Τις σοβαρές παθογένειες του συστήματος ελέγχου επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των βιομηχανιών και βιοτεχνιών, όσον αφορά την ασφάλεια στους χώρους εργασίας αλλά και τη διαδικασία καταγραφής των εργατικών ατυχημάτων ανέδειξε η τραγωδία στη βιομηχανία μπισκότων «Βιολάντα», στα Τρίκαλα.
Η τοπική κοινωνία παραμένει συγκλονισμένη από την απώλεια των πέντε γυναικών και σοκαρισμένη από το γεγονός ότι το τραγικό περιστατικό συνέβη σε ένα εργοστάσιο που θεωρούνταν «στολίδι» για την περιοχή, του οποίου η φήμη είχε εξαπλωθεί σε όλη την Ελλάδα.
«Αν συνέβη αυτή η τραγωδία στη “Βιολάντα”, δεν θέλω να φανταστώ τι γίνεται σε άλλα εργοστάσια» σχολιάζει επιθεωρητής εργασίας από γειτονικό νομό.
Υποστελέχωση
Την ίδια στιγμή έχει ξεσπάσει έντονη διαμάχη μεταξύ της Επιθεώρησης Εργασίας και της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ) για τον ετήσιο αριθμό εργατικών ατυχημάτων. Οι λίγοι υπάλληλοι του Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία των Τρικάλων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας την υποστελέχωση και τους ελλιπείς ελέγχους.
«Ο ρόλος μας είναι κυρίως προληπτικός. Δυστυχώς όμως, επειδή είμαστε ελάχιστοι, κάνουμε κατά κύριο λόγο κατασταλτικούς ελέγχους και λιγότερο προληπτικούς, όπως θα έπρεπε» δηλώνει στο «Βήμα» η κυρία Κωνσταντίνα Διαμαντή, προϊσταμένη του Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Τρικάλων.
Οπως καταγγέλλει, στην υπηρεσία εργάζονται μόλις τρεις επιθεωρητές, ένας προϊστάμενος και ένας οδηγός, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τους ελέγχους σε επιχειρήσεις όχι μόνο στα Τρίκαλα αλλά και στην Καρδίτσα.
«Είμαστε πέντε εργαζόμενοι μαζί με τον προϊστάμενο και τον οδηγό, με μόλις ένα υπηρεσιακό αυτοκίνητο που μοιραζόμαστε με άλλη υπηρεσία, για δύο νομούς και 12.000 βιομηχανίες και βιοτεχνίες. Είμαστε ελάχιστοι τη στιγμή που στο πληροφοριακό μας σύστημα φθάνουν δύο με τρεις καταγγελίες την εβδομάδα, πέραν των ατυχημάτων που συμβαίνουν. Πριν καλά καλά τελειώσει ο Ιανουάριος, έχουμε 26 ατυχήματα και στους δύο νομούς» τονίζει η ίδια.
Η έκδοση άδειας
Και προσθέτει: «Και όπου μας καλούν, κατόπιν καταγγελίας ή αιτήματος, πρέπει να μεταβούμε εντός 24 ωρών για να μην αλλοιωθούν οι συνθήκες των συμβάντων. Λυπάμαι που το λέω, αλλά ποτέ και κανείς από τους κυβερνώντες δεν ενδιαφέρθηκε για την επαρκή στελέχωση αυτών των υπηρεσιών. Ο,τι κάνουμε, το κάνουμε με πενιχρά μέσα και τραγική υποστελέχωση».
Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της απλοποίησης των διαδικασιών για την έκδοση άδειας λειτουργίας των επιχειρήσεων. «Πριν δοθεί άδεια λειτουργίας σε μια επιχείρηση, πρέπει να γίνονται έλεγχοι. Δυστυχώς, η διαδικασία έχει απλοποιηθεί. Πρέπει να υπάρξει εγκύκλιος ώστε να ελέγχονται οι μεταποιητικές επιχειρήσεις και για το υγραέριο. Το τραγικό αυτό συμβάν είναι η απόδειξη» υπογραμμίζει.
Ελεγχοι και «καβγάς»
Ο τρόπος με τον οποίο περιγράφουν οι ειδικοί τη διαδικασία αδειοδοτήσεων φανερώνει ότι ο χώρος λειτουργεί σαν «ξέφραγο αμπέλι». «Οι υπεύθυνοι βιομηχανίας χαμηλής επικινδυνότητας υποβάλλουν, βάσει νόμου, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά εγκατάστασης και λαμβάνουν την προβλεπόμενη άδεια από τη Διεύθυνση Βιομηχανίας της οικείας Περιφέρειας. Αντίστοιχα, για την πυρασφάλεια η διαδικασία διεκπεραιώνεται μέσω της σχετικής πλατφόρμας του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Και στις δύο περιπτώσεις, από την υποβολή των δικαιολογητικών δεν προκύπτει υποχρέωση διενέργειας επιτόπιου ελέγχου. Ωστόσο, ειδικά για την πυρασφάλεια, έλεγχοι δύνανται να πραγματοποιούνται δειγματοληπτικά από το Πυροσβεστικό Σώμα» σημειώνει ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Χημείας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και αντιστράτηγος Πυροσβεστικού Σώματος (ε.α.) κ. Μιχάλης Χάλαρης.
Και οι ελλείψεις στους ελέγχους και τη διαδικασία αδειοδοτήσεων «φουντώνει» τις συζητήσεις για τα εργατικά ατυχήματα. Τη στιγμή που «κλείνουν» πέντε σπίτια, με τους κατοίκους της πόλης να χαρακτηρίζουν το τραγικό δυστύχημα στη «Βιολάντα» ως «Τέμπη των Τρικάλων», εκτυλίσσεται αντιπαράθεση για τους αριθμούς των εργατικών ατυχημάτων που καταγράφονται. Στη μία πλευρά, εκπρόσωποι της Επιθεώρησης Εργασίας.
