από metereologos.gr
Παρασκευή 22 Ιουνίου 2018
 
 

Η ομολογία του ΔΝΤ

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η παραδοχή των αλλεπάλληλων λαθών που έγιναν από το ΔΝΤ στην κατάστρωση και εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου 2010-2012 έγινε με μεγάλη καθυστέρηση, δεν παύει όμως να αποτελεί σπουδαία ευκαιρία αναπροσαρμογής της πολιτικής που με τόση εμμονή εφαρμόστηκε στην Ελλάδα οδηγώντας σε βαθιά ύφεση, εκρηκτική ανεργία και μαζική κατάρρευση των επενδύσεων. Οπως ήταν αναμενόμενο, η έκθεση του ΔΝΤ άνοιξε μεγάλη συζήτηση για το ποιος έχει την ευθύνη αποτυχίας: οι ξένοι παράγοντες, οι ελληνικές κυβερνήσεις, η εκάστοτε αντιπολίτευση ή μήπως η συμμετοχή μας στο ευρώ που πολλοί θα ήθελαν να ανατρέψουν; Το κρίσιμο θέμα όμως δεν είναι πλέον το «ποιος» φταίει αλλά το «πώς» και «γιατί» απέτυχαν τα τρία συνεχιζόμενα προγράμματα έτσι ώστε οι λανθασμένες επιλογές να αλλάξουν και να μη χρειαστούν νέες δακρύβρεχτες ομολογίες αποτυχίας.
Ισως λοιπόν είναι χρήσιμο να θυμηθούμε μερικά θεμελιώδη σφάλματα που έγιναν:

Η φύση της κρίσης:
Το κύριο πρόβλημα που είχε η Ελλάδα το 2009 ήταν η έλλειψη ρευστότητας, που έκανε αδύνατη την κάλυψη των δύο μεγάλων ελλειμμάτων του εξωτερικού ισοζυγίου και του δημοσίου τομέα. Προφανώς και χρειαζόταν άμεσο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά θα μπορούσε να είχε εφαρμοστεί ήδη από το 2009, να είναι ηπιότερο και, προπάντων, να συνοδεύεται από μέτρα ενίσχυσης της εγχώριας ρευστότητας από την ΕΚΤ για να μην παραλύσει η τραπεζική δραστηριότητα και βυθιστεί η οικονομία στην ύφεση. Κύριο πρόβλημα όμως θεωρήθηκε τότε το δημόσιο χρέος και ο στόχος της άμεσης μείωσής του οδήγησε στην ακραία υπερφορολόγηση και στις περικοπές που προκάλεσαν ακόμη μεγαλύτερη ύφεση και τελικά αύξηση και του ίδιου του χρέους. Αξίζει να θυμηθούμε ότι στο τέλος του 2009 το χρέος ήταν 300 δισ. ευρώ και 127% του ΑΕΠ, ενώ σήμερα είναι 320 δισ. ευρώ και 183% του ΑΕΠ, παρά την προσπάθεια μείωσής του με το PSI το 2012. Το επίπεδο όπου βρισκόταν το χρέος το 2009 αποτελεί σήμερα μακρινό και δύσκολο στόχο.

Η φύση των μεταρρυθμίσεων: Τα μνημόνια απαιτούσαν πολλές αλλαγές ελπίζοντας ότι αυτές θα προσδώσουν τέτοια δυναμική στην οικονομία που θα αντισταθμίσουν την ύφεση και θα φέρουν ανάπτυξη σε χρόνο-ρεκόρ. Αναμφίβολα μερικές παρεμβάσεις, ιδίως στο Ασφαλιστικό, ήταν απόλυτα αναγκαίες και συνετέλεσαν στη μείωση των ελλειμμάτων, αν και πολλές φορές με ισοπεδωτικό τρόπο. Αλλες όμως παρεμβάσεις απεδείχθησαν άκαιρες ή ακόμη και αντιπαραγωγικές γιατί πνίγηκαν στην ύφεση. Για παράδειγμα, η μείωση μισθών του ιδιωτικού τομέα καμία βελτίωση δεν έφερε στις εξαγωγές, η απελευθέρωση μεταφορών δεν αύξησε τις ναυλώσεις, οι φοβεροί στόχοι ιδιωτικοποιήσεων 50 δισ. ευρώ έμειναν άπιαστοι. Ποιος άραγε θυμάται σήμερα τη μεταρρύθμιση στην αγορά γάλακτος που λίγο έλειψε να ρίξει την κυβέρνηση το 2014, χωρίς να επιφέρει τελικά καμία μείωση της τιμής καταναλωτή; Αντίθετα, ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στην υλοποίηση επενδύσεων, στη λειτουργία των ΔΕΚΟ, στη δανειοδότηση νέων επιχειρήσεων αγνοήθηκαν σχεδόν παντελώς.

