από metereologos.gr
Δευτέρα 26 Ιουνίου 2017
 
 

Η Οικονομική Σχολή του «Μερκελιανισμού»

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Οι φοιτητές μου στο μάθημα της μακροοικονομίας ταλαιπωρούνται αρκετά προσπαθώντας να κατανοήσουν και να εμπεδώσουν τις θεωρίες των Κεϋνσιανών, Μονεταριστών και Νεοκλασικών οικονομολόγων. Από την νέα χρονιά όμως, στις σημειώσεις των μαθημάτων μου θα συμπληρώσω και τον Μερκελιανισμό. Είναι μια νέα μορφή οικονομικής πολιτικής που συνδυάζει όλα τα καλά χωρίς τα αρνητικά των κλασικών θεωριών: Ανάπτυξη με αρνητικό κόστος δανεισμού, ανταγωνιστικότητα με διολίσθηση της ισοτιμίας χωρίς αύξηση της προσφοράς χρήματος, χωρίς πληθωρισμό ή αύξηση του συστημικού κινδύνου, και διασφάλιση της δεσπόζουσας θέσης στην διεθνή αγορά μέσω προγραμμάτων «διάσωσης».

Η υιοθέτηση του ευρώ ως κοινού νομίσματος για τις συμμετέχουσες στην ευρωζώνη χώρες χαιρετίστηκε από πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και ανθρώπους των επιχειρήσεων ως ένα πολύ σημαντικό βήμα προς το ιδανικό της ευρωπαϊκής οικονομικής ολοκλήρωσης μέσω δημιουργίας μιας Άριστης Νομισματικής Περιοχής όπως την οραματίστηκε ο Robert A. Mundell. Το νέο νόμισμα ήταν πολύ πιο επιτυχημένο από ότι περίμεναν πολλοί οικονομολόγοι, έχει καταφέρει να γίνει το δεύτερο, μετά το δολάριο, αποθεματικό νόμισμα για τις κεντρικές τράπεζες και περίπου τριάντα χώρες στον κόσμο επέλεξαν να συνδέσουν το νόμισμά τους με το ευρώ. Το νέο νόμισμα έχει εξαλείψει τον συναλλαγματικό κίνδυνο και ελαχιστοποίησε τα συναλλακτικά κόστη μέσα στην ευρωζώνη, ενισχύοντας το ενδοευρωπαϊκό εμπόριο και την αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίων.

Τελευταία όμως, όλα αυτό το οικοδόμημα δείχνει να κλονίζεται. Η κρίση χρέους που χτύπησε την ευρωζώνη αντιμετωπίστηκε από μια σαστισμένη και διχασμένη Ευρώπη, με ηγέτες που δύσκολα και με δειλία υψώνουν το ανάστημά τους στις περιστάσεις για να δώσουν γρήγορες και αποτελεσματικές λύσεις όπως επιβάλει μια κρίση – με εξαίρεση φυσικά την Άνγκελα Μέρκελ. Γιατί όμως η Γερμανία δεν κάνει κάτι για να λύσει το πρόβλημα; Γιατί το πρόβλημα αντιμετωπίζεται όπως στην περίπτωση της Ελλάδας-πειραματόζωο με αυστηρή λιτότητα με τα γνωστά αντίθετα αποτελέσματα; Κάθε φοιτητής/τρια μου στην μακροοικονομία μπορεί να σας διαβεβαιώσει ότι τα μέσα που καθορίζει η οικονομική επιστήμη για την αποφυγή ή την αντιμετώπιση μιας κρίσης είναι δύο:

α) η επεκτατική νομισματική πολιτική, δηλαδή η αύξηση της ποσότητας χρήματος στην οικονομία με αντένδειξη την σχετική αύξηση του πληθωρισμού,

β) η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, δηλαδή η αύξηση των κρατικών δαπανών σε επενδύσεις, μισθούς, κλπ. η οποία αυξάνει τις δανειακές υποχρεώσεις μιας χώρας.

