.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Δείτε επίσης
BHMAgazino
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk