Οι πρόσφατες ευρωεκλογές ξανάφεραν στην επιφάνεια τα μεγάλα δημοκρατικά και κοινωνικά ελλείμματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης –παράγωγα των ασκούμενων πολιτικών αλλά και των κακότεχνα κατασκευασμένων θεσμών της. Το αποτέλεσμα είναι η δυσλειτουργία των οργάνων της, όπως δείχνει το συνεχιζόμενο «θέατρο» γύρω από την εκλογή του νέου προέδρου της Κομισιόν. Γι’ αυτό και πολλοί επώνυμοι Ευρωπαίοι ζητούν τώρα την άμεση σύγκληση του «Κονβέντ», της ευρωπαϊκής «Εθνοσυνέλευσης», για την αναθεώρηση των Συνθηκών της Λισαβόνας, με στόχο την αντιμετώπιση αυτών των ελλειμμάτων. Σε αυτούς ανήκει και ο Λαρς Φελντ, μέλος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων της γερμανικής κυβέρνησης. Στη συνέντευξή του στο «Βήμα» ο γερμανός «σοφός» αναφέρεται εκτενώς και στην Ελλάδα.
Πρόσφατα ζητήσατε την αναθεώρηση των Συνθηκών της Λισαβόνας. Γιατί έτσι ξαφνικά;
«Για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή πρέπει να νομιμοποιηθούν επιτέλους από τις Συνθήκες τρεις μεγάλες αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Ενωση που προέκυψαν στη δίνη της κρίσης, ήτοι η ρύθμιση των τραπεζών, η λειτουργία του Μηχανισμού αντιμετώπισης μακροοικονομικών ανισορροπιών και οι μεταβολές στο δημοσιονομικό σύμφωνο. Οι δύο τελευταίες θα μπορούσαν ίσως να διακανονιστούν και με άλλον τρόπο, οι αρμοδιότητες που ανέλαβε όμως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για την τραπεζική ένωση πρέπει οπωσδήποτε να καταχωρισθούν στις Συνθήκες.
Και, δεύτερον, επειδή η Ευρώπη δεν μπορεί να οικοδομηθεί χωρίς τη συγκατάθεση των πολιτών της. Το ζητούμενο είναι έτσι η ενεργός συμμετοχή τους στις πολιτικές διαδικασίες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τέτοια συμμετοχή. Χωρίς αυτήν θα έχουμε όλο και μεγαλύτερη δυσφορία των ψηφοφόρων και αποχή στις ευρωεκλογές».
Τι λέτε για τον καβγά γύρω από την εκλογή του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ως προέδρου της Κομισιόν;
«Ο καβγάς δεν θα ξεσπούσε αν υπήρχαν καθαρές αρμοδιότητες σχετικά με την εκλογή του προέδρου. Το καλύτερο θα ήταν να αποφάσιζε για αυτό μόνο η Ευρωβουλή ή κατευθείαν με εκλογές οι ευρωπαίοι πολίτες. Η ανάμειξη των πρωθυπουργών και αρχηγών κρατών σε αυτό είναι κάθε άλλο παρά δημοκρατική».
Ο βρετανός πρωθυπουργός Κάμερον απειλεί έμμεσα με έξοδο της χώρας του από την Ευρωπαϊκή Ενωση σε περίπτωση εκλογής του Γιούνκερ. Τι επιπτώσεις θα είχε τέτοια έξοδος;
«Θα είχαμε μεγάλες αναταράξεις. Η Μεγάλη Βρετανία δεν είναι μέλος της ευρωζώνης, τυχόν αποχώρησή της όμως από την Ευρωπαϊκή Ενωση θα κλόνιζε την εμπιστοσύνη στην Ευρώπη και ως εκ τούτου και στο ευρώ. Οι Βρετανοί θα έπρεπε κατόπιν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με τους ευρωπαίους εταίρους για να συνομολογήσουν μαζί τους ένα διμερές σύμφωνο σαν εκείνο της ΕΕ με την Ελβετία. Σε περίπτωση καβγά αμφιβάλλω όμως αν οι εταίροι θα είναι κατόπιν πρόθυμοι να τους παραχωρήσουν τόσο μεγάλη πρόσβαση στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά σαν εκείνη που έχουν σήμερα. Η αποχώρηση θα είχε βέβαια τεράστια μειονεκτήματα και για τους Ευρωπαίους επειδή η βρετανική αγορά –όχι μόνο η χρηματιστική –είναι πολύ σημαντική γι’ αυτούς».
Παίρνετε στα σοβαρά τέτοιες απειλές;
«Οχι και τόσο. Αυτές εκτοξεύονται από δεκαετίες και έχουν γίνει με τον καιρό κουραστικές. Ως τώρα δεν βοήθησαν σε τίποτα».
Ο Γιούργκεν Χάμπερμας συνιστά την άμεση έξοδο. Είναι τέτοιο ενδεχόμενο ρεαλιστικό;
«Οχι. Πρόκειται για πολιτικό ελιγμό του Κάμερον. Οι Τόρις φοβούνται ότι δεν θα επανεκλεγούν επειδή τους παίρνει ψήφους το ευρωφοβικό UKIP –κάτι που προδικάζει τη νίκη του Εργατικού Κόμματος στις επόμενες εκλογές. Αυτό προσπαθεί να αποτρέψει ο Κάμερον και σε αυτό αποβλέπουν οι απειλές του κατά των εταίρων».
Πόσο σταθερή παραμένει η Ευρωπαϊκή Ενωση ύστερα από την άνοδο των αντιευρωπαϊκών κομμάτων στις ευρωεκλογές;
«Η σταθερότητα δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αυτό προκύπτει και από την εντελώς διαφορετική εικόνα που παρουσιάζουν οι επιλεγόμενες χώρες της κρίσης. Στην Ελλάδα, π.χ., κέρδισε ένα κόμμα που βρίσκεται στο αριστερό άκρο του κομματικού φάσματος και το οποίο δεν θέλει οπωσδήποτε την έξοδο από την ΕΕ. Στην Ισπανία, αντίθετα, την πλειοψηφία των ψηφοφόρων κατέκτησε, παρά τις απώλειές του, το κυβερνών Συντηρητικό Κόμμα. Και ανάλογο είναι το αποτέλεσμα στην Πορτογαλία, όπου κέρδισαν οι Σοσιαλδημοκράτες. Η συνολική εικόνα δεν είναι έτσι ανησυχητική».
Καμία ανησυχία λοιπόν;
«Δεν θα το έλεγα ακριβώς έτσι. Υπάρχει όντως ένα μεγάλο πρόβλημα: η Γαλλία. Η Γαλλία δεν είναι βέβαια Ελλάδα. Τα προβλήματά της, όπως η μεγάλη ανεργία, οφείλονται στο ότι δεν πραγματοποιεί μεταρρυθμίσεις. Το Εθνικό Μέτωπο, ο νικητής των εκλογών, κέρδισε ψήφους κυρίως σε περιοχές με πολλή ανεργία και πολλούς ξένους. Θα έλεγα ότι, αν η γαλλική κυβέρνηση προχωρούσε στις αναγκαίες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, θα λυνόταν και το πρόβλημα του Εθνικού Μετώπου».
Δεν είναι άδικο να βάζετε στο ίδιο τσουβάλι τον ΣΥΡΙΖΑ με τις ακροδεξιές αντιευρωπαϊκές δυνάμεις;
«Δεν κάνω κάτι τέτοιο. Μίλησα για τον ΣΥΡΙΖΑ σε συνάρτηση με το γεγονός ότι στις ευρωεκλογές μέρος των ψηφοφόρων γύρισαν την πλάτη τους στην κυβέρνηση ΝΔ – ΠαΣοΚ. Γεγονός είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ επιθυμεί μια άλλη ευρωπαϊκή πολιτική. Ενώ όμως θέλει να μείνει στην Ευρώπη, δεν θέλει να τηρήσει τις συμφωνίες που συνοδεύουν τα προγράμματα βοήθειας για την Ελλάδα. Αυτά όμως δεν συμβιβάζονται μεταξύ τους. Ή το ένα ή το άλλο. Εφόσον επιμένει λοιπόν στη γραμμή του, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ευρωσκεπτικιστικό κόμμα, όπως και κάθε άλλο στην Ευρώπη».
Πίεση
«Η δήλωση Σόιμπλε απευθύνεται και στον Σαμαρά και στον Τσίπρα»
Τα γερμανικά συνδικάτα ζητούν η εργασία να αποκτήσει τα ίδια δικαιώματα που έχει ήδη το κεφάλαιο. Εσείς αποκρούετε το αίτημα. Γιατί;
«Η άποψή μου είναι ότι οι Sυνθήκες του Μάαστριχτ χρειάζονται αναθεώρηση μόνο σε ό,τι αφορά την τραπεζική ένωση. Δεν νομίζω ότι η ΕΕ χρειάζεται πρόσθετες αρμοδιότητες στον εργασιακό και κοινωνικό τομέα. Αυτές πρέπει να μείνουν στα εθνικά κράτη, επειδή αυτά μπορούν να κρίνουν καλύτερα τι είδους εργασιακή ή κοινωνική πολιτική είναι καλύτερη για τις χώρες τους».
Τα ίδια συνδικάτα καταγγέλλουν την αποσάθρωση της εργατικής νομοθεσίας στην Ελλάδα, ιδίως στον τομέα των συλλογικών συμβάσεων. Τι λέτε εσείς γι’ αυτό;
«Θεωρώ τις συλλογικές συμβάσεις σπουδαίο θεσμό. Από την άλλη ωστόσο πρέπει να δει κανείς ότι στην Ελλάδα της κρίσης έπρεπε να γίνουν μισθολογικές προσαρμογές. Αυτό ήταν αναπόφευκτο. Αλλά η αποσάθρωση έχει μάλλον προσωρινή ισχύ, όχι μόνιμη».
Θα αλλάξει η πολιτική της ΕΕ στο θέμα της ανάπτυξης υπό την πίεση της Γαλλίας και της Ιταλίας;
«Οχι. Αυτό θα προσκρούσει στην αντίσταση των χωρών του Βορρά, αλλά και όσων άλλων έκαναν ήδη μεταρρυθμίσεις –πόσω μάλλον που η αλλαγή θα συνοδεύεται από τη σύναψη νέων μεγάλων δανείων».
Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε υπενθύμισε πρόσφατα στην Ελλάδα ότι πρέπει να τηρεί τις υποχρεώσεις της αν θέλει να μείνει στο ευρώ. Απλή υπενθύμιση ή απειλή;
«Ο κ. Σόιμπλε κάνει καλά που ασκεί τέτοια πίεση. Αλλά δεν νομίζω ότι ο απώτερος στόχος του είναι η έξωση της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Απλώς υπαινίσσεται ότι χωρίς την τήρηση των υποχρεώσεων δεν θα γίνει εκταμίευση της επόμενης ταμειακής δόσης. Το Βερολίνο έχει κουραστεί με τους διαρκείς τακτικισμούς της Ελλάδας και θα κρατήσει σίγουρα σκληρή στάση στο θέμα».
Στοχεύει η δήλωση στον Αντώνη Σαμαρά ή μάλλον στον Αλέξη Τσίπρα ως μελλοντικό πρωθυπουργό;
«Και στους δύο. Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται ανεξάρτητα από το ποιος είναι κάθε φορά πρωθυπουργός».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
