Στο Θησείο, την προσεχή Τρίτη 26 Μαΐου, ο Αλέξης Τσίπρας ετοιμάζεται για τη δική του «νέα πορεία». Η φράση δεν επιλέχθηκε τυχαία. Στο στενό επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού γνωρίζουν καλά ότι η επιστροφή δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως απλή επανεκκίνηση ενός γνώριμου κομματικού μηχανισμού, αλλά χρειάζεται αφήγημα. Και το αφήγημα που επιχειρεί να στηθεί παραπέμπει σε μια πολιτική διαδρομή που θέλει να μοιάζει ιστορική, σχεδόν αναθεωρητική για τον χώρο της ελληνικής Κεντροαριστεράς.
Κάποιοι από τους συνομιλητές του Τσίπρα μιλούν ήδη, όχι χωρίς δόση υπερβολής, για μια «Νέα Πορεία», δανειζόμενοι ευθέως τον τίτλο και το φορτίο του βιβλίου του Τρότσκι. Όχι βέβαια ως ιδεολογική αναβίωση ενός άλλου αιώνα, αλλά ως πολιτική μεταφορά, δηλ. την ανάγκη να εγκαταλείψει κανείς παλιές βεβαιότητες και να αναζητήσει νέα κοινωνικά ακροατήρια μέσα σε συνθήκες γενικευμένης δυσπιστίας απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Στο περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού πιστεύουν ότι η εποχή των κλειστών κομματικών μηχανισμών έχει παρέλθει οριστικά και ότι η επόμενη φάση απαιτεί πιο ανοιχτές δομές, πιο άμεση σχέση με την κοινωνία και κυρίως διαφορετικό πολιτικό λεξιλόγιο.
Εκεί ακριβώς εντάσσεται και η προσπάθεια επαναδιατύπωσης της φράσης του Ανδρέα Παπανδρέου, το περίφημο «από τον λαό, με τον λαό, για τον λαό» μετασχηματίζεται τώρα σε μια νέα εκδοχή που ακούγεται όλο και συχνότερα στις συζητήσεις των ανθρώπων που κινούνται γύρω από τον Αλ. Τσίπρα: «από την κοινωνία, με την κοινωνία, για την κοινωνία». Η αλλαγή δεν είναι μόνο γλωσσική, αλλά βαθύτατα πολιτική. Διότι το πρόβλημα που εντοπίζουν οι συνομιλητές του είναι ότι ο όρος «λαός» παραπέμπει πλέον σε μια εποχή πιο συμπαγών κοινωνικών ταυτοτήτων, ενώ σήμερα κυριαρχούν η κατακερματισμένη εργασία, η επισφάλεια, η ατομική ανασφάλεια και η δυσπιστία απέναντι στις μεγάλες αφηγήσεις.
Ο Αλ. Τσίπρας επιχειρεί έτσι να παντρέψει διαφορετικές πολιτικές σχολές. Από τη μία πλευρά, τη στρατηγική του Μπέρνι Σάντερς, δηλ. έντονος κοινωνικός λόγος, οικονομική ανισότητα, δικαιώματα της εργασίας, δημόσιο κράτος και σαφής αντιπαράθεση με τις ελίτ. Από την άλλη, την πιο σύγχρονη εκδοχή πολιτικής κινητοποίησης που εξέφρασε ο δήμαρχος Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη, με έμφαση στις κοινότητες, στα τοπικά κινήματα, στους νέους ψηφοφόρους, στην καθημερινότητα των ενοικίων, της στέγασης και των προβλημάτων της πόλης. Και επίσης το παράδειγμα του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ που ακολούθησε ένα άλλο μοντέλο λειτουργίας με άμεση επαφή με τους πολίτες.