Η συνταγή των δανειστών μας όμως είναι ακριβώς το αντίθετο:

α) δεν αυξάνεται η ποσότητα χρήματος, καθώς δεν ελέγχουμε εμείς την νομισματική μας πολιτική αλλά και γιατί ανθίσταται σθεναρά η Γερμανία για να γίνει κάτι τέτοιο συνολικά στην Ε.Ε. λύνοντας πολλά προβλήματα,

β) έχει επιβληθεί στην χώρα μας μια δραματική μείωση των κρατικών δαπανών κάθε μορφής: επενδύσεις, υγεία, παιδεία, κοινωνικές παροχές, κλπ. με αποτέλεσμα την βαθιά ύφεση που δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο.

Γιατί λοιπόν αυτή η πολιτική; Γιατί αποσταθεροποιεί το ευρώ η ίδια η Γερμανία που εμφανίζεται φανατικός υπερασπιστής του; Πέρα από κάθε θεωρία συνωμοσίας η απάντηση ίσως έρχεται και πάλι από την οικονομική επιστήμη: Η Γερμανία πετυχαίνει να έχει και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο:

1.       Η αβεβαιότητα που γεννά η ελληνική κρίση και οι υπόνοιες για επέκτασή της έχει προκαλέσει μια διολίσθηση του ευρώ –κάνοντας φθηνότερα τα Γερμανικά προϊόντα στο εξωτερικό- που  αύξησε ακόμα περισσότερο την ανταγωνιστικότητα και της εξαγωγές της Γερμανίας προς όλο τον κόσμο.

2.       Ταυτόχρονα, αυτό επιτυγχάνεται χωρίς την αύξηση της προσφοράς χρήματος που θα προκαλούσε μεν πτώση της αξίας του ευρώ αλλά επίσης πληθωρισμό και στην Γερμανία.

3.       Παράλληλα, το σύμφωνο ανταγωνιστικότητας που υπογράφηκε σε ανύποπτο χρόνο μέσα στην κορύφωση του ελληνικού προβλήματος, προέβλεπε ότι οι χώρες μέλη της νομισματικής ένωσης δεν θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για προσέλκυση επενδύσεων μέσω μείωσης φορολογικών συντελεστών ούτε μέσω χρηματοδότησης επενδυτικών προγραμμάτων μέσω δανεισμού. Πρακτικό αποτέλεσμα για την Γερμανία; Διατήρηση του status quo που την βρίσκει στην κορυφή της ανταγωνιστικότητας χωρίς δυνατότητα από τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες να κερδίσουν ένα μερίδιο από την πίτα των διεθνών επενδύσεων.

4.       Τα μνημόνια και η χρηματοοικονομική «βοήθεια» δημιουργούν μια σχέση εξάρτησης των περιφερειακών οικονομιών από την Γερμανία. Άμεσα λόγω των δανείων που χωρίς σχεδιασμό για ανάπτυξη είναι ο μόνος τρόπος να αντεπεξέλθουν οι αδύναμες χώρες, και έμμεσα με τα προγράμματα «επενδύσεων» σε ευνοϊκούς όρους που υπογράφονται παράλληλα με τις δανεικές συμβάσεις.

5.       Τέλος, το καλύτερο για την Γερμανία είναι ότι η αβεβαιότητα και αστάθεια στην ευρωζώνη μεταφράζεται φυσικά σε μια φυγή των επενδυτών από ομόλογα άλλων κρατών και αυξημένη ζήτηση των πιο ασφαλών bunds (γερμανικών κρατικών ομολόγων). Η μεγάλη αυτή ζήτηση ανεβάζει τις τιμές τους και συμπιέζει προς το μηδέν η και ακόμα πιο κάτω όπως είδαμε πρόσφατα τα επιτόκια δανεισμού της Γερμανίας επιτρέποντάς της να δανείζεται ακόμα και με αρνητικό επιτόκιο!

