Τουλάχιστον δύο ολυμπιακά οδικά έργα ολοκληρώνονται με περικοπές προκειμένου να παραδοθούν στο παρά πέντε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Πρόκειται για τα οδικά έργα ευθύνης του ΥΠΕΧΩΔΕ που αφορούν τη γνωστή προβληματική μαραθώνια διαδρομή και τη λεωφόρο Βάρης – Κορωπίου. Σύμφωνα με εκπροσώπους του τεχνικού κόσμου της χώρας, τα έργα αυτά θα ολοκληρωθούν γρήγορα, κάτι που σημαίνει ότι εμπεριέχουν περικοπές του τεχνικού αντικειμένου τους και δεν αποκλείεται τμήματά τους να χρειαστεί να ανακατασκευαστούν μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Πρόκειται για έργα με «ημερομηνία λήξης», κατά μία ευρεία έννοια, αφού είναι αμφίβολο αν θα έχουν ολοκληρωθεί οι υποδομές τους, δηλαδή τα δίκτυα κοινής ωφελείας, οι συνδέσεις τους με το υπόλοιπο οδικό δίκτυο, ενώ περικόπτονται ανισόπεδοι κόμβοι. Παράλληλα, λόγω μεγάλων καθυστερήσεων στις απαλλοτριώσεις, δημιουργούνται μια σειρά προβλήματα που οδηγούν σε μελλοντικό «ράβε – ξήλωνε». Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι για τη μαραθώνια διαδρομή μόλις προ ημερών δημοσιεύτηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως οι τελευταίες απαλλοτριώσεις.
Το έργο της μαραθώνιας διαδρομής περιελάμβανε την αναβάθμιση της διαδρομής, μήκους 42 χλμ., καθώς σε όλη τη διάρκεια του μαραθωνίου αγωνίσματος θα υπάρχει τηλεοπτική μετάδοση σε όλον τον πλανήτη και όλος ο κόσμος θα βλέπει το τοπίο από το οποίο θα περνούν οι αθλητές. Ακόμη περιελάμβανε τη βελτίωση συνδέσεων με τα αθλητικά κέντρα και την κατασκευή της νέας λεωφόρου Σταυρού – Ραφήνας, μήκους 12 χλμ. H τελευταία τελικώς εντάχθηκε στα συγχρηματοδοτούμενα οδικά έργα. Αλλά και η κυρίως μαραθώνια διαδρομή περιορίστηκε να ανακατασκευαστεί στο τμήμα της από τον Μαραθώνα ως τον Σταυρό Αγίας Παρασκευής, αν και η κλασική μαραθώνια διαδρομή, επί της οποίας θα τελεσθεί το βασικότερο αγώνισμα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, αρχίζει από την αφετηρία του Μαραθώνα, η οποία διαμορφώνεται με ευθύνη του υπουργείου Πολιτισμού, και καταλήγει στο Παναθηναϊκό Στάδιο.
* Οι εργολάβοι
Την ευθύνη διαμόρφωσης, βελτίωσης, διαπλάτυνσης και ανάδειξης της λεωφόρου Μαραθώνος ως την Παλλήνη, μήκους 26 χλμ., έχει το ΥΠΕΧΩΔΕ. Το τμήμα της λεωφόρου Μαραθώνος από την Παλλήνη ως τον Σταυρό Αγίας Παρασκευής ανακατασκευάστηκε με ευθύνη της κοινοπραξίας της Αττικής οδού. H λεωφόρος Μεσογείων επρόκειτο να αναπλασθεί και να εξωραϊστεί ως προς τα πεζοδρόμια και τις όψεις των κτιρίων, ενώ υπάρχει και το οδικό τμήμα της Βασιλίσσης Σοφίας και της Βασ. Κωνσταντίνου ως το Παναθηναϊκό Στάδιο το οποίο επίσης προβλεπόταν να εξωραϊστεί.
Ουσιαστικά το έργο χωρίστηκε σε πολλές εργολαβίες προκειμένου τα έργα να εκτελεσθούν ταυτόχρονα και να προλάβουν να ολοκληρωθούν μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά περιθώρια. Ωστόσο τα έργα άρχισαν με σημαντική χρονική καθυστέρηση, η οποία οφείλεται σε μελετητικές καθυστερήσεις αλλά και στις προσφυγές των κατοίκων για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος. Τελικώς το έργο προχώρησε με πράξη νομοθετικού περιεχομένου για την «Εγκριση περιβαλλοντικών όρων, κήρυξη αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και ρύθμιση λοιπών θεμάτων για την εκτέλεση του ολυμπιακού έργου της μαραθώνιας διαδρομής» που κυρώθηκε από τη Βουλή.
