Το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου είναι μια περίοδος μνήμης για όλους τους Ελληνες, με αποκορύφωμα τη 10η Ιουνίου 2014, οπότε συμπληρώνονται 70 χρόνια από τη Σφαγή του Διστόμου, μιας από τις μεγαλύτερες θηριωδίες των ναζιστών όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Τρία χρόνια νωρίτερα, στις 2 Ιουνίου 1941, διαπράχθηκε στο χωριό Κοντομαρί Χανίων η πρώτη μαζική εκτέλεση αμάχων στην Ευρώπη. Ακολούθησαν μαζικές εκτελέσεις αμάχων από τις δυνάμεις κατοχής (Ιταλοί και Βούλγαροι ακολούθησαν την ίδια τακτική) ως αντίποινα για την αντίσταση που συνάντησαν σε ολόκληρη τη χώρα, από την Κρήτη ως την Καστοριά και τη Δράμα. Εγκλήματα που μένουν ατιμώρητα.
Πρώτη μαζική εκτέλεση
Μία ημέρα μετά την επικράτηση των δυνάμεων του Αξονα στη Μάχη της Κρήτης, έπειτα από μάχες που κόστισαν βαρύτατες απώλειες στους Γερμανούς αποδεκατίζοντας το επίλεκτο σώμα αλεξιπτωτιστών του γερμανικού στρατού –αυτό που βοήθησε καταλυτικά νωρίτερα στην κατάκτηση της Ολλανδίας -, οι νικητές αποφάσισαν να τιμωρήσουν σκληρά τον ντόπιο πληθυσμό για την πρωτοφανή και σθεναρή αντίστασή του. Στο χωριό Κοντομαρί, δίπλα στο Μάλεμε, συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους και συνέλαβαν 25 άνδρες, ηλικίας 18-50 ετών, τους οποίους και εκτέλεσαν εν ψυχρώ μέσα στα λιόφυτα, δίνοντας μάλιστα στον καθένα και τη χαριστική βολή.
Την πρώτη μαζική εκτέλεση στην ιστορία της Ευρώπης κατέγραψε με τον φωτογραφικό του φακό ο γερμανός υπολοχαγός Φραντς Πέτερ Βάινσλερ, που υπηρετούσε ως ανταποκριτής Προπαγάνδας της Βέρμαχτ. Αν και οι εκδοχές για τις προθέσεις του γερμανού υπολοχαγού ποικίλλουν, οι φωτογραφίες του αποδεικνύουν το έγκλημα που διεπράχθη. Αυτές ήρθαν στο φως το 1980 από το περιοδικό «Ταχυδρόμος», έπειτα από παραχώρηση του αρχείου από τον γερμανικό ομοσπονδιακό στρατό.
Αντίποινα
Η θηριωδία όμως δεν σταμάτησε εκεί. Την επόμενη ημέρα, 3 Ιουνίου 1941, ακολούθησε το Ολοκαύτωμα της Κανδάνου Χανίων. Οι Γερμανοί αφάνισαν στην κυριολεξία το χωριό εκτελώντας τους περίπου 180 κατοίκους και σφάζοντας ακόμη και τα ζώα τους, ενώ πυρπόλησαν όλα τα σπίτια.
Δύο χρόνια αργότερα και ενώ η ελληνική αντίσταση είχε φουντώσει, στις 6 Ιουνίου 1943, οι ιταλικές δυνάμεις εκτέλεσαν στην περιοχή του Κούρνοβου (το σημερινό Τρίλοφο Φθιώτιδας) 106 κρατουμένους των φυλακών Λαμίας. Η εκτέλεση αυτή έγινε ως αντίποινα για την ανατίναξη από τους αντάρτες ενός τρένου στη σιδηροδρομική σήραγγα του Κούρνοβου, όπου σκοτώθηκαν περίπου 300 ιταλοί στρατιώτες και επτά Γερμανοί.
Η σφαγή του Διστόμου
Στο Δίστομο της Βοιωτίας γράφτηκε μία από τις πιο δραματικές σελίδες της ελληνικής ιστορίας. Στις 10 Ιουνίου 1944 οι γερμανοί στρατιώτες σε αντίποινα για τις μεγάλες απώλειες στη μάχη του Στειρίου (θέση Λιθαράκι) μπήκαν στο χωριό και ξεκίνησαν την ανελέητη σφαγή. Η μανία των κατακτητών, οι οποίοι είχαν υποχρεωθεί από τους αντάρτες σε υποχώρηση στην πρωινή μάχη, ήταν τόσο μεγάλη που κατέσφαζαν τυφλά. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σφαγή αμάχων στη χώρα μας -μαζί με αυτήν των Καλαβρύτων –στην οποία έχασαν τη ζωή τους 228 κάτοικοι του χωριού, ανάμεσά τους 117 γυναίκες και 53 παιδιά κάτω των 16 ετών.