Με την συντήρηση δηλαδή της κατάστασης αυτής, οι επενδυτές δέχονται να πληρώσουν τη Γερμανία για το «προνόμιο» που αποκτούν να της δανείσουν χρήματα! Γιατί λοιπόν να μην προσπαθεί με κάθε τρόπο να συντηρεί αυτή την κατάσταση η κυρία Μέρκελ; Την σημαντικότητα του Μερκελιανισμού για την οικονομία της Γερμανίας όπως περιγράφεται από τα παραπάνω μπορεί να την διαβεβαιώσει κάθε φοιτητής/τρια του μαθήματος των μακροοικονομικών (αρκεί να το έχει περάσει).

* Ο κ. Περικλής Γκόγκας, είναι Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης και Διεθνών Οικονομικών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

pgkogkas@ierd.duth.gr



Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (6)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Κάλλιο αργά παρά ποτέ... | 08/07/2012 12:54
    Εύγε στον αρθρογράφο. Εξαιρετική και ορθότατη ανάλυση. Δυστυχώς, πέσαμε σε μια παγίδα χρέους, με αδυναμίες ηγεσίας και απροετοίμαστη κοινωνία. Ευτυχώς, η κρίση μας ανοίγει τα μάτια.
    PG
    απάντηση30
     
     
    Η επεκτατική νομισματική πολιτική ήδη ακολουθείται | 04/07/2012 21:47
    Όλος ο οικονομιικός τύπος της Ευρώπης (αλλά ακόμα και στην Ελλάδα) βοά ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ήδη ακολουθεί ιδιαίτερα επεκτατική νομισματική πολιτική (ουσιαστικά, σημαντικότατη αύξηση της ποσότητας χρήματος). Αρκεί να αναζητήσει κανείς στο ίντερνετ όλα τα σχετικά άρθρα που γράφονται για τη διόγκωση του ισολογισμού της ΕΚΤ. Σε σχέση με τις πολιτικές δαπανών, προφανώς και δεν μας "επιβάλλεται" η δραματική μείωση των δαπανών υγείας, απλώς οι (εγχώριοι) πολιτικοί μας προτιμούν να υποβαθμίζουν τις υπηρεσίες υγείας, αντί να διορθώσουν την εξαιρετικά αναποτελεσματική κατανομή των πόρων του δημοσίου και να σταματήσουν τη χρηματοδότηση φορέων του δημοσίου που δεν προσφέρουν τίποτα και σε κανέναν.
    ΔΓ
    απάντηση22
     
     
    Περί χρέους | 04/07/2012 02:04
    Το πρόβλημα του πολύ υψηλού χρέους δεν λύνεται με περισσότερο χρέος. Θα μπορούσε αυτή να ήταν μια κάποια μέθοδος, αν υπήρχε κάποιος (π.χ. Α) που να σε χρηματοδοτεί (χωρίς να ζητάει πίσω τα λεφτά που σε δανείζει), ακόμα κι αν εσύ ξοδεύεις περισσότερα από όσα παράγεις. Τότε όμως κι άλλοι θα ακολουθούσαν το παράδειγμά σου, θα μείωναν την ποσότητα προϊόντος που παράγουν και θα ζητούσαν από τον Α να χρηματοδοτεί κι αυτούς. Κι αν ο Α είναι μια χώρα με πρόθυμο λαό να εργάζεται για να χρηματοδοτεί έναν ανεπρόκοπο, μάλλον ο λαός αυτός δεν θα ήταν ιδιαίτερα ευχαριστημένος αν έπρεπε να εργάζεται όλο και πιο πολύ (ή με μειούμενο διαθέσιμο εισόδημα) για να χρηματοδοτεί ένα μεγαλύτερο πλήθος ανεπρόκοπων. Μάλλον κι ο λαός αυτής της χώρας θα είχε λιγότερα κίνητρα να παράγει αν οι φόροι του πήγαιναν σε μεταβιβαστικές πληρωμές σε περισσότερους ανεπρόκοπους ή (ακόμα χειρότερα) σε εξωτερικούς κακοδιαχειριστές. Και τότε (αν όλοι αυτοί για τους οποίους μιλάγαμε μέχρι τώρα ήταν η ευρωζώνη), αυτή η κατάσταση θα έκανε ιδιαίτερα ευτυχείς άλλες περιοχές (π.χ. Κίνα, Ινδία, ΗΠΑ, Αγγλία, Βραζιλία) που η συνεχιζόμενη παραγωγή τους σε ανταγωνιστικές τιμές θα μπορούσε να διεισδύσει παντού ευκολότερα, εκτοπίζοντας από τις αγορές τους ανεπρόκοπους και όσους έκαναν τη βλακεία να τους χρηματοδοτούν στο τζάμπα. Να γιατί η μόνη λύση είναι το Δημοσιονομικό Σύμφωνο και ο εξαναγκασμός των διαχειριστών των υπερχρεωμένων χωρών να επαναφέρουν τις χώρες τους σε δημοσιονομική ισορροπία.
    Παρατηρητής
    απάντηση34
     
     
     
    Κι όμως η (δημοσιονομικά συνετή) Ευρώπη έχει δίκιο | 04/07/2012 01:51
    Τα μοντέλα που διδάσκονται στα πανεπιστήμια είναι απλώς ασκήσεις βασισμένες σε μια πολύ απλουστευμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Δεν υπάρχει ούτε η φοβερή σπατάλη του ελληνικού δημοσίου, ούτε η τρέχουσα υπερχρέωσή του, ούτε η φαυλότητα κι ανικανότητα των πολιτικών (υπέρογκες εξοπλιστικές δαπάνες επί 30 χρόνια), ούτε οι πρόωρες και μαϊμού συντάξεις, ούτε οι χιλιάδες άχρηστοι οργανισμοί του δημοσίου, ούτε τα γενικευμένα ελλείμματα παντού, ούτε οι υπεράριθμοι κι αργόσχολοι που πληρώνονται με δημόσιο δανεισμό, ούτε τα υπεράριθμα ΑΕΙ και ΤΕΙ (σε βάρος της τεχνικής εκπαίδευσης κι επαγγελματικής εξειδίκευσης), ούτε απονομή δικαιοσύνης μετά από χρόνια, ούτε τα εμπόδια στην επιχειρηματικότητα, ούτε η γραφειοκρατία του ελληνικού δημοσίου, ούτε η ελληνική αναξιοκρατία και κομματοκρατία, ούτε οι συντάξεις των 25αρων άγαμων θυγατέρων δημοσίου, ούτε τα ασύλληπτα προνόμια των ΔΕΚΟ και κομματικών/πολιτικών ελίτ που μόνιμα στρευλώνουν την κατανομή των πόρων με πολιτικές πελατειακών σχέσεων και ασύλληπτων επιδοτήσεων. Όταν όλοι αυτοί οι παραγόντες ενσωματωθούν στα διδασκόμενα μοντέλα, τότε θα γίνει αντιληπτό κι από τους φοιτητές ότι άλλος δρόμος από τον εξορθολογισμό και ριζική επιδιόρθωση του ελληνικού κράτους (όπως λέει και η Μέρκελ και όλοι οι ηγέτες χωρών με συνετή διαχείριση των δημοσιονομικών τους) δεν υπάρχει. Η απλή απόδειξη είναι ότι η κρίση πλήττει, φυσικά, τις χώρες που παρήγαν τεράστια ελλείμματα, διόγκωναν το χρέος τους ή υπερσπαταλούσαν (και μάλιστα στρεβλά) τους πόρους τους τις τελευταίες δεκαετίες ή είχαν αφήσει τη διαχείρισή τους σε ανίκανους ή και φαύλους πολιτικούς. Έτσι, θα ήταν καλό όσοι διδάσκουν οικονομικά σε φοιτητές να συμπληρώνουν πάντα ότι τα μοντέλα αναφέρονται σε ιδανικές συνθήκες και σε υπεραπλουστικές υποθέσεις (π.χ. αναφορικά με τους τρόπους χρηματοδότησης των δημόσιων δαπανών ή σε σχέση με την αποτελεσματικότητά τους).
    Απλή λογική
    απάντηση48
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων