Η αλήθεια είναι ότι έχω διάφορα κενά στα θρησκευτικά. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι επί σειρά ετών μπέρδευα τα Θεοφάνια με τη Μεταμόρφωση – όχι την περιοχή, την εορτή. Μάλλον φταίει γι’ αυτό ότι και στις δύο περιπτώσεις (από όσα μπορώ να καταλάβω) μιλάμε για μια αποκάλυψη της θεϊκής φύσης του Ιησού – και για μια υπόμνηση ότι όταν μιλάμε για ανθρώπους η πίστη δεν αρκεί, χρειάζεται κάπου κάπου να τους δείχνεις τα πράγματα απτά. Το γεγονός δε ότι η μία εορτή είναι τον Αύγουστο και η άλλη τον Ιανουάριο δεν βοηθούσε την κατάσταση, η απόσταση λειτουργούσε έτσι ώστε να επιτείνει τη σύγχυση.
Τα τελευταία χρόνια ωστόσο έχω αρχίσει να βλέπω τα Θεοφάνια με άλλο μάτι. Το τι αναφέρεται στις γραφές είναι λίγο πολύ γνωστό: ο Ιησούς πηγαίνει στον Ιορδάνη ποταμό όπου βρίσκει τον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Ο Πρόδρομος βαπτίζει τον Ιησού, ένα περιστέρι εμφανίζεται και μια φωνή ακούγεται που βεβαιώνει ότι αυτός είναι ο Υιός. Για τους χριστιανούς και τις χριστιανές η μόνη ολοκληρωμένη εμφάνιση της Αγίας Τριάδας στην Καινή Διαθήκη είναι μείζον γεγονός. Για τις υπόλοιπες και τους υπόλοιπους, η έμφαση μάλλον τοποθετείται κάπου αλλού: στον αγιασμό των υδάτων.
Νομίζω ότι είναι περιττό να σημειώσουμε πόσο επιτακτικό και καίριο είναι το ζήτημα του νερού. Λίγο καιρό πριν, π.χ., διαβάσαμε στο tovima.gr: «Με την υπογραφή των σχετικών υπουργικών αποφάσεων από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, oλοκληρώθηκε η διαδικασία κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης, λόγω λειψυδρίας, σε Λέρο, Πάτμο και Αττική». Και το πρόβλημα φυσικά δεν είναι μόνο ελληνικό. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλέον μια αδιαμφισβήτητη σταθερά.
Γι’ αυτό μοιάζει ίσως λιγάκι ειρωνικό να βλέπει κανείς τους εορτασμούς των Θεοφανίων, με τους κατά τόπους αγιασμούς, να ακολουθούνται με μηνύματα που επισημαίνουν τον συμβολισμό της ημέρας. Ειρωνικό γιατί ίσως ο πιο ρεαλιστικός συμβολισμός της χθεσινής ημέρας ήταν η σύρραξη μεταξύ αυτών που βούτηξαν για τον Σταυρό στη Φλώρινα. Μπορεί να μην είναι πολύ μακρινός ο καιρός που θα σκοτωνόμαστε μεταξύ μας για τα αποθέματα καθαρού νερού.
View this post on Instagram
Συμβολική από την άλλη παραμένει και η σύνδεση των Θεοφανίων με τον φωτισμό, με τη γνώση. Η αποκάλυψη της θεϊκής φύσης του Ιησού μάς προσκαλεί να δούμε το φως το αληθινό, μας δείχνει εν ολίγοις την αλήθεια. Η πεποίθηση ότι αρκεί ένας άνθρωπος να γνωρίσει για να πειστεί και -το κυριότερο- να πράξει ανήκει μάλλον στην εφηβεία της ανθρωπότητας. Αν κάτι μας αποκαλύπτει η ζωή όλο και πιο εμφατικά είναι ότι δεν αρκεί να ξέρεις.
Και θα παραμείνω στο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Όλη η απαραίτητη πληροφορία είναι διαθέσιμη σε όποιον και όποια ενδιαφέρεται. Όπως άμεσα διαθέσιμο είναι και το βίωμα: ζούμε την κλιματική αλλαγή κυριολεκτικά στο πετσί μας. Παρ’ όλα αυτά επιμένουμε να δεχόμαστε οποιοδήποτε εξωφρενικό σενάριο δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα αρκεί να εξασφαλίσουμε ότι με ήσυχη συνείδηση θα συνεχίσουμε να ζούμε με τον ίδιο τρόπο. Θα σταματούσαμε να χρησιμοποιούμε φερ΄ ειπείν την τεχνική νοημοσύνη μόνο και μόνο (μόνο!) επειδή προκαλεί τεράστιο οικολογικό αποτύπωμα (οι ποσότητες νερού που απαιτούνται για την ψύξη των υπολογιστών είναι τεράστιες, ενώ οι εξορύξεις για να βρεθούν τα υλικά κατασκευής τους πολλαπλώς επιζήμιες); Μάλλον όχι.
Δεν ξέρω αν είναι κυνισμός, αδιαφορία ή πολύ απλά εφησυχασμός ότι νομίζουμε ως ανθρωπότητα ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε επί μακρόν κατασπαταλώντας (ή υπονομεύοντας, κατά περίπτωση) τους φυσικούς πόρους. Η φωνή του ποιητή που προειδοποιούσε ότι το μέλλον θα έχει ξηρασία ηχεί ακόμα – παρά το γεγονός, όπως μου επισημαίνει συχνά ένας κυνικός φίλος, ότι το αρχείο του καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς από πλημμύρα.