* H προτεραιότητα
H μαραθώνια διαδρομή, στο τμήμα της από τον Μαραθώνα ως τον Σταυρό Αγίας Παρασκευής, ήταν ένας στενός και δύσκολος δρόμος, ανεπαρκούς πλάτους για την τέλεση του αγωνίσματος του μαραθωνίου δρόμου, χωρίς πεζοδρόμια, χωρίς διαχωριστική νησίδα. Επιπλέον οι περιοχές που διασχίζει η μαραθώνια διαδρομή συχνά πνίγονται από τις βροχοπτώσεις αφού απουσίαζαν τα αντιπλημμυρικά έργα.
H λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση της μαραθώνιας διαδρομής χαρακτηρίστηκε έργο εθνικής σημασίας, απόλυτα αναγκαίο και πρώτης προτεραιότητας. Ο σχεδιασμός έλαβε υπόψη την ανάγκη να διατηρηθεί ουσιαστικά η σημερινή χάραξη και οι μετατοπίσεις του άξονα να είναι λίγες. Το όλο έργο, που περιλαμβάνει επεμβάσεις σε μήκος 27 χιλιομέτρων, από τον Μαραθώνα ως την Παλλήνη, χωρίστηκε σε δύο εργολαβίες, συμπεριλαμβανομένων των οδών προς τον Τύμβο και το Μουσείο. H πρώτη εργολαβία, με ανάδοχο την εταιρεία Ολυμπία ATE, έχει προϋπολογισμό έργων 30.814.380 ευρώ. H δεύτερη εργολαβία, με ανάδοχο την Ευρωπαϊκή Τεχνική, είχε προϋπολογισμό 32.575.201 ευρώ.
* Το ιστορικό
Ενώ είχαν αρχίσει οι διαδικασίες απαλλοτριώσεων στα τέλη του 2001, άρχισε η κατάθεση προσφυγών στο Συμβούλιο της Επικρατείας από συλλόγους και κατοίκους των περιοχών κατά της πράξης έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων. Στις αρχές του 2002 ακολούθησε η κατάθεση αντίστοιχης αίτησης από τον Δήμο Ραφήνας. Στη συνέχεια κατατέθηκαν από ιδιοκτήτες αιτήσεις ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά των πράξεων αναγκαστικών απαλλοτριώσεων. Τον Φεβρουάριο του 2002 εκδόθηκε η απόφαση 26/2002 της Επιτροπής Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας με την οποία έγινε μερικώς δεκτό το πρώτο αίτημα αναστολής σχετικά με τους περιβαλλοντικούς όρους.
Το ΥΠΕΧΩΔΕ ανακάλεσε την πράξη έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων και τις πράξεις κήρυξης απαλλοτριώσεων. Ακολούθησε μακροχρόνιος διάλογος με τους ΟΤΑ και με κατοίκους της περιοχής ώστε να βρεθεί λύση στο πρόβλημα. Αποφασίστηκε ο ανασχεδιασμός του έργου προκειμένου να εξασφαλιστεί συναίνεση και μεγαλύτερη προστασία του περιβάλλοντος.
* Ο σχεδιασμός
Με τον νέο σχεδιασμό, που ήταν ηπιότερος του προηγουμένου, το πλάτος του οδοστρώματος από 20 μέτρα που προβλεπόταν έγινε 16 μέτρα. Το συνολικό εύρος κατάληψης της οδού από 32 μέτρα μειώθηκε σε 22 μέτρα, με ανώτερο τα 28 μέτρα κοντά στους κόμβους. Οι δήμοι Ραφήνας και Νέας Μάκρης συμφώνησαν με τον νέο σχεδιασμό. Ο χρόνος όμως έτρεχε και αποφασίστηκε να μην εφαρμοστούν εξαρχής όλες οι χρονοβόρες διαδικασίες και εκδόθηκε η πράξη νομοθετικού περιεχομένου.
Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2002 ορισμένοι κάτοικοι, σύλλογοι της περιοχής και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής υπέβαλαν αιτήσεις ακυρώσεως και αιτήσεις αναστολής κατά της πράξης νομοθετικού περιεχομένου ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας που απερρίφθησαν.
Αλλοι κάτοικοι υπέβαλαν αίτηση ασφαλιστικών μέτρων και αίτηση έκδοσης προσωρινής διαταγής στα πολιτικά δικαστήρια. H αίτηση έκδοσης προσωρινής διαταγής απορρίφθηκε. Για το μεγαλύτερο μέρος των απαλλοτριώσεων όμως είχαν προσδιοριστεί δικάσιμοι.