Στην πραγματικότητα, όσοι παρακολουθούν τις διεργασίες λένε ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει καταλήξει σε ένα βασικό συμπέρασμα: ότι οι παραδοσιακοί μηχανισμοί δεν αρκούν για να επιστρέψει ως υπολογίσιμος πόλος εξουσίας. Γι’ αυτό και η εκδήλωση της Τρίτης στο Θησείο δεν αντιμετωπίζεται ως κομματική εκδήλωση με τη στενή έννοια. Αντιθέτως, παρουσιάζεται ως αφετηρία μιας ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής πλατφόρμας που θα επιχειρήσει να ξεπεράσει τα όρια της σημερινής κατακερματισμένης αντιπολίτευσης και υπάρχουν ερωτηματικά κατά πόσο το εγχείρημα θα δημιουργήσει κοινωνική δυναμική αν και πολιτική καύσιμη ύλη υπάρχει.
Η κινητικότητα στο παρασκήνιο και το στοίχημα του timing
Το ενδιαφέρον, βέβαια, βρίσκεται στο παρασκήνιο. Γιατί πίσω από τις προγραμματικές διακηρύξεις υπάρχει ήδη έντονη κινητικότητα βουλευτών και στελεχών που αναζητούν πολιτική στέγη ενόψει των εξελίξεων. Στον ΣΥΡΙΖΑ αρκετοί βουλευτές παρακολουθούν με εμφανή αγωνία τις κινήσεις του πρώην προέδρου, γνωρίζοντας ότι μια νέα πολιτική πρωτοβουλία θα επιταχύνει ανακατατάξεις και πιθανές μετακινήσεις.
Αντίστοιχη αναμονή υπάρχει και στη Νέα Αριστερά. Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι από την επόμενη εβδομάδα μπορεί να ξεκινήσει κύμα ανεξαρτητοποιήσεων, το οποίο θα λειτουργήσει ως προπομπός των ευρύτερων εξελίξεων στον χώρο. Τα ονόματα που ακούγονται σταθερά είναι εκείνα του Αλέξη Χαρίτση, της Έφης Αχτσιόγλου, του Νάσου Ηλιόπουλου, του Δημήτρη Τζανακόπουλου και του Χουσεΐν Ζεϊμπέκ. Κανείς δεν επιβεβαιώνει επισήμως τίποτε, αλλά κανείς επίσης δεν διαψεύδει με απόλυτο τρόπο.
Στο επιτελείο Τσίπρα θεωρούν ότι το timing είναι κρίσιμο. Εκτιμούν ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση παραμένει υπαρκτή αλλά πολιτικά ασύνδετη. Με άλλα λόγια, υπάρχει κοινωνική ένταση χωρίς πολιτικό φορέα που να την εκφράζει πειστικά. Εκεί ακριβώς θέλει να… πατήσει ο πρώην πρωθυπουργός, όχι ως νοσταλγική επιστροφή στο 2015, αλλά ως απόπειρα συγκρότησης ενός νέου κοινωνικού μπλοκ με αναφορές στην εργασία, τη νέα γενιά και τα μεσαία στρώματα που αισθάνονται εγκλωβισμένα.
Γι’ αυτό και στο Θησείο δεν θα κυριαρχήσουν κομματικά σύμβολα, καθώς η στόχευση είναι να αναδειχθεί περισσότερο η εικόνα μιας πολιτικής κίνησης που ξεκινά από την κοινωνία και όχι από τους μηχανισμούς. Μιας προσπάθειας που θα επιδιώξει να συνδυάσει τη ριζοσπαστική κοινωνική ατζέντα με πιο σύγχρονες μορφές πολιτικής συμμετοχής.
Οι επόμενες εβδομάδες που θα αρχίσει να μετριέται το νέο κόμμα, θα δείξουν αν η «νέα πορεία» θα εξελιχθεί σε πραγματική πολιτική δυναμική ή αν θα μείνει ένας ακόμη φιλόδοξος συμβολισμός της ελληνικής Κεντροαριστεράς.
Για την ώρα, πάντως, στο Θησείο ετοιμάζεται μια σκηνή που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως αφετηρία επιστροφής. Και στην πολιτική, οι επιστροφές κρίνονται πάντα από το αν μπορούν να πείσουν ότι κοιτούν μπροστά και όχι πίσω.
