Κωνσταντινούπολη
Στο μπαρμπέρικο της γειτονιάς στο Τζιχανγκίρι είναι απόγευμα, μέσα στην Πόλη που σφύζει από κόσμο. Μέσα στο κουρείο υπάρχει ουρά, αλλά κάποια στιγμή έρχεται και η σειρά μας. Τσάι ζεστό και στο τέλος άρωμα λεμονιού. Τη στιγμή της πληρωμής παίζει στην τηλεόραση η επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα και μετά τη συζήτησή μας ο μπαρμπέρης αποφαίνεται: «Κάτι ξέρει η Ελλάδα».
Η Αγκυρα φαίνεται να παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της Ελλάδας και της Κύπρου όσον αφορά τη συμμαχία τους με τη Γαλλία. Κατά την επίσκεψη του γάλλου προέδρου στην Αθήνα, αφενός μεν ανανεώθηκε η ελληνογαλλική συμμαχία, αφετέρου ο Εμανουέλ Μακρόν έστειλε το δικό του μήνυμα.
Η φράση του γάλλου προέδρου «θα είμαστε εδώ» αν η κυριαρχία της Ελλάδας απειληθεί προκάλεσε πολλαπλές αντιδράσεις στην Τουρκία. Και αυτό γιατί γίνεται αντιληπτό πως η Γαλλία θέλει να αποκτήσει έναν αναβαθμισμένο ρόλο στην περιοχή, και δη με τη συνεργασία της Ελλάδας.
Τις τελευταίες μέρες σε όλα τα περίπτερα κυριαρχούν τίτλοι με τις λέξεις «Ελλάδα» και «Γαλλία». Σε μία συζήτησή μας με τον Αχμέτ, ιδιοκτήτη περιπτέρου, αναφέρει πως «όταν υπάρχει η Ελλάδα πουλάμε, αλλά και εσείς έχετε δυνατές συμμαχίες».
Εντονες αντιδράσεις
Οσον αφορά την τουρκική πλευρά, η επίσκεψή Μακρόν στην Αθήνα επιβεβαιώνει και σηματοδοτεί την ανανέωση της συνεργασίας των δύο χωρών. Δεν μεταφράζεται ως μια καθαρά διπλωματική κίνηση αλλά μια συνάντηση αμυντικού και στρατηγικού χαρακτήρα.
Η συζήτηση για την ανάλυση της συμμαχίας περιστρέφεται γύρω από τη δήλωση Μακρόν πως η Γαλλία ήταν παρούσα και το 2021 και αν χρειαστεί θα είναι και τώρα, χωρίς να αφήνει περιθώριο παρερμηνείας. Φυσικά, δεν πέρασε απαρατήρητο ή ασχολίαστο στην Τουρκία ούτε το θέμα των εξοπλισμών, με τη συμφωνία για τα τέσσερα υποβρύχια, καθώς και τις συζητήσεις για τα μαχητικά Rafale και τις δυνατότητες των νέων φρεγατών.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του κυβερνώντος κόμματος (ΑΚΡ) Ομέρ Τσελίκ μετά τη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματος προέβη σε δηλώσεις υπογραμμίζοντας πως «η Ελλάδα δεν πρέπει ξαναπέσει σε χαντάκι», ενώ για τη Γαλλία ανέφερε ότι «δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κ. Μακρόν είπε πολύ πρόσφατα ότι “έχει επέλθει εγκεφαλικός θάνατος του ΝΑΤΟ”. Αργότερα ανακάλεσε τη θέση αυτή. Σήμερα βλέπουμε ότι η Γαλλία επιδεικνύει αδικαιολόγητη γενναιοδωρία και θράσος στη χρήση ορισμένων ακραίων εκφράσεων κατά της Τουρκίας».
Στην ίδιο μήκος κύματος βρίσκεται και η ανακοίνωση του υπουργείου Αμυνας υπογραμμίζοντας πως «καμία συμμαχία δεν έχει τύχη απέναντι στην Τουρκία».