* Οι περικοπές
Και σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, ήλθε και η αδυναμία συνέχισης των εργασιών από τη δεύτερη ανάδοχο, που είχε αναλάβει και το μεγαλύτερο τμήμα, μήκους 17 χλμ., από τη Νέα Μάκρη ως την Παλλήνη, την Ευρωπαϊκή Τεχνική, με αποτέλεσμα η ολοκλήρωση του έργου να εξελιχθεί σε «μαραθώνιο». Το έργο κατακυρώθηκε τελικώς σε νέο ανάδοχο, την εταιρεία J&Ρ, η οποία άρχισε αμέσως τις εργασίες.
Σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιά, στην αφετηρία, η οποία εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμη στις 15 Ιουνίου, θα γίνουν τεχνικές αλλαγές που δεν θα επηρεάσουν την ποιότητα, τη λειτουργικότητα και την εμφάνιση του έργου. Ουσιαστικά πρόκειται για έργα που περικόπτονται, όπως μια οδογέφυρα και δύο πεζογέφυρες, ενώ ο περιβάλλων χώρος των αποδυτηρίων δεν θα φυτευθεί με γκαζόν, όπως είχε προγραμματισθεί, αλλά θα στρωθεί με χαλίκι.
Οι υπόλοιπες δύο εργολαβίες που αφορούν το οδικό τμήμα της μαραθώνιας διαδρομής θα ολοκληρωθούν στο τέλος Ιουνίου – αρχές Ιουλίου, δηλαδή στο παρά πέντε.
Ορισμένες αισθητικές παρεμβάσεις που είχαν προγραμματιστεί δεν φαίνεται να προλαβαίνουν να γίνουν, ενώ είναι αμφίβολο αν θα ολοκληρωθούν στην παρούσα φάση τα δίκτυα κοινής ωφελείας ΔΕΗ και ΟΤΕ, ο νέος αγωγός ύδρευσης της ΕΥΔΑΠ σε μήκος περίπου 9,5 χλμ. (τμήμα Μαραθώνα – Νέας Μάκρης) και αγωγοί αποχέτευσης συνολικού μήκους περίπου 6 χλμ. Σε μεγάλα τμήματα της διαδρομής είχε προγραμματιστεί μεγάλος αγωγός ομβρίων για την αντιπλημμυρική προστασία και δευτερεύον δίκτυο στους κάθετους δρόμους.
Χωρίς τον ανισόπεδο κόμβο
Προβλέπονταν η αναβάθμιση της οδού των δύο λωρίδων κυκλοφορίας σε αρτηρία δύο λωρίδων ανά κατεύθυνση, η κατασκευή της παράκαμψης Βάρης και η επέκταση προς Αττική οδό. Το μήκος της λεωφόρου είναι 12 χλμ. και ο προϋπολογισμός 5.182 εκατ. ευρώ (15,21 δισ. δρχ.). Το έργο περιελάμβανε την παράκαμψη Κορωπίου και τη δημιουργία ανισόπεδου κόμβου για τη σύνδεση με το αεροδρόμιο Σπάτων, στο ύψος του Μαρκόπουλου. H παράκαμψη κατασκευάστηκε αλλά ο ανισόπεδος κόμβος δεν θα γίνει προς το παρόν.
Το έργο αναμένεται να παραδοθεί στις αρχές Ιουνίου, εκτός από τμήμα στη Βάρη, καθώς οι ιδιοκτήτες των εστιατορίων (πρόκειται για τις γνωστές ταβέρνες, που κατά μία έννοια αποτελούν τουριστική ατραξιόν) έκαναν προσφυγές στη Δικαιοσύνη ζητώντας να μη διαπλατυνθεί ο δρόμος Βάρης – Κορωπίου στο συγκεκριμένο τμήμα του ώστε να μην περιορισθεί ο ζωτικός χώρος των επιχειρήσεών τους. Ωστόσο οι εργασίες της διαπλάτυνσης του δρόμου στα «Βλάχικα» της Βάρης άρχισαν. Το έργο εκτελείται με δύο εργολαβίες: από το 1ο ως το 7ο χιλιόμετρο ανάδοχοι είναι οι εταιρείες Θεσσαλική, Μηχανική και ΕΛΤΕΡ· από το 7ο ως το 11ο χιλιόμετρο ανάδοχοι είναι οι εταιρείες ΕΡΕΤΒΟ και Ρούτση, οι οποίες κατασκευάζουν και την παράκαμψη Κορωπίου, μήκους περίπου 1,5 χλμ. Στη δεύτερη εργολαβία γίνονται ταυτόχρονα και αντιπλημμυρικά έργα.
