ΤΙΜΟΘΙ ΓΚΑΪΤΝΕΡ

Τον στηρίζει ο πρόεδρος

ΑΝ Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗτων αγορών αποτελεί το βαρόμετρο για την κατάσταση της οικονομίας, τότε το σχέδιο του αμερικανού υπουργού Οικονομικών Τίμοθι Γκάιτνερ για την απομάκρυνση των τοξικών αποβλήτων από το τραπεζικό σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών πέρασε με επιτυχία την πρώτη δοκιμασία. Αν όμως δώσουμε βάση σε όσα λέγουν επιφανείς οικονομολόγοι- μεταξύ των οποίων και ο τιμηθείς με το βραβείο Νομπέλ για την Οικονομία το 2008 Πολ Κρούγκμαν-, τότε το σχέδιο δεν είναι παρά μια κίνηση απελπισίας, καταδικασμένη, όπως όλες οι ανάλογες, να αποτύχει. Για την ώρα πάντως ο Γκάιτνερ απολαμβάνει τη χαρά της πρώτης επιτυχίας, μετά το δύσκολο ξεκίνημα που του επεφύλαξε ο διορισμός του στη θέση του υπουργού Οικονομικών από τον Μπαράκ Ομπάμα και την αποκάλυψη ότι ο κατ΄ εξοχήν υπεύθυνος για τη δημοσιονομική πολιτική δεν ήταν πολύ συνεπής με τις φορολογικές υποχρεώσεις του. Ο Ομπάμα πιστεύει όμως πολύ στον Γκάιτνερ, τον στήριξε και εξακολουθεί να τον στηρίζει, τώρα που πέρασε με επιτυχία τις πρώτες και δύσκολες εξετάσεις.

ΑΝ Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗτων αγορών αποτελεί το βαρόμετρο για την κατάσταση της οικονομίας, τότε το σχέδιο του αμερικανού υπουργού Οικονομικών Τίμοθι Γκάιτνερ για την απομάκρυνση των τοξικών αποβλήτων από
το τραπεζικό σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών πέρασε με επιτυχία την πρώτη δοκιμασία. Αν όμως δώσουμε βάση σε όσα λέγουν επιφανείς οικονομολόγοι- μεταξύ των οποίων και ο τιμηθείς με το βραβείο Νομπέλ για την Οικονομία το 2008 Πολ Κρούγκμαν-, τότε το σχέδιο δεν είναι παρά μια
κίνηση απελπισίας, καταδικασμένη, όπως όλες οι ανάλογες, να αποτύχει. Για την ώρα πάντως ο Γκάιτνερ απολαμβάνει τη χαρά της πρώτης επιτυχίας, μετά το δύσκολο ξεκίνημα που του επεφύλαξε ο διορισμός του στη θέση του υπουργού Οικονομικών από τον Μπαράκ Ομπάμα και την αποκάλυψη ότι ο
κατ΄ εξοχήν υπεύθυνος για τη δημοσιονομική πολιτική δεν ήταν πολύ συνεπής με τις φορολογικές υποχρεώσεις του. Ο Ομπάμα πιστεύει όμως πολύ στον Γκάιτνερ, τον στήριξε και εξακολουθεί να τον στηρίζει, τώρα που πέρασε με επιτυχία τις πρώτες και δύσκολες εξετάσεις.

Oλα τα δεινά ξεκίνησαν από το τραπεζικό σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών που εξετέθη ανεπανόρθωτα στα διαβόητα τοξικά ομόλογα- αποτέλεσμα του ανεξέλεγκτου δανεισμού προς πρόσωπα που δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις. Αυτά συνέβαιναν από το 2005 ως το 2007 επιβαρύνοντας τις τράπεζες με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια και δίνοντας το έναυσμα για να ξεκινήσει η περιπέτεια που βιώνει σήμερα όλος ο κόσμος. Ανάλογες καταστάσεις έχουν δημιουργηθεί και με την καταναλωτική πίστη και τα δάνεια που χορηγήθηκαν μέσω των πιστωτικών καρτών, αλλά και αυτές ανήκουν στο παρελθόν. Σημασία έχει το σήμερα και το σχέδιο του υπουργού Οικονομικών Τίμοθι Γκάιτνερ έρχεται να δώσει λύσεις στο πρόβλημα. Με ποιον τρόπο; Με τη δημιουργία δεκάδων νέων «επενδυτικών ταμείων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα» (public-private investment fundsΡΡΙF εν συντομία), που θα χρηματοδοτηθούν σε ποσοστό 50%-50% από το αμερικανικό Δημόσιο και από τον ιδιωτικό τομέα (hedge funds και συνταξιοδοτικά ταμεία κυρίως) για να αγοράσουν τα τοξικά ομόλογα, όπως αποκαλούνται όλα αυτά τα παράγωγα προϊόντα που κανείς δεν θέλει να βλέπει και να ακούει γι΄ αυτά, αλλά με κάποιον τρόπο πρέπει να τα ξεφορτωθούμε για να πάει μπροστά το σύστημα.

