Η γνώση της Ιστορίας δεν περιλαμβάνεται στα δυνατά «χαρτιά» του Ντόναλντ Τραμπ. Πιθανώς για αυτόν τον λόγο ο αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να σχολιάσει άμεσα την προτροπή του κινέζου ομολόγου του Σι Τζινπίνγκ να ξεπεράσουν οι δύο ηγέτες την «Παγίδα του Θουκυδίδη», δηλαδή να αποφύγουν μια σύγκρουση όπως τον Πελοποννησιακό Πόλεμο που, κατά τον αρχαίο έλληνα ιστορικό, κατέστη αναπόφευκτος όταν η άνοδος της Αθήνας ενστάλαξε στη Σπάρτη τον φόβο ότι αμφισβητείται η κυριαρχία της.
Τον όρο καθιέρωσε προ δεκαπενταετίας ο αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Γκράχαμ Τ. Αλισον υποστηρίζοντας ότι Κίνα και ΗΠΑ βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης, ενώ υπήρξε σχετική πυκνή αρθρογραφία και το 2017 κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα. Θα χρειαστεί χρόνος για να φανούν τα ουσιαστικά αποτελέσματα της δεύτερης επίσκεψης του Τραμπ και των επικεφαλής των αμερικανικών επιχειρηματικών κολοσσών που τον ακολούθησαν στο Πεκίνο αυτή την εβδομάδα.
Ο υψηλός αμερικανός επισκέπτης, ο οποίος έχτισε πολιτική καριέρα πάνω στην «κινεζική απειλή», απέφυγε τις κακοτοπιές. Απέδωσε, ως συνήθως, όλα τα δεινά στους προκατόχους του, Ομπάμα και Μπάιντεν, υπήρξε εξαιρετικά συγκρατημένος για τα αίτια του πολέμου των δασμών που κατέληξε σε ανακωχή, έκανε λόγο για «πολύ επιτυχημένη και αξέχαστη επίσκεψη». Ο οικοδεσπότης του εξέφρασε την ελπίδα πως θα γίνει πράξη το πνεύμα της «συναίνεσης» και της αμοιβαίας ωφέλειας που επικράτησε στις συνομιλίες κορυφής ενώ τόνισε ότι το ζήτημα της Ταϊβάν παραμένει το πιο σημαντικό θέμα των σινοαμερικανικών σχέσεων.
Ο Τραμπ έχει κάθε λόγο να θέλει να επιδείξει θεαματικά αποτελέσματα, όχι μόνο λόγω ιδιοσυγκρασίας. Χρειάζεται επειγόντως μια τονωτική ένεση στο προφίλ του που έχει στραπατσαριστεί μετά από μια σειρά πολιτικών και οικονομικών ναυαγίων εντός και εκτός ΗΠΑ, με πιο πρόσφατο το αδιέξοδο στον πόλεμο του Ιράν και στα Στενά του Ορμούζ.
Αντίφαση κορυφής
Ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ο Σι προσφέρθηκε να βοηθήσει στην επίλυση της κρίσης, όμως ο υπουργός του των Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε πως οι ΗΠΑ δεν ζητούν, ούτε χρειάζονται, τη βοήθεια της Κίνας, παρότι οι δύο ηγέτες βρήκαν «κοινό έδαφος» για τα στρατηγικής σημασίας Στενά. «Αυτός ο πόλεμος δεν έπρεπε να γίνει, ούτε υπάρχει λόγος για να συνεχίζεται» απάντησε το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών.
Την ίδια ώρα ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί συμμετείχε στη σύνοδο των BRICS στο Νέο Δελχί και η Τεχεράνη άναβε το πράσινο φως για να διέλθουν από τα Στενά δεκάδες πλοία που δεν ανήκουν σε εχθρικές χώρες – ανάμεσά τους κινεζικά –, πετώντας το μπαλάκι στους Αμερικανούς οι οποίοι επιβάλλουν τον δικό τους ναυτικό αποκλεισμό. Μια «παγωμένη σύγκρουση» υπό όρους προβάλλει τώρα ως το επικρατέστερο σενάριο για το άμεσο μέλλον.
«Είναι αξιοσημείωτο ότι η Κίνα δεν ανέλαβε την παραμικρή δέσμευση για να κάνει κάτι συγκεκριμένο στο θέμα του Ιράν» επισήμανε στο BBC η Πατρίσια Κιμ, συνεργάτιδα του Ινστιτούτου Brookings. «Δεν θα βιαζόμουν να βασιστώ υπερβολικά σε αυτή τη συνάντηση, όμως μπροστά στα μάτια μας εξελίσσεται μια ιστορική αλλαγή» με τις διαδοχικές επισκέψεις δυτικών ηγετών στην Κίνα, σημείωσε ο ιστορικός Τζον Ντέλουρι λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «το Πεκίνο είναι σήμερα η δεύτερη παγκόσμια πρωτεύουσα».