Στην άλλη, ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία και γραμματέας του αντίστοιχου τμήματος της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος (ΥΑΕ ΓΣΕΕ).
Αφορμή στάθηκε έρευνα που έχει διενεργήσει η ΟΣΕΤΕΕ, σύμφωνα με την οποία παρατηρείται διπλασιασμός των απωλειών ανθρώπινων ζωών κατά την ώρα εργασίας μέσα σε μία τριετία (104 θάνατοι το 2022 και 201 το 2025) και των σοβαρά τραυματιών (140 το 2022 και 332 το 2025). Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, οι περισσότερες απώλειες καταγράφονται στον κατασκευαστικό τομέα (εργοτάξια) με 50 θανάτους το 2025 και στον αγροτικό (48 θάνατοι). Ακολουθούν οι οδηγοί (17), οι εργαζόμενοι στον τουρισμό (15) και στα ναυπηγεία (11).
Η βαριά αλυσίδα
Ο ίδιος εκτιμά ότι οι πραγματικοί αριθμοί είναι μεγαλύτεροι. «Το τραγικό περιστατικό στο εργοστάσιο “Βιολάντα” δεν είναι μεμονωμένο γεγονός αλλά ένας μεγάλος κρίκος στη βαριά αλυσίδα των ανθρώπινων απωλειών στους χώρους εργασίας και αποτέλεσμα των νομοθετικών παρεμβάσεων για εντατικοποίηση και ελαστικοποίηση της εργασίας» δηλώνει. Μαζί του συμφωνεί ο πρόεδρος του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Αθήνας κ. Κώστας Κουλούρης. «Μετά την πανδημία έχουμε πολλά εργατικά ατυχήματα. Πρέπει η Πολιτεία να σταματήσει να μας βλέπει σαν νούμερα, να εφαρμόσει μέτρα για την ασφάλεια στην εργασία και να διενεργεί αυστηρούς ελέγχους στις εγκαταστάσεις βιομηχανιών και βιοτεχνιών, που σήμερα δεν γίνονται. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί υπολειτουργούν» τονίζει.
Αναφερόμενος στην αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, ο κ. Κουλούρης κάνει ιδιαίτερη αναφορά στους διανομείς (οδηγοί μηχανών που κάνουν delivery). «Εκεί έχουμε πολλά ατυχήματα. Ποια μέτρα λαμβάνονται για αυτούς τους ανθρώπους;».
Η καταγραφή
Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι της Επιθεώρησης Εργασίας θεωρούν την καταγραφή της ΟΣΕΤΕΕ αυθαίρετη. Η Επιθεώρηση Εργασίας, με επίσημη ανακοίνωσή της, προσδιορίζει τα θανατηφόρα ατυχήματα για το 2025 σε 42, ενώ ακόμα πέντε βρίσκονται υπό διερεύνηση. Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, σύμφωνα με τις εκθέσεις της, για το 2021 ήταν 46, για το 2022 ήταν επίσης 46, για το 2023 ήταν 47, ενώ το 2024 ήταν 48.
«Η ΟΣΕΤΕΕ πρέπει να παρουσιάσει μία λίστα με 201 ονόματα, τις επιχειρήσεις στις οποίες εργάζονταν, τους τρόπους ατυχήματος και τις ημερομηνίες. Αν αυτά δεν έχουν αναγγελθεί, πρέπει να ενημερωθούν η Επιθεώρηση Εργασίας και η Αστυνομία για διερεύνηση. Αν, πάλι, θεωρούν ότι κάποια ατυχήματα έχουν “κρυφτεί”, πρέπει να πάνε στον εισαγγελέα διότι είναι ποινικό αδίκημα. Δεν μπορείς όμως να συκοφαντείς την Επιθεώρηση Εργασίας χωρίς αποδείξεις» δηλώνει παράγοντας του χώρου. Από την πλευρά του, ο Θεόδωρος Κωνσταντινίδης, καθηγητής Ιατρικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης με εξειδίκευση στην Ιατρική Εργασίας και Περιβάλλοντος, και κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας, είναι της άποψης ότι υπάρχουν περισσότεροι θάνατοι και ατυχήματα στον χώρο εργασίας απ’ αυτά που καταγράφονται.
Οπως λέει, «χρειάζεται να οριστούν σαφείς κανόνες για το ποια ατυχήματα μπορούν να χαρακτηριστούν εργατικά».
Οκτώ συστάσεις
Το καλοκαίρι του 2025, περί τα τέλη Ιουλίου, επιθεωρητής εργασίας από την Υπηρεσία των Τρικάλων μετέβη στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου, έπειτα από αίτημα του Εργατικού Κέντρου της πόλης. Οι έλεγχοι που έγιναν ήταν για την εργασία σε συνθήκες καύσωνα. Σύμφωνα με την προϊσταμένη, έγιναν οκτώ συστάσεις στην επιχείρηση, εκ των οποίων οι δύο αφορούσαν τη θερμική καταπόνηση των εργαζομένων.
Οι άλλες έξι, τη λειτουργία της επιχείρησης (είδος δαπέδων, μέτρα ατομικής προστασίας κ.λπ.). «Στις 12 Σεπτεμβρίου έγινε επανέλεγχος» σημειώνει. Και καταλήγει: «Οι αρμόδιοι είχαν συμμορφωθεί σε όλες τις συστάσεις πλην μιας για τα δάπεδα, η οποία τακτοποιήθηκε σε τέσσερις ημέρες. Ο,τι άλλο ελέγξαμε, βάσει των αρμοδιοτήτων μας, ήταν εντάξει».
