Oταν οι «συνταξιούχοι» κατάσκοποι αποφασίζουν να γράψουν τα απομνημονεύματά τους οφείλει κανείς να είναι επιφυλακτικός, ιδιαίτερα μάλιστα αν έχουν «διαπρέψει» ως συγγραφείς κατασκοπικών μυθιστορημάτων. Η περίπτωση του Εβερετ Χάουαρντ Χαντ όμως ξεπερνά κάθε φαντασία. Οχι μόνο γιατί ως το 2007 που πέθανε πρόλαβε να γράψει 24 μυθιστορήματα με το όνομά του και άλλα 27 με ψευδώνυμο αλλά και επειδή ανήκε στους πρωταγωνιστές του σκανδάλου Γουότεργκεϊτ, εξαιτίας του οποίου φυλακίστηκε για 33 μήνες.
Ας προσθέσουμε ότι στα 20 χρόνια της θητείας του στη CΙΑ δεν υπήρξε σχεδόν βρώμικη επιχείρηση στην οποία να μην πρωταγωνίστησε: από την ανατροπή του προέδρου της Γουατεμάλας Γιάκομπο Αρμπενς Γκουσμάν το 1954 (όταν ο Χαντ ήταν σταθμάρχης της CΙΑ στην Ουρουγουάη) ως το φιάσκο του Κόλπου των Χοίρων στην Κούβα. Το πορτρέτο του ως θρασύτατου και χωρίς ενδοιασμούς πράκτορα το βρίσκει κανείς και στο μυθιστόρημα του Νόρμαν Μέιλερ Το φάντασμα της πόρνης (εκδόσεις Λιβάνη).
Ο Χαντ μισούσε τους Κένεντι και απεχθανόταν τους Δημοκρατικούς. Γέννημα του μακαρθισμού, βαμμένος Ρεπουμπλικανός, θεωρούσε πατριωτικό καθήκον το να συνωμοτεί και να λέει ψέματα. Με το βιβλίο του αυτό συμπεραίνει κανείς ότι ψευδόμενος μια ολόκληρη ζωή έφθασε να πιστεύει και ο ίδιος στα ψέματά του.
Το Αμερικανός κατάσκοπος, όμως, πέραν των ψευδών και των διαστρεβλώσεων, είναι αποκαλυπτικό του πώς λειτουργούσαν οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ στον Ψυχρό Πόλεμο και κυρίως τι συνέβη όταν με τον Νίξον ο πόλεμος αυτός μεταφέρθηκε στο εσωτερικό της χώρας καταρρακώντας το κύρος των θεσμών της. Επιπλέον, ο Χαντ ήθελε να πάρει, έστω και μεταθανάτια, την «εκδίκησή» του από τον Νίξον, ο οποίος δεν είχε το θάρρος να παραδεχθεί ότι το Γουότεργκεϊτ ήταν δικό του σχέδιο και, ενώ οι «εκτελεστές» μπήκαν στη φυλακή, αυτός τους εγκατέλειψε προκειμένου να τη γλιτώσει.
Η εκδικητικότητά του δεν περιορίζεται στον ατιμασμένο ηθικώς και πολιτικώς Νίξον αλλά επεκτείνεται και στον Τζόνσον, για τον οποίο ούτε λίγο ούτε πολύ λέει πως αν ήθελε θα μπορούσε κάλλιστα να απαλλαγεί από τον Κένεντι, αφού διέθετε τα μέσα να εφαρμόσει το «σενάριο» της δολοφονίας του τελευταίου. Μνησικακία ή προσπάθεια να αντικρούσει δυσφημιστικά τα όσα γράφτηκαν στην Αμερική για ενδεχόμενη δική του ανάμειξη στη δολοφονία;
Επιστροφή στις ρίζες
Ο Χαντ επιδιώκει τη συμπάθεια του αναγνώστη για το οικογενειακό μαζί με το επαγγελματικό του δράμα. Το 1972, που ξέσπασε το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, η σύζυγός του Ντόροθι σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα. Πώς συνέβη όμως η άτυχη γυναίκα να είχε επάνω της το διόλου ευκαταφρόνητο για την εποχή ποσό των 10.000 δολαρίων; Ενας ικανός πράκτορας έχει πάντα μια εξήγηση. Ηταν χρήματα, λέει, που θα τα χρησιμοποιούνταν για μια επένδυση. Και γιατί μετέφερε τόσα μετρητά και όχι μια απλή επιταγή; Ψύλλοι στ΄ άχυρα. Η αλήθεια ήταν ότι η σύζυγός του χρησιμοποιείτο ως βαποράκι για τη μεταφορά μετρητών σε όσους συμμετείχαν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στην υπόθεση Γουότεργκεϊτ.