Μα κάτι ανάλογο δεν είχε ξεκινήσει και ο Χανκ Πόλσον, ο προκάτοχος του Γκάιτνερ, πριν από λίγους μήνες; Σωστά, αλλά όχι ακριβώς έτσι. Ο Πόλσον είχε ανακοινώσει την απευθείας χορήγηση κεφαλαίων στις τράπεζες χωρίς τη σύμπραξη του ιδιωτικού τομέα και το σχέδιό του δεν πέτυχε επειδή δεν βρέθηκε ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση θα προσδιόριζε μια δίκαιη τιμή για τα κεφάλαια που θα αγόραζε. Τώρα, με το σχέδιο Γκάιτνερ, μπαίνει και ο ιδιωτικός τομέας στο παιχνίδι, που θα αγοράσει τα ομόλογα σε δημοπρασίες εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο μια «δίκαιη» τιμή, μια τιμή που θα αντικατοπτρίζει την αγοραία αξία τους. Το σχέδιο είναι πολύπλοκο – πολύ περισσότερο από την προσέγγιση που επιχειρήσαμε παραπάνω- και πολλές παράμετροί του εξαρτώνται από την ανταπόκριση που θα δείξει ο ιδιωτικός τομέας. Οι πρώτες αντιδράσεις είναι ενθαρρυντικές: πέρα από τις αγορές, διαχειριστές μεγάλων funds, όπως της Ρimco και της ΒlackRock, εκδήλωσαν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν αναγνωρίζοντας ίσως ότι αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία για να γίνει κάτι. Οι αντιδράσεις δεν είναι όμως όλες θετικές. Ο Πολ Κρούγκμαν έγραψε στη στήλη του στους «Νew Υork Τimes» ότι το σχέδιο Γκάιτνερ είναι απογοητευτικό επειδή επανέρχεται- με παραλλαγές- στη γνωστή λύση: δίνω λεφτά για να αγοράσω σκουπίδια. Αντιθέτως, επισημαίνει ο νομπελίστας, καλύτερη λύση θα ήταν αυτό που έκανε η σουηδική κυβέρνηση τη δεκαετία του ΄90: αντί να χρηματοδοτήσει την αγορά σκουπιδιών, εγγυήθηκε τα τραπεζικά χρέη, ανέλαβε τις προβληματικές εταιρείες και τακτοποίησε τους ισολογισμούς τους.

Αντιθέτως, ένας άλλος νομπελίστας, ο Μάικλ Σπενς (2001- μαζί με τους Τζόζεφ Στίγκλιτς και Τζορτζ Ακερλοφ ) πιστεύει ότι το σχέδιο Γκάιτνερ θα δουλέψει, αν και παραδέχεται ότι είναι αρκετά περίπλοκο. Ο Στίγκλιτς πάλι προειδοποιεί ότι με το σχέδιο θα φουσκώσει κι άλλο το εθνικό χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Λόρενς Σάμερς, επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου και πρώην υπουργός Οικονομικών επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον, επικρότησε φυσικά το σχέδιο και εξέφρασε την έκπληξή του που ο Κρούγκμαν το απέρριψε λέγοντας- μάλλον δηκτικά – ότι δεν γνωρίζει κανέναν οικονομολόγο που να μην πιστεύει στην αξία των διαπραγματεύσιμων κεφαλαίων.