Η αγνόηση των επενδύσεων:
Κανένα από τα τρία μνημόνια δεν έθεσε άμεσο στόχο την αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων και της απασχόλησης, καθώς θεωρούσαν ότι αυτές θα έλθουν αυτόματα μετά την ολοκλήρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής. Ούτε καν το νέο πρόγραμμα ΕΣΠΑ δεν αναθεωρήθηκε, παρά το γεγονός ότι τα κονδύλια που θα διαθέσει καθορίστηκαν με βάση το κατά κεφαλήν εισόδημα πριν από την κρίση, ενώ με τα σημερινά δεδομένα της ύφεσης η Ελλάδα θα έπρεπε να διεκδικήσει πολύ περισσότερα. Σε συνδυασμό με τη μαζική φυγή καταθέσεων από τον φόβο του Grexit, την ασφυξία των τραπεζών από τις αλλεπάλληλες ανακεφαλαιοποιήσεις και την περυσινή αναταραχή με το δημοψήφισμα, η χρηματοδότηση ακόμη και των πιο απλών επενδύσεων έγινε προβληματική. Ο πρόσφατος αναπτυξιακός νόμος που εξαγγέλθηκε προβλέπει τόσο λίγα χρήματα για την προσεχή τετραετία που όλα μαζί δεν φτάνουν για μια πραγματικά μεγάλη επένδυση.

Ανέφικτοι στόχοι:
Οσο όμως και να έλειπε μια στοιχειώδης πρόβλεψη για επενδύσεις, οι στόχοι για μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα για τη μείωση του χρέους παρέμεναν εξωπραγματικά υψηλοί. Και κάθε φορά που οι θεσμοί ανακάλυπταν ότι το αποτέλεσμα βρισκόταν πολύ κάτω από την πρόβλεψη, ερχόταν μια νέα δέσμη φορολογικών μέτρων για να επιδεινώσει τα προβλήματα και να κάνει τελικά τους στόχους ακόμη πιο απόμακρους. Αυτό ίσως βοηθά για να κατευνάσουν τους φορολογουμένους των άλλων χωρών όταν διαμαρτύρονται για το πού πάνε τα λεφτά τους, αλλά κάνει τα μνημόνια να απέχουν πολύ από το να είναι ένας οδικός χάρτης σταθερότητας και ανάπτυξης.

Κατόπιν εορτής:
Η μάχη των επενδύσεων δεν έχει χαθεί ακόμη, αλλά γίνεται όλο και πιο δύσκολη εξαιτίας τόσο της πολύχρονης κόπωσης της ελληνικής οικονομίας όσο και της σημερινής διεθνούς αβεβαιότητας. Σε τέτοιες στιγμές η έκθεση του ΔΝΤ για τα λάθη των μνημονίων δεν πρέπει να γίνει αφορμή για άλλον έναν γύρο πολιτικής οξύτητας, που αποτελεί το προσφιλές υποκατάστατο της σοβαρής δημόσιας συζήτησης. Μπορεί όμως να αποβεί εξαιρετικά ωφέλιμη αν οδηγήσει σε αλλαγή στις προτεραιότητες, στους στόχους και στα μέσα οικονομικής πολιτικής. Οχι για να αποφύγουμε τη δέσμευση δημοσιονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης στη χώρα μας αλλά για να την κάνουμε πιο αξιόπιστη.

Ο κ. Νίκος Χριστοδουλάκης είναι πρώην υπουργός, καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο.




ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (5)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Αγνωριστος | 08/08/2016 21:59
    Δεν σας αναγνωρίζω .Εθκολοσ στοχοσ το ΔΝΤ εκ των υστερων .Γιατι ξεχβνατε την ανταγωνιστικοτητα 2002-2009 ?που μειωθηκε κατά 30% λογω μισθολογικών αυξησεων ?Δεν λετε κουβεντα γιααυτο που το Δντ αναγνωριζει ως λαθος δηλαδή ότι δεν προεβλεψε το σταματημα του δανεισμου από το εξωτερικο ενώ η ΕΚΤ αυξανε την αναχρηματοδοτηση .Στο εσωτερικο ΜΜΕ και ασχετοι θεσμικοι και μη μιλουσαν ότι οι τράπεζες κανουν Leverage ενώ εκλειναν οιαγορες !!Ο νομος κατσελη ποσο συνεβαλε στην επιδεινωση εμπιστοσύνης και ρευστότητας που μετα βεβαια εγινε ο μεγαλος χαμος με τις συσαχθειες κλπκλπ
    pan montr
    απάντηση00
     
     
    Μπορεί να κατηγορηθείτε ότι γίνεστε συνήγορος του κ. Καραμανλή | 08/08/2016 19:06
    Κ. Χριστοδουλάκη, χωρίς ίσως να το επιθυμείτε , απαλλάσσετε των ευθυνών του τον κ. υπεύθυνο για την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα . Όπως τον απαλλάσσουν και οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Αδυνατώ να πιστέψω ότι οι απόψεις σας υποκρύπτουν ιδιοτελές σχέδιο για "μετοίκηση" στην "Καραμανλική" Ν.Δ . Όλη η επιχειρηματολογία σας όμως δεν αντέχει στο Πλατωνικό "ουδενί άλλω πείθομαι ή τω λόγω" . Εσείς και πολλοί άλλοι διατελέσατε "κορυφαίος" υπουργός. Κάποιοι πρωθυπουργοί παντοδύναμοι . Όλοι πιστεύουν ότι άσκησαν άψογα τα καθήκοντά τους. Πώς τότε φτάσαμε εδώ; Ούτε οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ θα παραδεχθούν ποτέ την επικίνδυνη ανεπάρκεια και ιδεοληψία τους. "Πάσχει" το άρθρο σας Λογικά και Πολιτικά .
    Έκτωρ
    απάντηση10
     
     
    Καθένας ότι τον βολεύει... | 08/08/2016 10:22
    ...και μ.Χ. προφήτης! Κακός, η παραδοχή των αλλεπάλληλων λαθών που έγιναν από το ΔΝΤ στην κατάστρωση και εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου 2010-2012 έγινε με μεγάλη καθυστέρηση. Καλός, όμως, και η παραδοχές που ρητά αναφέρονται για το τι έφταιξε και δεν εφαρμόστηκαν πολλά από αυτά που έλεγαν. Ήταν αυτά που ξεβόλευαν το πελατειακό βαθύ κράτος που δεν άφησαν να προχωρήσουν απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, που ανέτρεψαν εκλεγμένους πρωθυπουργούς! Όμως γι΄αυτά μούγκα! Πάντα φταίνε οι άλλοι!
    Ζόρικος
    απάντηση192
     
     
    το ΔΝΤ ομολογησε, there is nothing to see here | 08/08/2016 10:09
    πειτε μας κατι και για του Υπ.Οικ της περιοδου αυτης (για να μη παμε πιο μακρυα)...
    αυτοι ποτε θα ομολογησουν
    απάντηση012
     
     
    Προτάσεις; | 08/08/2016 09:54
    Καλή ή κριτική και πολλά τα σωστά που γράφονται όμως αυτό που σήμερα χρειαζόμαστε είναι προτάσεις για το τι πρέπει να γίνει. Δεν αρκεί το " κάνετε εμένα υπουργό και θα δείτε", θέλουμε να ξέρουμε τι σκέφτεται για το μέλλον και όχι για το παρελθόν. Εκείνο που δεν κρύβεται παντως είναι το χαδι στο Σύριζα .
    Κώστας
    απάντηση142