Οι εκρήξεις στα Στενά του Ορμούζ και στην Τεχεράνη, χθες Πέμπτη 7/5 το βράδυ, διέλυσαν τις ψευδαισθήσεις περί επικείμενου τερματισμού του πολέμου στον Κόλπο και έδειξαν πόσο γρήγορα μπορεί αυτός να κλιμακωθεί, ακόμα και τη στιγμή που οι αντίπαλοι διαπραγματεύονται μια λύση μέσω της διπλωματίας.
Πυρά στα Στενά και αλληλοκατηγορίες
Οι Αμερικανοί λένε ότι τρία πολεμικά πλοία τους κατάφεραν να περάσουν από τα Στενά προς τον κόλπο του Ομάν παρά το μπαράζ των ιρανικών επιθέσεων. Όλες οι απειλές εξαλείφθηκαν, το ίδιο και οι πηγές τους, ανακοίνωσε το Πεντάγωνο.
Οι Ιρανοί υποστηρίζουν ότι η σύγκρουση άρχισε όταν οι Αμερικανοί έπληξαν ένα ιρανικό πετρελαιοφόρο και κατηγορούν την Ουάσιγκτον ότι παραβίασε την εκεχειρία. Και οι δυο πλευρές περιγράφουν περιορισμένης έκτασης βομβαρδισμούς, όχι γενίκευση της σύγκρουσης. Το βέβαιο είναι ότι τα στρατηγικής σημασίας Στενά παραμένουν στο επίκεντρο και η ναυσιπλοϊα στην περιοχή είναι κάθε άλλο παρά ελεύθερη.
Οικονομικός στραγγαλισμός 5 δισ. δολαρίων
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαπραγματεύεται με την Τεχεράνη και αξιώνει τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματός της, ασκεί στρατιωτική πίεση επιδιώκοντας παράλληλα τον οικονομικό στραγγαλισμό του καθεστώτος.
Στα τέλη του Απριλίου το Πεντάγωνο εκτιμούσε ότι οι πρώτες δυο εβδομάδες του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν από την αμερικανική αρμάδα είχαν στερήσει από τα ταμεία του καθεστώτος της Τεχεράνης σχεδόν πέντε δισεκατομμύρια δολάρια. Ο αποκλεισμός συνεχίζεται για τέταρτη εβδομάδα και το κόστος μεγαλώνει διαρκώς τόσο για το πληγωμένο καθεστώς, όσο και για την παγκόσμια οικονομία.
Το δίλημμα της κάνουλας του Ιράν
Το πετρέλαιο αποτελεί ταυτόχρονα ευλογία, κατάρα και την αχίλλειο πτέρνα της ιρανικής οικονομίας. Προϋπόθεση για την εξασφάλιση σημαντικών εσόδων σε καιρό ειρήνης, ακόμα και σε καιρό πολέμου, είναι η διαρκής ροή του προς το εξωτερικό. Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, κόντρα στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από τις δυνάμεις του Ιράν, προκαλεί ασφυξία στις υποδομές άντλησης και αποθήκευσης του «μαύρου χρυσού».
Πριν από τον πόλεμο η ημερήσια παραγωγή πετρελαίου του Ιράν κυμαινόταν στα 4 εκατομμύρια βαρέλια. Σχεδόν η μισή παραγωγή προοριζόταν για εσωτερική κατανάλωση και η άλλη μισή για εξαγωγή ενώ το 98% της εξαγόμενης ποσότητας περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ.
Σήμερα το Ιράν δεν ξέρει τι να κάνει το πετρέλαιο που αναγκαστικά συνεχίζει να αντλεί προκειμένου να μη σταματήσει η γραμμή της εξόρυξης. Η λύση δεν είναι απλή, σαν το κλείσιμο μιας κάνουλας. Το κλείσιμο ενός πηγαδιού απαιτεί χρόνο και χρήμα ενώ ακόμα μεγαλύτερο είναι το κόστος επαναλειτουργίας του.
Οι δεξαμενές στην ξηρά και τα δεξαμενόπλοια μέσα στον Κόλπο που χρησιμεύουν ως αποθηκευτικοί χώροι για το ιρανικό πετρέλαιο έχουν συνολική χωρητικότητα γύρω στα 150 εκατομμύρια βαρέλια. Με τον σημερινό ρυθμό παραγωγής αυτοί οι αποθηκευτικοί χώροι θα έχουν γεμίσει μέχρι τα τέλη Μαϊου, όπως εκτιμούν παράγοντες της αγοράς τους οποίους επικαλείται δημοσίευμα των New York Times. Ιρανική πηγή ανέφερε στην αμερικανική εφημερίδα ότι λαμβάνονται ήδη μέτρα, όπως η σταδιακή μείωση της παραγωγής και το κλείσιμο μερικών πηγαδιών, προκειμένου να κερδίσει η χώρα μια 15νθημερη παράταση, πριν ξεχειλίσουν οι δεξαμενές.
Με άλλα λόγια, τη στιγμή που οι τιμές των καυσίμων βρίσκονται στα ύψη στον υπόλοιπο κόσμο, το Ιράν κινδυνεύει να …πνιγεί στο πετρέλαιό του εφόσον δεν ανοίξουν τα Στενά μέχρι τις αρχές, το πολύ στα μέσα Ιουνίου. Αν δεν υπάρξει διπλωματική λύση και παραταθεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, η Τεχεράνη δεν θα έχει άλλη επιλογή παρά να κλείσει τα κοιτάσματα με δραματικές επιπτώσεις στην οικονομία και στην κοινωνία, όπως άδεια ταμεία και αύξηση της ανεργίας.
Περίπου ένα εκατομμύριο Ιρανοί έμειναν χωρίς δουλειά εξαιτίας των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών σε διάφορες εγκαταστάσεις, ο πληθωρισμός τρέχει με 50-60%, το εθνικό νόμισμα κατρακυλά, οι αντοχές του κόσμου εξαντλούνται και το καθεστώς δεν μπορεί παρά να λάβει υπόψη αυτές τις παραμέτρους.
Ανάλογα προβλήματα στην παραγωγή και αποθήκευση πετρελαίου αντιμετωπίζουν οι αραβικές χώρες που εξάγουν μέσω των Στενών. Ωστόσο η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς που παρακάμπτουν το Ορμούζ, καταλήγοντας στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Ομάν αντίστοιχα.
Το Ιράν διαθέτει αγωγό που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ αλλά καταλήγει στον κόλπο του Ομάν (όπου επιβάλλεται ο αμερικανικός αποκλεισμός), οπότε οι άλλες εναλλακτικές που έχει είναι περιορισμένων δυνατοτήτων: εξαγωγές στη Ρωσία μέσω Κασπίας με πλοία μικρής χωρητικότητας, κομβόι βυτιοφόρων προς γειτονικές χώρες, χρήση της σιδηροδρομικής γραμμής που το συνδέει με την Κίνα, μέσω Τουρκμενιστάν και Καζακστάν. Όμως αυτές οι λύσεις είναι σταγόνα στον ωκεανό του ιρανικού πετρελαίου.
