Όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία, τον Ιούλιο του 2024, ο Κιρ Στάρμερ υποσχόταν σταθερότητα σε μια χώρα που γνώρισε πέντε πρωθυπουργούς τα τελευταία 10 χρόνια. Σήμερα, πολλοί αμφιβάλλουν αν θα καταφέρει να διατηρηθεί στο πόστο του ως το τέλος του χρόνου, πόσω μάλλον ως τις επόμενες γενικές εκλογές, το 2029.
Σχεδόν 100 βουλευτές και υφυπουργοί του Εργατικού Κόμματος ζητούν από τον Στάρμερ να παραιτηθεί ή να ορίσει χρονοδιάγραμμα για την αποχώρησή του από το Νο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ.
Η Πέμπτη που άλλαξε τα πάντα: Οι 3 κινήσεις στη σκακιέρα
Σοβαρότερες όμως είναι τρεις εξελίξεις της περασμένης Πέμπτης (14/5).
- Πρώτον, η παραίτηση του υπουργού Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος πολιτικά τοποθετείται στα δεξιά του Στάρμερ.
- Δεύτερον, η ανακοίνωση των βρετανικών φορολογικών αρχών, που «καθαρίζει» το όνομα της Άντζελα Ρέινερ, η οποία ανήκει στην αριστερή πτέρυγα των Εργατικών και είχε παραιτηθεί τον Σεπτέμβριο από τις θέσεις της αναπληρώτριας πρωθυπουργού και υπουργού Στέγασης, επειδή βρέθηκε να μην έχει πληρώσει τον νόμιμο φόρο κατά την αγορά ενός ακινήτου – πλέον η «κηλίδα» αυτή αφαιρέθηκε από το βιογραφικό της, ανοίγοντάς της τον δρόμο να διεκδικήσει τη θέση του Στάρμερ.
- Η τρίτη και κυριότερη εξέλιξη είναι η παραίτηση του Εργατικού βουλευτή Τζος Σίμονς, που πυροδοτεί επαναληπτικές εκλογές στην περιφέρεια του Μέικερφιλντ, όπου εκλέγεται, και δίνει την ευκαιρία στον Άντι Μπέρναμ, τον δημοφιλή δήμαρχο Μείζονος Μάντσεστερ, να θέσει υποψηφιότητα για να εκλεγεί στη Βουλή. Όντας βουλευτής, ο Μπέρναμ, ο κυριότερος ανταγωνιστής του Στάρμερ, που τοποθετείται πολιτικά στα αριστερά του βρετανού πρωθυπουργού, μπορεί να επιδιώξει να τον διαδεχθεί – καθώς ο κανονισμός του Εργατικού Κόμματος ορίζει ότι για να διεκδικήσει κάποιος την πρωθυπουργία, πρέπει να είναι μέλος του Κοινοβουλίου.
Κανένας όμως από τους τρεις αυτούς διεκδικητές της θέσης του Στάρμερ δεν έχει ανακοινώσει επισήμως την υποψηφιότητά του, προκειμένου να θέσει σε κίνηση τη διαδικασία για τη διαδοχή. Το πρωθυπουργικό περιβάλλον διακινεί ότι ο Στρίτινγκ δεν έχει καταφέρει να συγκεντρώσει τις 81 υπογραφές Εργατικών βουλευτών (το 20% του συνόλου) που απαιτούνται για να εκκινήσει η κούρσα διαδοχής.
Ο αστάθμητος παράγοντας της Ακροδεξιάς
Ο Αλ Καρνς, βουλευτής των Εργατικών, που επίσης θεωρείται ότι έχει βλέψεις για την πρωθυπουργία, έγραψε σε άρθρο του στο The New Statesman ότι «δεν χρειαζόμαστε περισσότερα συνθήματα, στρατηγικές, δελτία Τύπου και επιτροπές. Χρειαζόμαστε δράση». Η δράση αυτή όμως δε μοιάζει να έρχεται σύντομα. Ένας λόγος ίσως είναι ότι μέχρι να διοργανωθούν οι επαναληπτικές εκλογές, που θα δώσουν την ευκαιρία στον Μπέρναμ να εκλεγεί βουλευτής, μπορεί να περάσουν εβδομάδες ή και μήνες. Επίσης, μπορεί τις εκλογές αυτές να κερδίσει ο υποψήφιος του ακροδεξιού Reform UK, το οποίο, στις πρόσφατες τοπικές εκλογές, έδειξε ότι έχει αποκτήσει μεγάλο ρεύμα στη συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια.