Ο Χαντ παρέμεινε αμετανόητος ως το τέλος της ζωής του. Μπλέχτηκε στο σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ γιατί πίστευε ότι υπήρχαν δεσμοί ανάμεσα στο Δημοκρατικό Κόμμα και στους Σοβιετικούς. Δεν απορεί κανείς που στο τέλος του βιβλίου έχουμε ηθικά διδάγματα και προτάσεις για το μέλλον. Τι θα πρέπει να κάνει η CΙΑ στη σημερινή εποχή; Να αγκαλιάσει την «αγνή» νεολαία, λέει, να τη διαπαιδαγωγήσει κατά τα πρότυπα του καναλιού Fox του Ρούπερτ Μέρντοκ και να της μεταλαμπαδεύσει τα ιδεώδη του Ρόναλντ Ρίγκαν, νικητή του Ψυχρού Πολέμου. Οι νέοι πράκτορες θα πρέπει να επιστρέψουν στις ρίζες: στις αρχές που ενέπνευσαν τους ιδρυτές της, λ.χ. τον διαβόητο διευθυντή της Αλεν Ντάλες, δεξί χέρι του οποίου υπήρξε ο Χαντ και ο οποίος τον βοήθησε να γράψει το βιβλίο του Craft of Ιntellingence.
Ο Χαντ δεν υπήρξε σπουδαίος πράκτορας, ήξερε όμως να γράφει. Δεν ήταν Τζον Λε Καρέ, αλλά αν δεν είχε εμπλακεί στο Γουότεργκεϊτ θα μπορούσε να θεωρείται ένας, ας πούμε, Αμερικανός Ζεράρ ντε Βιλιέ.
«Ψεύτης, κλέφτης και απατεώνας»
Ο Εβερετ Χάουαρντ Χαντ πέθανε προτού εκδοθεί ο Αμερικανός κατάσκοπος. Δυστυχώς από το πλήθος των αξιόλογων βιβλίων που γράφτηκαν για το Γουότεργκεϊτ κανένα δεν κυκλοφορεί στα ελληνικά. Οσοι δεν γνωρίζουν το θέμα ή δεν έχουν δει την ταινία του Αλαν Πάκουλα «Ολοι οι άνθρωποι του προέδρου», βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο των Μπομπ Γούντγουορντ και Καρλ Μπερνστάιν, των δημοσιογράφων οι οποίοι αποκάλυψαν το σκάνδαλο, θα πρέπει να ανατρέξουν στον Τύπο της εποχής. Για να διαπιστώσουν πόσο εύκολα είναι τα μεγάλα ψέματα αλλά και πόσο μεγάλες- αν και διαφορετικές – αλήθειες μπορούν άθελά τους να αποκαλύψουν οι επαγγελματίες ψεύτες.Το βιβλίο προλογίζεται από τον Γουίλιαμ Φ. Μπάκλεϊ τον νεότερο (μας άφησε χρόνους το 2008), θαυμαστή του Ρόναλντ Ρίγκαν, αντικομμουνιστή παλαιάς κοπής και θεωρητικό των αμερικανών συντηρητικών, ο οποίος χαρακτηρίζει τον Χαντ«ευτυχισμένο πολεμιστή, παραγωγικό μυθιστοριογράφο, ικανό διοικητικό και υπέροχο σύντροφο»- σε αντίθεση με τον ειδικό σε θέματα που αφορούν την ιστορία της CΙΑ Τιμ Γουάινερ, ο οποίος στους «Νew York Τimes» τής 13.5.2007 τον αποκαλεί«ψεύτη, κλέφτη και απατεώνα».Σημειώνω ότι ο υπότιτλος της ελληνικής έκδοσης (Αποκαλυπτικά στοιχεία για τη δράση της CΙΑ σε όλο τον κόσμο) είναι παραπλανητικός και ουδεμία σχέση έχει με τον αντίστοιχο του πρωτοτύπου (Μy Secret Ηistory in the CΙΑ, Watergate, and Βeyond, δηλαδή Η μυστική μου ιστορία στη CΙΑ, το Γουότεργκεϊτ και πέραν αυτών).
