Η έκθεση του ΟΟΣΑ για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα με τίτλο «Ανασκόπηση της Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Βελτίωση των Μαθησιακών Αποτελεσμάτων στην Ελλάδα» που παρουσιάστηκε σήμερα, αποτελεί την τρίτη έκθεση που παρουσιάζει ο οργανισμός με στόχο την αποτύπωση των βασικών στοιχείων λειτουργίας του και την διατύπωση προτάσεων για τη βελτίωσή του με βάση τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές.
Στην έκθεση γίνεται συνοπτική ανάλυση του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας και καταγράφονται οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις που αφορούν την ενίσχυση της πρόσβασης, όπως η διεύρυνση της προσχολικής εκπαίδευσης και η μείωση της σχολικής διαρροής, η προώθηση της ισότητας και της ψηφιακής μάθησης, καθώς και το σύστημα αξιολόγησης και η διασύνδεση των ΕΠΑΛ με την αγορά εργασίας.
Παράλληλα, αναδεικνύονται οι διαρκείς προκλήσεις στην ποιότητα της εκπαίδευσης, με στοχευμένες προτάσεις για τη σχολική αυτονομία, τους εκπαιδευτικούς, την προσχολική και την ψηφιακή εκπαίδευση.
Πιο συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά σε δομικές αδυναμίες του συστήματός όσον αφορά τον συγκεντρωτισμό, την έλλειψη δεδομένων με βάση τα οποία μπορεί να ασκηθεί τεκμηριωμένη εκπαιδευτική πολιτική, το αδύναμο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και των σχολικών μονάδων, καθώς και τις ελλιπείς δομές και διαδικασίες για την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών.
Αξιολόγηση και σχολική αυτονομία
Σχετικά με την γενική αξιολόγηση και τις επιδόσεις, αναγνωρίζεται μια πρόοδος στη χώρα την τελευταία δεκαετία για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής της αξιολόγησης (εσωτερικής και εξωτερικής), των νέων προγραμμάτων σπουδών και της επέκτασης της προσχολικής αγωγής, ενώ πρόκληση αποτελούν τα αποτελέσματα του PISA 2022, σύμφωνα με τα οποία οι Έλληνες μαθητές παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, με σημαντική πτώση στα Μαθηματικά και την Ανάγνωση από το 2018.
Ως προς τον άξονα της ενίσχυσης της σχολικής αυτονομίας, προτείνεται η επαναφορά της σχολικής αξιολόγησης και ο σχεδιασμός βελτίωσης, καθώς αποτελούν βάσεις για μια πιο συμμετοχική διακυβέρνηση, που θα ενισχύσει τη σχολική αυτονομία, τη λογοδοσία και τη σύνδεση με την τοπική ικανότητα. Τα βασικά εμπόδια που εντοπίζονται προς μια τέτοια μετάβαση είναι η αντίσταση στην αποκέντρωση λόγω της διαχρονικά εγκατεστημένης κουλτούρας του συστήματος, ο σχετικά αποδυναμωμένος ρόλος της σχολικής διεύθυνσης και η έλλειψη υποστήριξής της στη λήψη αποφάσεων και η τυπική εφαρμογή της εσωτερικής αξιολόγησης (αυτό-αξιολόγησης).
Όσον αφορά την ενίσχυση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος με ευέλικτους μηχανισμούς υποστήριξης και αξιολόγησης, η δημιουργία νέων ρόλων (μέντορες, συντονιστές) και το νέο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών αποτελούν θετικά βήματα. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη ανάγκη από αναπληρωτές εκπαιδευτικούς λόγω δημογραφικών πιέσεων, ενώ η αξιολόγηση δεν συνδέεται ακόμα συστηματικά με την επαγγελματική ανάπτυξη. Λύση θα αποτελούσε η ενίσχυση της σχολικής αυτονομίας με λογοδοσία και υποστήριξη, η ενδυνάμωση των διευθυντών για αποτελεσματική λήψη αποφάσεων σε επίπεδο σχολικής μονάδας καθώς και η απλοποίηση του γενικότερου συστήματος διοίκησης της εκπαίδευσης για βελτίωση της συνοχής και της ανταπόκρισής του στις ανάγκες με καλύτερη ευθυγράμμιση των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων επιπέδων του.