Ας αφήσουμε όμως τους οικονομολόγους να τσακώνονται και ας δούμε ποιος είναι ο αυτουργός του σχεδίου. Ο Τίμοθι Γκάιτνερ ανέλαβε το αξίωμά του εν μέσω αρκετών αντιδράσεων, όταν έγινε γνωστό ότι δεν είχε πληρώσει φόρους ύψους 35.000 δολαρίων, τους οποίους όφειλε από το παρελθόν ως ελεύθερος επαγγελματίας. Είχε επίσης υποπέσει σε άλλες μικροπαραβάσεις, όπως π.χ. όταν υπέβαλε ως έξοδα τις δαπάνες για την κατασκήνωση των παιδιών του, ενώ η φορολογική νομοθεσία δικαιολογεί μόνο τις δαπάνες για παιδικούς σταθμούς. Πταίσματα φυσικά όλα αυτά, αλλά στις Ηνωμένες Πολιτείες οι ακροάσεις ενώπιον του Κογκρέσου πριν από την αποδοχή του διορισμού ενός δημοσίου προσώπου είναι εξονυχιστικές και ο Γκάιτνερ δεν γλίτωσε από αυτές.

Ο Γκάιτνερ δέχθηκε επίσης πολλές επιθέσεις- περισσότερες απ΄ όσες για τα φορολογικά του- για τα μπόνους που πήραν τα μεγαλοστελέχη της ΑΙG με την ανοχή της αμερικανικής κυβέρνησης την ώρα που ο ασφαλιστικός κολοσσός δεχόταν περισσότερα από 170 δισ. δολάρια από τα κρατικά ταμεία για να σωθεί από τη χρεοκοπία. Τα μπόνους είχαν εγκριθεί πριν από την παρέμβαση και δεν υπήρχε νόμιμος τρόπος για να μπλοκαριστούν, ήταν η απάντηση του Γκάιτνερ.

Και σε αυτή την περίπτωση, όπως και στις φορολογικές αταξίες του, ο Γκάιτνερ είχε τη στήριξη του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, του οποίου αποτελεί προσωπική επιλογή. Γεννημένος πριν από 47 χρόνια στη Νέα Υόρκη, από πατέρα γερμανικής καταγωγής, ο Γκάιτνερ πέρασε το μεγαλύτερο μέρος των παιδικών του χρόνων στο εξωτερικό καθώς ο πατέρας του ήταν υπεύθυνος του Ιδρύματος Φορντ για τις χώρες της Ασίας. Εζησε μάλιστα για ένα διάστημα στην Ινδονησία, την εποχή που δραστηριοποιείτο εκεί- στον τομέα των μικροχρηματοδοτήσεων- η μητέρα του Ομπάμα. Σύμφωνα με τα αρχεία του Ιδρύματος, ο πατέρας Γκάιτνερ είχε συναντήσει τη μαμά Ομπάμα για δουλειά!

Ο Γκάιτνερ σπούδασε στο Dartmouth College του Νιου Χάμσιρ και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο Johns Ηopkins της Βαλτιμόρης. Εργάστηκε πρώτα στη δικηγορική εταιρεία του Χένρι Κίσινγκερ στην Ουάσιγκτον και στη συνέχεια έπιασε δουλειά στο υπουργείο Οικονομικών. Οφείλει πολλά στους προκατόχους του Ρόμπερτ Ρούμπιν και Λόρενς Σάμερς που τον προώθησαν σε υψηλόβαθμες θέσεις στο υπουργείο, με κύριο προσανατολισμό τη διεθνή οικονομική βοήθεια και τις σχέσεις με άλλες χώρες. Εξάλλου σε αυτόν τον τομέα επικεντρώθηκαν οι σπουδές του. Με τον ερχομό στην Ουάσιγκτον του Τζορτζ Μπους (του νεοτέρου) ο Γκάιτνερ άλλαξε δουλειά: εργάστηκε στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Από το 2003 και ως την επαναφορά του στην Ουάσιγκτον ήταν επικεφαλής της ομοσπονδιακής τράπεζας της Πολιτείας της Νέας Υόρκης (με άλλα λόγια, ο… Μπερνάνκι σε τοπικό επίπεδο). Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk