από metereologos.gr
Τρίτη 19 Σεπτεμβρίου 2017
 
 

Γκλεν Γκουλντ: Ο πιανίστας που φοβόταν τον ίσκιο του

Από την ιδιοφυΐα στην παράνοια, από την εκκεντρικότητα στη λάμψη. Αφιέρωμα σε έναν από τους πιο αινιγματικούς μουσικούς του 20ού αιώνα, 80 χρόνια από τη γέννηση και 30 από τον θάνατό του
Γκλεν Γκουλντ: Ο πιανίστας που φοβόταν τον ίσκιο του
Ο Γκλεν Γκουλντ (δεξιά) με τον αρχιμουσικό Λέοναρντ Μπερνστάιν στα στούντιο ηχογράφησης της Columbia, στη Νέα Υόρκη, το 1955
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η πρώτη ηχογράφηση των «Παραλλαγών Γκόλντμπεργκ» του Μπαχ από τον Καναδό Γκλεν Γκουλντ το 1955 στάθηκε μοιραία για τον πιο αινιγματικό πιανίστα του 20ού αιώνα. Αφενός σήμανε την απαρχή της διεθνούς καταξίωσής του, αφετέρου υπήρξε η πρώτη - έμμεση - επαφή με τη μοναδική γυναίκα που θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στην καθημερινότητά του.
Τα τελευταία χρόνια, το φως που έπεσε στη σχέση του Γκλεν Γκουλντ (1932-1982) με την Κορνέλια Φος, μια αμερικανογερμανίδα ζωγράφο, σύζυγο του επίσης πιανίστα, συνθέτη και μαέστρου Λούκας Φος, ήρθε να ανατρέψει την πεποίθηση που τον ήθελε να κατακτά δυσθεώρητα καλλιτεχνικά ύψη έχοντας απαρνηθεί τις γήινες επιθυμίες, αλλά και τις φήμες περί ομοφυλοφιλίας. Εν αρχή ην το σημείωμα που βρήκαν οι φίλοι του μετά τον θάνατό του από εγκεφαλικό επεισόδιο στο Τορόντο, λίγες ημέρες μετά τα 50ά του γενέθλια. «Είμαι βαθιά ερωτευμένος με ένα όμορφο κορίτσι. Της ζήτησα να με παντρευτεί, αλλά αρνήθηκε. Ωστόσο, την αγαπώ όσο τίποτε άλλο και κάθε στιγμή που περνώ δίπλα της αισθάνομαι ότι βρίσκομαι στον Παράδεισο».
Πριν από περίπου μία πενταετία η Κορνέλια Φος μίλησε για πρώτη φορά ανοιχτά στον Τύπο για τη σχέση της με τον Γκλεν Γκουλντ. Πρωτοάκουσε γι' αυτόν ένα βράδυ του 1956: επέβαινε στο αυτοκίνητο με τον σύζυγό της όταν «έπιασαν» στο ραδιόφωνο τις «Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ» από τον 24χρονο, τότε, Καναδό. Ο Λούκας Φος εντυπωσιάστηκε τόσο από την ενέργεια και την ένταση της ερμηνείας ώστε έκανε το αυτοκίνητο στην άκρη για να ακούσουν την ηχογράφηση ως το τέλος.
Μερικούς μήνες αργότερα ο Γκουλντ πήγε στο Λος Αντζελες για να συναντήσει τον Φος. Αν και καλοκαίρι, εμφανίστηκε έχοντας τυλιγμένο στον λαιμό ένα χοντρό μάλλινο κασκόλ και φορώντας χειμωνιάτικο καπέλο και γάντια. Ωστόσο η Κορνέλια εντυπωσιάστηκε από το α λα Τζέιμς Ντιν παρουσιαστικό του, το πνεύμα και το πηγαίο χιούμορ του, την ίδια στιγμή που ο Γκουλντ θαύμαζε την ομορφιά, την εξυπνάδα και την αίσθηση ανεξαρτησίας της.
Ο πιανίστας έγινε φίλος με το ζευγάρι και αργότερα ανέπτυξε ερωτικές σχέσεις με την Κορνέλια. Στο μεταξύ η καριέρα του γνώριζε εντυπωσιακή άνθηση: το 1957 περιόδευσε στη Σοβιετική Ενωση κατακτώντας τον τίτλο του πρώτου βορειοαμερικανού πιανίστα που έδωσε συναυλίες εκεί μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Την επόμενη διετία συνέχισε τις συναυλίες στην Ευρώπη. Πάντα απαιτούσε ορισμένο ύψος στο πιάνο και συγκεκριμένο κάθισμα: ένα καρεκλάκι που του είχε φτιάξει ο πατέρας του και το χρησιμοποιούσε ακόμη και όταν είχε σχεδόν διαλυθεί.