Στην ανάδειξη της Κίνας σε υπερδύναμη έχει συμβάλει και ο ίδιος ο Τραμπ με την αλλοπρόσαλλη πολιτική του. Δεν τελείωσε τον πόλεμο στην Ουκρανία σε μία ημέρα όπως υποσχόταν, αντίθετα βοήθησε τον Βλαντίμιρ Πούτιν να βγει από τη διεθνή απομόνωση χωρίς να καταφέρει να τον αποσπάσει από την αγκαλιά της Κίνας. Με τις απειλές για προσάρτηση της Γροιλανδίας, ακόμα και του Καναδά, ο αμερικανός πρόεδρος αποξένωσε τους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ, στους οποίους κήρυξε παράλληλα εμπορικούς πολέμους.
Το μεγαλύτερο επίτευγμα της πρώτης θητείας του, η σύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ ορισμένων αραβικών κρατών και του Ισραήλ με τις Συμφωνίες του Αβραάμ, προσέκρουσε στον πόλεμο της Γάζας που «κληρονόμησε» ο Τραμπ από τον Μπάιντεν. Το περίφημο Συμβούλιο της Ειρήνης καρκινοβατεί, ο άμαχος παλαιστινιακός πληθυσμός υποφέρει, η Χαμάς διατηρεί τον οπλισμό της, το Ισραήλ κατέχει το 60% της Λωρίδας. Στην παράλληλη σύγκρουση στον Λίβανο με τη Χεζμπολάχ έχουν σκοτωθεί μέσα στους τελευταίους δυόμισι μήνες 200 παιδιά από τις ισραηλινές βόμβες. Η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να φέρει στον Λευκό Οίκο τους ηγέτες του Λιβάνου και του Ισραήλ ενώ εκπνέει σήμερα Κυριακή η κατάπαυση του πυρός.
Το φιλόδοξο σχέδιο
Ο πόλεμος του Ιράν είχε ως αποτέλεσμα την άνευ προηγουμένου σύσφιγξη των αμυντικών σχέσεων του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ στις πρωτεύουσες της Μέσης Ανατολής διακινείται ένα φιλόδοξο σχέδιο για μια συνολική συμφωνία μη επίθεσης (στα πρότυπα της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι). Eνα σχέδιο που πιθανώς θα έβρισκε σύμφωνο τον «ειρηνοποιό» Τραμπ εφόσον το Ιράν εγκατέλειπε τις πυρηνικές φιλοδοξίες του και το Ισραήλ διατηρούσε το πυρηνικό οπλοστάσιό του.
Εξαιτίας του πολέμου, το κόστος των καυσίμων έχει εκτοξευθεί και για τους αμερικανούς καταναλωτές, ενώ έχει καταβαραθρωθεί η εμπιστοσύνη στον Τραμπ για τη διαχείριση της οικονομίας (οι αρνητικές γνώμες υπερτερούν των θετικών κατά 40%, σύμφωνα με δημοσκόπηση του CNN). Οι ενδιάμεσες εκλογές για την ανανέωση του Κογκρέσου το φθινόπωρο θα είναι καθοριστικές για το υπόλοιπο της θητείας του Τραμπ, ο οποίος δεν μπορεί να επαναπαύεται μόνο στην επιτυχημένη επιχείρηση αρπαγής του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.
Το πολιτικό κλίμα θα μπορούσε να ανατραπεί από τις ραγδαίες εξελίξεις σε μια άλλη χώρα. Την ώρα που ο Τραμπ συζητούσε με τoν κινέζο πρόεδρο στο Πεκίνο, η κομμουνιστική ηγεσία της Κούβας υποδεχόταν στην Αβάνα, εν μέσω οικονομικού και ενεργειακού στραγγαλισμού από τις ΗΠΑ, τον αρχηγό της CIA Τζον Ράτκλιφ, ο οποίος «μετέφερε προσωπικά μήνυμα του αμερικανού προέδρου» προσφέροντας βοήθεια με αντάλλαγμα ριζικές αλλαγές, όπως δήλωσε αμερικανός αξιωματούχος. Το ενδιαφέρον στράφηκε αυτόματα από την Κίνα στην Κούβα και στο ποντάρισμα του Τραμπ για την απαλλαγή των ΗΠΑ από μια πολύ πιο κοντινή «κομμουνιστική απειλή». Μπορεί να παραμερίστηκε προσώρας η Παγίδα του Θουκυδίδη, όμως παραμένει εξαιρετικά επίκαιρος ο Διάλογος Αθηναίων και Μηλίων για το δίκαιο του ισχυρού, όπως τον κατέγραψε ο αρχαίος ιστορικός.