Προσχολική εκπαίδευση και ψηφιακές υποδομές
Μεγάλη βαρύτητα δίνεται στον τομέα της προσχολικής εκπαίδευσης, με την καθίερωση της δίχρονης υποχρεωτικής προσχολικής εκπαίδευσης (από 4 ετών) να θεωρείται μια σημαντική επιτυχία. Την ίδια στιγμή, ο κλάδος παραμένει κατακερματισμένος για παιδιά κάτω των 4 ετών, με μια ενιαία στρατηγική για τη διασφάλιση της ποιότητας και της ισότιμης πρόσβασης σε όλους τους δήμους, να θεωρείται απαραίτητη. Με βάση αυτές τις διαπιστώσεις η έκθεση προτείνει την ενίσχυση της παιδαγωγικής ποιότητας στην προσχολική εκπαίδευση μέσω στοχευμένης επιμόρφωσης του προσωπικού, τη στήριξη της ποιότητας μέσω βελτιωμένων συνθηκών που αφορούν τις υποδομές, τις αναλογίες εκπαιδευτικών/μαθητών, την απαλλαγή των νηπιαγωγών από διοικητικά καθήκοντα και την προώθηση της ποιότητας, την ισότητα και της ενοποίηση ολόκληρου του τομέα της προσχολικής εκπαίδευσης και της φροντίδας στην πρώιμη ηλικία (κάτω των 4 ετών).
Τέλος, σχετικά με τον τομέα της ψηφιακής εκπαίδευσης, παρατηρούνται μεγάλες επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και πλατφόρμες (π.χ. Digital School). Η χρήση ψηφιακών εργαλείων στην καθημερινή διδασκαλία παραμένει περιορισμένη, με την έκθεση να προτείνει την ενίσχυση των ψηφιακών ικανοτήτων των εκπαιδευτικών και την καλύτερη ευθυγράμμιση των εργαλείων με τους διδακτικούς στόχους. Μάλιστα, εντοπίζονται βασικές προκλήσεις σχετικά με την αδύναμη συνοχή του συστήματος ενώ προτείνεται ένας οδικός χάρτης για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.
Η Σοφία Ζαχαράκη για την Έκθεση του ΟΟΣΑ
Η Σοφία Ζαχαράκη υπογραμμίζει ότι η σχετική έκθεση επιβεβαιώνει ότι η χώρα κινείται σε θετικό έδαφος, με ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις ώστε το εκπαιδευτικό σύστημα να διασφαλίζει ποιότητα και ισότητα, ενώ ταυτόχρονα υποδεικνύει με σαφήνεια πού απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια.
«Αναγνωρίζονται οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών: τα νέα προγράμματα σπουδών, η αξιολόγηση των σχολικών μονάδων, οι αλλαγές στη διακυβέρνηση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης, αλλά και οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της συνοχής του εκπαιδευτικού συστήματος, παράλληλα με την έμφαση στην ποιότητα και τη λογοδοσία» τονίζει η Υπουργός Παιδείας τονίζοντας ότι η μεγάλη πρόκληση είναι η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ σχεδιασμού πολιτικής και πραγματικού αντίκτυπου στη μάθηση.
«Εκτιμούμε αυτή τη συνεργασία με τον ΟΟΣΑ όχι απλώς ως εξωτερική αξιολόγηση, αλλά ως μια κοινή προσπάθεια για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων» τονίζει η Υπουργός Παιδείας επισημαίνοντας ότι ο εθνικός διάλογος που επίκειται – ευρύς και πολύμηνος- στοχεύει στην προώθηση μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν σε πραγματικά μαθησιακά οφέλη, μείωση των ανισοτήτων δημιουργία ενός ανθεκτικού και σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος.
