Ο Ιούλιος αναμένεται να είναι ο κρισιμότερος μήνας για την Τουρκία – και την Ελλάδα καλώς ή κακώς. Στη Σύνοδο του NATO που θα πραγματοποιηθεί στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν πρόκειται να παίξει το τελευταίο του χαρτί.
Αλλά για ποιο θέμα και με ποιον;
Ας ξεκινήσουμε από το δεύτερο. Ο κ. Ερντογάν χρειάζεται απεγνωσμένα την παρουσία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στη Σύνοδο, κάτι που σύμφωνα με πληροφορίες από αμερικάνικα ΜΜΕ δεν είναι εντελώς σίγουρο.
Γιατί χρειάζεται τον Τραμπ στην Άγκυρα; Φυσικά, για να κάνει μια τελευταία προσπάθεια, πριν πραγματοποιηθούν οι ενδιάμεσες εκλογές στο αμερικάνικο Κογκρέσο και για τις οποίες η εκτίμηση είναι πως το Δημοκρατικό κόμμα θα αποκτήσει την πλειοψηφία.
Προσπάθεια για τι, ωστόσο και γιατί οι εκλογές αυτές έχουν τόση σημασία;
Βασικός στόχος της Τουρκίας είναι να αφαιρεθεί από τη λίστα των χωρών υπό κυρώσεις CAATSA – κάτι που μόνο το Κογκρέσο μπορεί να κάνει – λόγω της αγοράς των S-400 από τη Ρωσία, μια ενέργεια που οδήγησε τη χώρα στην εξοστράκιση από το πρόγραμμα των F-35. Και για αυτό θέλει να συνομιλήσει με τον πρόεδρο Τραμπ ο Ταγίπ Ερντογάν.
Αλλά όχι μόνο αυτό. Ενώ πριν 2 ημέρες η Τουρκία ανακοίνωνε πως παρήγγειλε τα πρώτα 20 εγχώριας κατασκευής αεροσκάφη “5ης γενιάς” – και υπάρχει λόγος για τα εισαγωγικά – ΚΑΑΝ και την απόσυρση σταδιακά από το 2030 των F-16, υπάρχει ακόμα ενεργό αίτημα της γείτονος για 40 F-16 Viper.
Τον Δεκέμβριο η Τουρκία απέκτησε 10 κινητήρες F-110 από την GE Aerospace. Είναι ο ίδιος κινητήρας που χρησιμοποιούν τα F-16. Ωστόσο, το αίτημα για 80 επιπλέον κινητήρες είναι σε αναμονή έκτοτε.
Ο λόγος; CAATSA.
Και το ερώτημα που θα θέσετε και καλά κάνετε είναι «δεν είπαν θα σταματήσουν να χρησιμοποιούν τα F-16 από το 2030»; Σωστά, αν η ανακοίνωση βασίζεται σε πραγματικές προθέσεις, αλλά οι κινητήρες αυτοί προορίζονται (και) για τα ΚΑΑΝ αλλά και για τακτική συντήρηση / αντικατάσταση κινητήρων F-16 σε χρήση.
Ένα αεροσκάφος 5ης γενιάς όπως το F-22 για παράδειγμα ή τα SU-57 και τα J-20 και J-35 έχουν κινητήρες μεταβλητής ώσης (thrust vectoring). Με άλλα λόγια αλλάζουν γωνία κλίσης στον αέρα, κάτι που φυσικά ο F-110 δεν μπορεί να πετύχει. Το να χαρακτηριστεί ένα αεροσκάφος αεροπλάνο 5ης γενιάς, δεν αφορά μόνο την ικανότητα stealth. Αφορά δεκάδες, εκατοντάδες παράγοντες – και αυτή η δυνατότητα σε κάποια, όχι όλα (χαρακτηριστικό παράδειγμα το F-35 που έχει άλλο ρόλο από αυτόν του F-22 ή του 6ης γενιάς F-47).
Ας πάμε, τέλος, στο θέμα των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών και γιατί είναι σημαντικές για τα παραπάνω.
