Είναι καιρός το «Ισραήλ και ο Λίβανος να επιτύχουν μια Διαρκή ΕΙΡΗΝΗ». Αυτό ήταν το χθεσινό μήνυμα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος τόνισε πως κατέστησε σαφές στον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου πως η σύρραξη που ξεκίνησε στις 2 Μαρτίου μεταξύ Ισραήλ και των δυνάμεων της Χεζμπολά στον Λίβανο και έθεσε και τον ίδιο τον Λίβανο ως εμπόλεμο μέλος «έχει λάβει τέλος».
Η ιρανική πίεση για την εκεχειρία ως διαπραγματευτικό χαρτί
Ισραηλινοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η πίεση από τον κ. Τραμπ προς τον κ. Νετανιάχου να αποδεχθεί την κατάπαυση του πυρός ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα απαιτήσεων από το ιρανικό καθεστώς, το οποίο πάντοτε επέμενε ότι ο Λίβανος πρέπει να αποτελεί μέρος οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.
Το «έχει λάβει τέλος» του προέδρου Τραμπ φυσικά δεν είναι ακριβώς το τετελεσμένο που αφήνεται να εννοηθεί, αλλά μια εκεχειρία 10 ημερών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου στην ίσως μεγαλύτερη «πυριτιδαποθήκη» της υφηλίου.
Το αγκάθι της «Ζώνης Ασφαλείας» και το ραντεβού στον Λευκό Οίκο
Ο κ. Νετανιάχου επέμεινε πως οι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ (IDF) δεν θα αποχωρήσουν από τη ζώνη ασφαλείας τους στον Λίβανο. Αλλά τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Θα παραμείνουν εκεί ακόμα και αν επιτευχθεί πλήρης ειρηνευτική συμφωνία; Ή με την πρώτη ευκαιρία, όπως για παράδειγμα από μια – εσκεμμένη – εχθρική ενέργεια της Χεζμπολά προς το βόρειο Ισραήλ, θα οδηγήσει σε εκ νέου προώθηση των IDF προς τα βόρεια;
Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι είχε προσκαλέσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και τον Λιβανέζο πρόεδρο, Τζόζεφ Αούν, έναν από τους πιο έμπειρους πρώην στρατηγούς του Λιβάνου στο παρελθόν, στον Λευκό Οίκο για τις πρώτες υψηλού επιπέδου άμεσες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών εδώ και δεκαετίες.
Σύμφωνα με την WSJ, ενώ ο κ. Νετανιάχου δηλώνει ότι είναι πρόθυμος να μεταβεί στην Ουάσιγκτον για τις ειρηνευτικές συνομιλίες, Λιβανέζοι αξιωματούχοι δήλωναν ότι ο πρόεδρος Αούν αρνήθηκε να έχει τηλεφωνική επικοινωνία με τον κ. Νετανιάχου και ότι δεν ήταν ακόμη έτοιμος να πει αν θα συναντούσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό στην Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με την Jerusalem Post, ο πρόεδρος Αούν δήλωσε πως «αξία σε μια τέτοια τηλεφωνική επικοινωνία υπάρχει μεταξύ ηγετών μόνο όταν υπάρχει σημαντική πρόοδος επί του πεδίου. Χωρίς πραγματικές διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη, και ασφαλώς χωρίς κατάπαυση του πυρός, δεν θα έχω τηλεφωνική επικοινωνία με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου αυτή τη στιγμή».
Αν ωστόσο οι ειρηνευτικές συνομιλίες αποκτήσουν δυναμική, τότε πολλοί ειδικοί εκτιμούν πως αυτό ενδέχεται να είναι το λιγότερο από τα προβλήματα του προέδρου Αούν. Αν αποκτήσουν δυναμική αυτό ενδέχεται να οδηγήσει την κυβέρνηση του Λιβάνου σε μια αποφασιστική, ίσως και τελική, σύγκρουση με τη Χεζμπολά, που παραμένει τόσο η πιο ισχυρή στρατιωτική δύναμη του Λιβάνου όσο και μια ισχυρή πολιτική δύναμη. Και παραμένει ισχυρή ακόμα και μετά από μήνες – χρόνια αν λάβουμε υπόψη και την προηγούμενη επίθεση του Ισραήλ εναντίον της οργάνωσης – συνεχιζόμενων συγκρούσεων.
Τι θέλει τελικά ο Τραμπ
Αυτό που επιθυμεί, ιδανικά, ο πρόεδρος Τραμπ είναι μια παράλληλη συμφωνία ειρήνης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και Ισραήλ με τον Λίβανο (και κατ’ επέκταση με το Ιράν). Αλλά αυτό είναι πιο εύκολο από όσο ακούγεται, ακόμα και όταν τα όπλα σιγούν, έστω για λίγο, για μερικές ημέρες, ώρες, εβδομάδες.
Η επικρατούσα αντίληψη είναι ότι το διακύβευμα για την κυβέρνηση του Λιβάνου είναι μεγάλο και ότι έχει μπροστά της δύο δύσκολες επιλογές: «Ο δρόμος προς τη διάλυση της Χεζμπολά περνά είτε μέσα από τον ισραηλινό στρατό είτε από έναν εμφύλιο πόλεμο στον Λίβανο», δήλωσε ο Άβνερ Γκόλοβ, πρώην Ισραηλινός αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας και σήμερα αντιπρόεδρος της MIND Israel, στην WSJ.
Πάντα σύμφωνα με την WSJ, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν ότι βλέπουν μια πραγματική επιθυμία στην κυβέρνηση και τον στρατό του Λιβάνου να αφοπλίσουν τη Χεζμπολά. Ορισμένοι Ισραηλινοί πολιτικοί αξιωματούχοι εξέφρασαν ελπίδες για πλήρη ειρήνη, με οικονομική συνεργασία και τουρισμό. Ο ίδιος ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε την Πέμπτη ότι το Ισραήλ έχει «μια ευκαιρία να συνάψει μια ιστορική ειρηνευτική συμφωνία με τον Λίβανο». Ωστόσο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας αναφέρουν ότι ο λιβανικός στρατός είναι υπερβολικά επιφυλακτικός.
Ελπίδα ή επανάληψη της ιστορίας;
Η κατάσταση δεν θα εξομαλυνθεί τόσο εύκολα. Όπως αναφέρει ενδεικτικά και ο Economist, «Ο Λίβανος βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με ένα παρόμοιο αδιέξοδο, με τη Χεζμπολά να παραμένει άθικτη, το Ισραήλ να διατηρείται στη ζώνη ασφαλείας του στον νότο και τους εκτοπισμένους Λιβανέζους να αδυνατούν να επιστρέψουν στα σπίτια τους».
Πολλοί Λιβανέζοι πάντως βγήκαν στους δρόμους με ανακούφιση στο άκουσμα της εκεχειρίας. Άλλοι, πιθανόν οι περισσότεροι, είναι πιο επιφυλακτικοί. Όλοι πάντως περιμένουν να δουν αν όντως η «διαρκής ειρήνη» που υποσχέθηκε ο πρόεδρος Τραμπ είναι κοντά στο να επιτευχθεί ή αν κάτι θα συμβεί – όπως η δολοφονία του χαρισματικού προέδρου του Λιβάνου, Mπασίρ Γκεμάγιελ στις 14 Σεπτεμβρίου του 1982, ενός ανθρώπου που μπορούσε να ενώσει όλες τις φατριές της πολύπαθης χώρας και σε μια περίοδο που αχνοφαινόταν η ελπίδα – θα ξαναρίξει την χώρα στο γνώριμο χάος και φόβο για την επιβίωση.