Οπως ήταν αναμενόμενο, το ζήτημα απασχόλησε ιδιαιτέρως και τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα. Αναφέρθηκαν στην ενεργητική δράση της Ελλάδας κάνοντας λόγο και για τους πιθανούς κινδύνους αυτής της συμμαχίας. Σε πολλές αναλύσεις παρουσιάζεται η Τουρκία ως η πιθανή απειλή για την Αθήνα, ενώ η Ελλάδα χαρακτηρίζεται «πληρεξούσιο κράτος». Την ίδια στιγμή, ο διευθυντής της εφημερίδας «Μιλιέτ» Οζάι Σεντίρ πρότεινε η Τουρκία να κάνει εμπάργκο στα γαλλικά προϊόντα λέγοντας ότι «δεν πρέπει να ξοδεύει κανείς χρήματα σε μια χώρα με πρόεδρο που είναι εχθρικός προς την Τουρκία».
Tο deal στο Λονδίνο
Οι πρώτες ερμηνείες και αναλύσεις που γίνονται στα πάνελ και στις περισσότερες εκπομπές είναι ότι το Παρίσι στέκεται απέναντι στην Αγκυρα. Αυτό το οποίο προβληματίζει την Τουρκία είναι η ενεργητική σχέση μεταξύ Ελλάδας, Γαλλίας, Ισραήλ και Κύπρου, με μια άποψη που ακούγεται συχνά να είναι πως με αυτόν τον τρόπο περικυκλώνεται η Τουρκία.
Αξιοσημείωτη ακόμη ήταν και η κίνηση που έκανε η Αγκυρα στο πεδίο των διπλωματικών επαφών. Παράλληλα με την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν βρέθηκε στο Λονδίνο. Η υπογραφή αμυντικής συμφωνίας με τη Βρετανία είχε σκοπό – εκτός των άλλων – να δείξει πως η Τουρκία έχει και αυτή τις επιλογές της.
Και στο βάθος η Λιβύη
Παράλληλα, η Αγκυρα παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις εξελίξεις που αφορούν τη Λιβύη. Η επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη μπαίνει στην εξίσωση του επιδιωκόμενου ρόλου της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο ως χώρας σταθερότητας. Αυτό το οποίο υπογραμμίζουν τα τουρκικά μέσα αφορά την προσπάθεια της Ελλάδας για επίτευξη συμφωνιών για την οριοθέτηση ΑΟΖ.
Την ίδια στιγμή, η τουρκική πλευρά έβγαλε στη δημοσιότητα χάρτη του υπουργείου Αμυνας όπου διαγράφεται η πορεία του drone «Akinci UCAV» στο πλαίσιο της άσκησης με όνομα «Μια Λιβύη, ένας στρατός».
Βλέποντας τη μεγάλη εικόνα, η Αγκυρα δείχνει στην πράξη ότι επιδιώκει τη διατήρηση του τουρκολιβυκού μνημονίου και ότι είναι έτοιμη να το υπερασπιστεί. Η παρουσία Γεραπετρίτη στην Τρίπολη έμεινε ψηλά στην τουρκική επικαιρότητα, ενώ σε αναλύσεις τουρκικών ΜΜΕ αναφερόταν ότι η επίσκεψη του έλληνα ΥΠΕΞ στη Λιβύη αποσκοπούσε στην επίτευξη συμφωνιών.
Η διπλωματική αποτίμηση
Η συνάντηση Μακρόν – Μητσοτάκη σε συνδυασμό με την επίσκεψη Γεραπετρίτη στη Λιβύη δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον στις διμερείς σχέσεις, καθώς αναγνωρίζονται οι διπλωματικές κινήσεις τις Αθήνας, αλλά και το γεγονός ότι η Τουρκία παρουσιάζεται ως κίνδυνος. Εκεί που εστιάζει ιδιαίτερα η τουρκική πλευρά είναι στη συνεργασία Ελλάδας, Γαλλίας και Ισραήλ, και ιδίως στο κομμάτι που αφορά τη συγκέντρωση δυνάμεων στην Κύπρο.
Συνολικά, οι ανησυχίες της Αγκυρας εστιάζονται σε τρία επίπεδα: στη στρατιωτική ενίσχυση της Ελλάδας μέσω της Γαλλίας, στη διπλωματική της θωράκιση εντός της ΕΕ και στην πιθανή ενεργειακή και γεωπολιτική περικύκλωση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