Ήδη τώρα, με τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων υπό Ρεπουμπλικανική πλειοψηφία, δεν έχει υπάρξει ιδιαίτερη θέρμη να ασχοληθούν με το αίτημα της Τουρκίας – είτε για κινητήρες, είτε για F-16 είτε για ανταλλακτικά των F-16 είτε για οποιοδήποτε άλλο οπλικό σύστημα. Μάλιστα ο πρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας της Γερουσίας, Ρότζερ Γουίκερ δε συγκαταλέγεται και στους πιο θερμούς υποστηρικτές να δοθεί το πράσινο φως.
Εδώ μπαίνει ακόμα μια παράμετρος. Το Ρεπουμπλικανικό κόμμα έχει μια πλειοψηφία 53-47 στη Γερουσία. Για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης και προσωπικών συμφερόντων, ο πρόεδρος Τραμπ στήριξε σε εσωκομματικές εκλογές, ενόψει των ενδιάμεσων του Νοεμβρίου, δικούς του υποψηφίους με αποτέλεσμα 3 γερουσιαστές να χάνουν το δικαίωμα να είναι υποψήφιοι και μέχρι να παραδώσουν τη θέση τους σε – Ρεπουμπλικάνο ή Δημοκρατικό – γερουσιαστή στις 2 Ιανουαρίου του 2027 δεν έχουν να χάσουν τίποτα και ούτε ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να τους πιέσει για τίποτα γιατί δεν έχει κάτι με το οποίο να μπορεί, πια, να τους τιμωρήσει.
Πως θα ψηφίσουν αυτοί – μαζί με τη Σούζαν Κόλινς της πολιτείας του Μέιν που κράτησε την έδρα αλλά επίσης αντιμετωπίζει την κρίση των πολιτών τον Νοέμβριο και η οποία είναι πολύ επικριτική απέναντι στον κ. Τραμπ, σε μια σειρά νομοσχεδίων, ενδεχομένως και για το θέμα της Τουρκίας;
Αυτό πρακτικά τι σημαίνει;
Σημαίνει πως ακόμα και αν το State Department – κατά παράβαση της νομοθεσίας CAATSA – δώσει το πράσινο φως για F-16 και κινητήρες, ακόμα και για F-35 στην Τουρκία, η διαδικασία μεταφέρεται στο Κογκρέσο το οποίο έχει 60 ημέρες περιθώριο να πει ναι ή όχι.
Διαβάζοντας τα παραπάνω, όποιος θεωρεί ότι αυτό είναι εφικτό, καλό θα είναι να αναθεωρήσει. Φυσικά, στην πολιτική τίποτα δεν είναι αδύνατο και μπορεί πράγματι στους 6 μήνες που απομένουν μέχρι τη 2α Ιανουαρίου του 2027 να γίνουν πολλά.
Προσθέστε σε όλα αυτά τα Eurofighter από τις χώρες της Μέσης Ανατολής, όπως το Κατάρ, που ακόμα έρχονται, όπως είχαν υποσχεθεί για την Τουρκία, προσθέστε την ανακοίνωση της χώρας μας πως ξεκινά διερευνητικές επαφές με το Κατάρ για αμυντική συμφωνία παρόμοια με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – ένα Κατάρ που έχει σώσει την Τουρκία από χρεωκοπία 2 φορές – και θα έχετε ένα μέρος της εικόνας για την παρούσα κατάσταση στη γειτονική χώρα.
Και ίσως γιατί φωνάζουν και απειλούν δεξιά και αριστερά, από το Ισραήλ (την ισχυρότερη στρατιωτικά χώρα της περιοχής), μέχρι την Κύπρο και την Ελλάδα.
Μια Κύπρο που αξίζει να σημειώσουμε έχει εκφράσει την επιθυμία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ αλλά το κυριότερο, με την αεροπορική βάση στην Πάφο και τη ναυτική στο Μαρί να «βλέπουν» όλο και πιο συχνά αμερικανικά αεροσκάφη και πλοία.
Αλλά επειδή η αμερικανική κυβέρνηση υπό τον Τραμπ, έναν πρόεδρο που συνεχίζει να ασκεί μια «μαγική επιρροή» στο Κογκρέσο παρά την κατάρρευση των ποσοστών αποδοχής του από τους πολίτες, είναι απρόβλεπτη ας περιμένουμε το πέρας της Συνόδου του ΝΑΤΟ σε 40 ημέρες ώστε να έχουμε πιο ξεκάθαρη εικόνα.
