από metereologos.gr
Τρίτη 12 Δεκεμβρίου 2017
 
 
Μασσαλάς Χρήστος Β. Καθηγητής, π. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 

Η κατάρα της κοινωνικής ανισότητας

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η ανισότητα, αν και είναι η πραγματική αιτία των οικονομικών μας δεινών, διατηρείται στις πλούσιες χώρες γιατί οι άνθρωποι εξακολουθούν να πιστεύουν στις αρχές της αδικίας.

Ο υπέρμαχος της ισότητας J-J. Rousseau υποστήριζε πως η φύση έκανε τους ανθρώπους ίσους και ο πολιτισμός τους κατέστησε άνισους. Με άλλα λόγια, θεωρούσε ότι οι ανισότητες ανάμεσα στους ανθρώπους έχουν κοινωνική προέλευση.

Στη σύγχρονη εποχή, η M. Thatcher θεωρούσε δεδομένο και αυτονόητο ότι οι διαφορετικές ικανότητες, όπως το διαφορετικό ύψος του κάθε ατόμου, είναι καθορισμένες εκ γενετής κι έτσι ο άνθρωπος έχει ελάχιστη ή καμία δύναμη να αλλάξει αυτή τη μοιραία ετυμηγορία.

Η παραπάνω αρχή δεν είναι η μόνη που συντηρεί την ανισότητα. Στις διάφορες αρχές, που δεν αντέχουν σε μια λογική επιχειρηματολογία, συγκαταλέγονται και οι πεποιθήσεις : ο ελιτισμός και ο αποκλεισμός. Ο ελιτισμός είναι αποδοτικός γιατί το καλό των πολλών ενισχύεται με την προώθηση των ικανοτήτων των προνομιούχων και ο αποκλεισμός είναι απαραίτητος για την κοινωνική υγεία, ενώ η απληστία είναι καλή για τη βελτίωση της ζωής. Με βάση τις ψευδείς πεποιθήσεις, η συλλογική μας δυστυχία, που οφείλεται στην αστόχαστη και απαθή υποταγή μας στην κοινωνική ανισότητα, συνεχίζεται και αυτοσυντηρείται. Η παράνοια του κοινωνικού στάτους ενισχύεται από την τηλεόραση και το διαδίκτυο.

Κατά τον J-P. Sartre είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε ελεύθεροι και πάντα θα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με πάνω από ένα δρόμο μπροστά μας. Οι παράγοντες που διαμορφώνουν τις επιλογές μας είναι η μοίρα και ο χαρακτήρας μας. Η μοίρα καθορίζει το εύρος των ρεαλιστικών δυνατοτήτων μας, αλλά ο χαρακτήρας μας είναι αυτός που επιλέγει μεταξύ αυτών. Το ποια από τις δυνατότητες θα επιλεγεί εξαρτάται από την πραγματικότητα, δηλαδή την εξωτερική αντίσταση στις επιθυμίες μας. Όσο υψηλότερο είναι το κοινωνικό τίμημα μιας επιλογής, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα να επιλεγεί.

Από το ξεκίνημά του αυτός ο αιώνας δεν φαίνεται να δημιουργεί περιβάλλον για αλληλεγγύη και φιλική συνεργασία των ανθρώπων. Σε τούτη την

πραγματικότητα κυριαρχούν η απληστία και η διαφθορά, ο ανταγωνισμός και η ιδιοτέλεια. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην καχυποψία και τη διαρκή επαγρύπνηση.

Η οικονομική μεγέθυνση, η διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση και ο ανταγωνισμός οδήγησαν στον απορυθμισμένο και εξατομικευμένο κόσμο μας. Αυτός ο κόσμος πρέπει να αλλάξει, αλλά πώς;

Πρώτα πρέπει να στοχαστούμε το πόσο μεγάλο είναι το χάσμα ανάμεσα στα ιδεώδη και την πραγματικότητα, στις λέξεις και τις πράξεις. Αν οι αξίες μας και συνεπώς οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να κοινωνούμε τις αξίες μας δεν ταιριάζουν με τη δύναμη αυτού που ονομάζουμε πραγματικότητα, τότε τι εξυπηρετούμε (Z. Bauman, Πλούτος και Ανισότητα, Εκδόσεις 8, 2014);

Από πολιτικό κόμμα που διεκδικεί την εξουσία υπάρχει η τάση μιας διόρθωσης: αφού η πραγματικότητα (όπως την οριοθετήσαμε παραπάνω) αντιστέκεται στην ανθρώπινη βούληση, να τεθεί τέρμα στην πραγματικότητα! Έτσι θα ζούμε σ’ έναν κόσμο φτιαγμένο μονάχα από τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας...