Η παγίδα της διαδοχής: Γιατί «καίγεται» όποιος βγει πρώτος μπροστά
Υπάρχει όμως και ένας άλλος λόγος, για τον οποίο κανένας διεκδικητής της θέσης του Στάρμερ δεν έχει βγει ακόμη μπροστά: στη βρετανική πολιτική, παραδοσιακά «καίγεται» όποιος πάρει την πρωτοβουλία να ρίξει έναν πρωθυπουργό και μετά διεκδικήσει τη θέση του. Υπάρχει το προηγούμενο του Μάικλ Χέζελταϊν, υπουργού Άμυνας της Μάργκαρετ Θάτσερ και «βαρύ πυροβολικού» των Τόρις, ο οποίος προκάλεσε εσωκομματικές εκλογές στο Συντηρητικό Κόμμα το 1990, για τη διαδοχή της Σιδηράς Κυρίας, αλλά είδε τον άχρωμο Τζον Μέιτζορ να τις κερδίζει και να αναλαμβάνει πρωθυπουργός.
Πιο πρόσφατα, ο Ρίσι Σούνακ, υπουργός Οικονομικών του Μπόρις Τζόνσον, τον έριξε από την πρωθυπουργία το 2022, για να δει την Λιζ Τρας να εκλέγεται στο πόστο. Ο Σούνακ τη διαδέχτηκε μόνο αφού αυτή παραιτήθηκε, ύστερα από μόλις 49 ημέρες στη Ντάουνινγκ Στριτ.
Το καταστατικό-οχυρό
Η διαδικασία διαδοχής στο Εργατικό Κόμμα είναι πιο περίπλοκη από εκείνη των Συντηρητικών. Κατ’ αρχάς, απαιτείται το 20% των εν ενεργεία βουλευτών, ενώ στους Συντηρητικούς το 15%. Έπειτα, στην 126χρονη ιστορία των Εργατικών, κανένας ηγέτης του κόμματος δεν ανατράπηκε από εσωκομματική εξέγερση. Το 2016, υπήρξε εσωκομματική αμφισβήτηση του τότε αρχηγού των Εργατικών, Τζέρεμι Κόρμπιν, που ήταν και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά ο Κόρμπιν επανεξελέγη επικεφαλής των Εργατικών από τα μέλη του κόμματος.
Σύμφωνα με τον κανονισμό του Εργατικού Κόμματος, ο ηγέτης του, είτε είναι πρωθυπουργός είτε στην αντιπολίτευση, έχει το δικαίωμα να λάβει αυτομάτως μέρος στις εσωκομματικές εκλογές για τη διαδοχή του και να επανεκλεγεί. Δημοσκόπηση για την ιστοσελίδα LabourList, δείχνει ότι ο μόνος που θα μπορούσε να κερδίσει τον Στάρμερ σε εσωκομματικές εκλογές είναι ο Μπέρναμ, ο οποίος θα λάμβανε 61% έναντι 28%. Απέναντι στον Στρίτινγκ, ο Στάρμερ θα κέρδιζε με 53% έναντι 23%, όπως και απέναντι στη Ρέινερ (45% έναντι 41%).
Στους 22 μήνες που βρίσκεται στη Ντάουνινγκ Στριτ, ο Στάρμερ έχει αντιμετωπίσει μια οικονομία που επιβραδύνεται και δεν του επιτρέπει να εφαρμόσει το πρόγραμμά του, καθώς και κατηγορίες για αδυναμία και αναποφασιστικότητα. Δέχθηκε πολλές επικρίσεις για τον διορισμό του Πίτερ Μάντελσον, φίλου του καταδικασμένου παιδόφιλου Τζέφρι Έπστιν, ως πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ουάσινγκτον.
Η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει ήταν οι κάκιστες επιδόσεις των Εργατικών στις πρόσφατες τοπικές εκλογές – ήταν τα χειρότερα αποτελέσματα του κόμματος σε 100 χρόνια. Τα εσωκομματικά προβλήματα όμως των Εργατικών είναι πολύ παλαιότερα από την ηγεσία του Στάρμερ και αφορούν την «πάλη» ανάμεσα στην αριστερή και την κεντρώα πτέρυγα του κόμματος.