Υποχονδριακός και ερωτευμένος
Από το 1959 ο Γκουλντ άρχισε να περιορίζει τις «ζωντανές» εμφανίσεις του, ώσπου το 1964 τις εγκατέλειψε πρόωρα για να αφιερωθεί στις ηχογραφήσεις καθώς και στις παραγωγές ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων. Και σε αυτές τις δραστηριότητες πάντως οι ιδιαιτερότητές του ήταν εμφανείς. Απαιτούσε συγκεκριμένη θερμοκρασία στο στούντιο ενώ μουρμούριζε ή σιγοτραγουδούσε στη διάρκεια των ηχογραφήσεων, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διαχωριστεί η φωνή του στην τελική μείξη. Ο ίδιος ωστόσο ισχυριζόταν πως το τραγούδι του ήταν ασυναίσθητο και γινόταν πιο έντονο ανάλογα με την αδυναμία του πιάνου να αποδώσει αυτό που εκείνος επιθυμούσε. Η δεύτερη ηχογράφηση των «Παραλλαγών Γκόλντμπεργκ» το 1981, αρκετά διαφορετική από την πρώτη, απέσπασε δύο βραβεία Γκράμι το 1983, μεταξύ των οποίων και αυτό του καλύτερου δίσκου κλασικής μουσικής.
Δύο χρόνια μετά την απόφασή του να εγκαταλείψει τη σκηνή ζήτησε από την Κορνέλια να χωρίσει τον Λούκας και να τον παντρευτεί. Παρά την αρχική της άρνηση, το 1967 εγκατέλειψε τον σύζυγό της και έφυγε με τα δύο μικρά παιδιά της για το Τορόντο, όπου αγόρασε ένα σπίτι κοντά στο διαμέρισμα του Γκουλντ.
Οι εκκεντρικότητες του αγαπημένου της προβλημάτισαν εξαρχής την Κορνέλια: μόλις δύο εβδομάδες μετά τη μετακόμισή της ο πιανίστας είχε μια σοβαρή κρίση παράνοιας. Παρ' όλα αυτά έμεινε κοντά του σχεδόν πέντε χρόνια: το 1972 αποφάσισε να τον εγκαταλείψει και να γυρίσει στον σύζυγό της, αφού πλέον θεωρούσε ότι δεν ήταν υγιές για τα παιδιά της να μεγαλώνουν στο περιβάλλον του Γκουλντ.
Εξαιρετικά υποχονδριακός, ο πιανίστας δεν ανεχόταν να τον αγγίζουν, κατά καιρούς φοβόταν ότι τον κατασκόπευαν ή ότι κάποιος είχε σκοπό να τον δηλητηριάσει, ενώ συχνά πίστευε ότι έπασχε από διάφορες ασθένειες - φανταστικές οι περισσότερες -, για τις οποίες κατανάλωνε μεγάλες ποσότητες χαπιών, τα οποία και συνέτειναν στον πρόωρο θάνατό του.
Παρ' ότι έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη και άλλων γυναικών στη ζωή του - για σύντομα διαστήματα -, η Κορνέλια υπήρξε όχι μόνο η μακροβιότερη και σημαντικότερη σχέση του, αλλά και ο άνθρωπος που κατάφερε να νικήσει τον φόβο του για κάθε έκφραση στοργής και τρυφερότητας. Μετά τον χωρισμό τους κλείστηκε ακόμη περισσότερο στον εαυτό του. «Οι άνθρωποι είναι για μένα τόσο σημαντικοί όσο το φαγητό» συνήθιζε να λέει. «Οσο μεγαλώνω, συνειδητοποιώ ότι μπορώ να κάνω όλο και περισσότερο χωρίς αυτούς».



To αφιέρωμα της Στέγης
Ενα ντοκυμαντέρ, μια συναυλία, μια συζήτηση και ένα βιβλίο περιλαμβάνει το αφιέρωμα της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών στον Γκλεν Γκουλντ με αφορμή την εφετινή διπλή επέτειο των 80 χρόνων από τη γέννηση και των 30 χρόνων από τον θάνατό του. Στις 19/11 θα προβληθεί η ταινία «Glenn Gould's Toronto» (1979), όπου ο ίδιος ο πιανίστας μιλάει για την αγαπημένη του πόλη. Την ίδια ημέρα διοργανώνεται συζήτηση για τη σύνθετη σχέση του Γκουλντ με τις διαδικασίες της συναυλίας και της ηχογράφησης, αλλά και τις επιπτώσεις των νέων μέσων στην εκτέλεση και διανομή της κλασικής μουσικής.
Στις 22/11 θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου «Γκλεν Γκουλντ - Σκέψεις για τη μουσική» σε μετάφραση και επιμέλεια του Στέφανου Θεοδωρίδη (εκδ. Νεφέλη, 2012). Το αφιέρωμα θα κλείσει με τη συναυλία της 21χρονης, ελληνικής καταγωγής καναδής πιανίστριας Μαρίκας Μπουρνάκη, η οποία θεωρείται ένα από τα πολλά υποσχόμενα νέα ταλέντα.


πότε & πού:
Το αφιέρωμα στον Γκλεν Γκουλντ θα γίνει στις 19 και 22/11 στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (λεωφ. Συγγρού 107-109). Πληροφορίες στο τηλ. 210 9005.800.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Πολιτισμός περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (1)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    κρίμα. | 20/11/2012 11:37
    Μεγάλος πιανίστας, όμως δυστυχώς γεμάτος αμαρτία. ΜΕ ΠΟΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΗΚΩΣΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΣΕ ΠΑΝΤΡΕΜΕΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ; με ποιό δικαίωμα, ζήτησε να στηρίξει την προσωπική του ευτυχία, στην δυστυχία του συζύγου της γυναίκας αυτής; Δεν φοβήθηκε τον Θεό; Δεν είχε τύψεις συνειδήσεως; Ή μήπως η προτεσταντική καταγωγή του, δεν δίνει σημασία στην αμαρτία της μοιχείας;
    Θουκυδίδογλου
    απάντηση39