Ο αγώνας της δικαίωσης των οικογενειών των θυμάτων αλλά και της ηθικής δικαίωσης ενός ολόκληρου χωριού για την ατιμωρησία των εγκληματιών που σκόρπισαν τη φρίκη ξεκίνησε το 1997, οπότε έγινε ομαδική αγωγή των συγγενών των 218 θυμάτων. Με απόφασή του το Πρωτοδικείο Λιβαδειάς άνοιξε τον δρόμο για αποζημίωση από το γερμανικό κράτος επιδικάζοντας περίπου 9,5 δισ. δρχ. στους συγγενείς των νεκρών. Απορρίπτοντας την προσφυγή του γερμανικού Δημοσίου, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε με την απόφαση υπ’ αριθμόν 12 του 2000 ότι η αποζημίωση πρέπει να καταβληθεί.
Γνωστοί οι δολοφόνοι αλλά ατιμώρητοι
Εναν χρόνο αργότερα, στο Αμβούργο της Γερμανίας, μια ομάδα δικηγόρων από τη Γερμανία και την Ελλάδα, με έντονο πολιτικό ενδιαφέρον, αποφάσισε να αναλάβει δημόσια δράση για την υποστήριξη του δίκαιου αιτήματος των κατοίκων του Διστόμου. Σε συνομιλία του με «Το Βήμα» ο επικεφαλής της πρωτοβουλίας και διακεκριμένος δικηγόρος κ. Μάρτιν Κλίνγκνερ τόνισε ότι είναι ζήτημα δικαιοσύνης και σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα η καταβολή των οφειλομένων αποζημιώσεων από το γερμανικό κράτος στα θύματα του ναζισμού σε ολόκληρη την Ελλάδα.
«Η Γερμανία έχει τη νομική υποχρέωση μετά την ιστορική απόφαση του ανώτατου ελληνικού δικαστηρίου να καταβάλει αποζημιώσεις, που ανέρχονται σε 28 εκατ. ευρώ σήμερα, στους συγγενείς των θυμάτων. Πρόκειται για εγκλήματα που έχουν αναγνωριστεί» είπε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας πως αυτό δεν ισχύει μόνο για το Δίστομο αλλά και για τα άλλα μαρτυρικά χωριά, όπως η Βιάνος και τα Καλάβρυτα.
Στη συζήτηση γύρω από τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στις δύο χώρες αυτή την περίοδο και το κατά πόσον η χρονική στιγμή είναι ή όχι κατάλληλη για μια πιο έντονη διεκδίκηση από την πλευρά της Ελλάδας ο κ. Κλίνγκνερ επέμεινε: «Περιμένουμε ήδη 60 χρόνια, από τη Συμφωνία του Λονδίνου (1953), που προέβλεπε διευθέτηση των πολεμικών χρεών μετά την επανένωση της Γερμανίας, για να εκπληρώσει το γερμανικό κράτος την υποχρέωσή του. Εχουμε ήδη αργήσει αρκετά». Ως πρώτο βήμα η ομάδα εργασίας «AK Distomo» ζητεί από τον έλληνα υπουργό Δικαιοσύνης να δώσει τη συναίνεσή του στην άμεση εκτέλεση της οριστικής απόφασης του Αρείου Πάγου για τα θύματα του Διστόμου.
Η ομάδα θα βρεθεί εφέτος, όπως και κάθε χρόνο, στο Δίστομο για την Τελετή Μνήμης της Σφαγής, που θα πραγματοποιηθεί ανήμερα της τραγικής επετείου. «Τέτοια μέρα κάθε χρόνο είμαστε δίπλα στους κατοίκους του Διστόμου για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας. Πραγματικά η φιλοξενία τους είναι μοναδική» είπε ο επικεφαλής της πρωτοβουλίας στο «Βήμα». Συγχρόνως η ομάδα διοργανώνει από την Πέμπτη 5 Ιουνίου 2014 μια σειρά δημόσιων συζητήσεων και στις δύο χώρες για να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει με την ελπίδα να ασκηθεί ενός είδους πίεση προς τις κυβερνήσεις και των δύο χωρών για να πράξουν τα δέοντα. Για το Σάββατο 7 Ιουνίου έχει προγραμματιστεί συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος στις 11.00, πορεία προς τη γερμανική πρεσβεία και συμβολική περικύκλωσή της. Την Κυριακή 8 Ιουνίου η πρωτοβουλία θα μεταβεί στο Δίστομο για συνάντηση στην Αίθουσα Μουσείου Θυμάτων Ναζισμού στις 18.30 και μετά την Τελετή Μνήμης θα επιστρέψει στην Αθήνα, όπου την Τετάρτη 11 του μηνός έχει προγραμματιστεί κοινή συνέντευξη Τύπου με το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης για την πορεία της διαδικασίας και τις επόμενες ενέργειες.
HeliosPlus