Δεν θα ήταν πιο ρεαλιστικό, αυτός ο πολιτικός φορέας να ασχοληθεί με την καταπολέμηση των ψευδών πεποιθήσεων που φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για την κατάρα της κοινωνικής ανισότητας;

* Ο Καθηγητής Χρήστος Β. Μασσαλάς είναι π. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.



Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (7)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Κατακαημένα Γιάννενα... | 09/01/2015 22:12
    Πάλι καλά που υπογράφετε ως πρώην Πρύτανης. Γιατί, ούτε ψύλλος στον κόρφο της ακαδημαϊκής κοινότητας αν, τούτες τις αοριστο-περιττο-μπουρδοσοφίες, τις κραδαίνατε ως "εν ενεργεία"...
    Στόκος
    απάντηση34
     
     
    Μάλλον εφαρμογή της αξιοκρατίας εννοεί.. | 09/01/2015 06:12
    Εάν οι κοινωνία μας μπορούσε να υπολογιστεί με μια ευθύγραμμη εξίσωση τότε όλα θα ήταν απλά και θα ήμασταν όλοι ρομπότ. Ακόμα και η αξιοκρατία δεν μπορεί να εφαρμοστεί τέλεια πουθενά μέσα σ αυτό το χάος πόσο μάλλον να εξαλείψουμε της κοινωνικές και ατομικές ανισότητες. Άρα δεν είναι θέμα ανισότητας η ισότητας αλλά δίκαια θέση του ατόμου μέσα στην κοινωνία βασισμένη σε αξιοκρατικά κριτήρια , ατενίζοντας το άπιαστο τέλειο. Όλους όσους επικαλείται ο Μασσαλας απλώς προσπάθησαν να απλοποιήσουν την ανθρώπινη κοινωνία και τα άτομα με απλές εξισώσεις. Περίμενα καλλίτερη προσπάθεια από έναν Πρύτανη έκτος και εάν το έκανε να εκπληρώσει κάποια καθήκοντα, δημοσίευσης ορθών εννοώ, πρόχειρα.
    Θεοδωρος.
    απάντηση36
     
     
     
    Ο Αριστοτελης ειπε.... | 08/01/2015 15:39
    "Δεν υπάρχει τίποτε πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των ανίσων..." και ερχεται ο καθηγηταρας απο τα Γιαννενα να μας πει οτι η ανισοτητα είναι η πραγματική αιτία των οικονομικών μας δεινών....ΑΚΡΙΒΩΣ το αντιθετο...το προβλημα ειναι οτι απεχθανομαστε την ανισοτητα λογω Χριστιανισμου και των Γερμανων φιλοσοφων, ενω θα επρεπε να να την αγκαλιαζουμε και να την αποδεχομαστε ως κατι το φυσικο και το αποδεκτο. Εχουμε ενοχοποιησει την ανισοτητα ενω θα επρεπε να την γιορταζουμε. Η Μαγια Αγγελου ειπε: "Θα πρέπει να ξέρουμε όλοι ότι η διαφορετικότητα κεντάει ένα πλούσιο χαλί, και όλοι οι κόμποι του χαλιού έχουν ισότιμη αξία, ανεξάρτητα από το χρώμα τους." Ανεπαρκεστατος ο καθηγητης
    Ola
    απάντηση117
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    H | 08/01/2015 15:00
    Ftwxia den einai koinoniko fenomeno, einai An8rwpino dimiourgima Nelson M.
    h adikia genaei tromokatia
    απάντηση59
     
     
     
    Πρώτον, η ανισότης ΔΕΝ είναι η πραγματική αιτία | 08/01/2015 10:35
    των οικονομικών μας δεινών. Αν μη τι άλλο, κάποια ανισότης (ο κατάλληλος βαθμός ποικίλλει από χώρα σε χώρα κι από περίοδο σε περίοδο) είναι καλό πράγμα, είναι απαραίτητη για την οικονομική αποτελεσματικότητα. Προ πάντων είναι καλό πράγμα το να υπάρχουν ευκαιρίες για ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ για όλους - διότι έτσι έρχεται η πρόοδος (αρκεί να ίδωμεν αυτές ως ευκαιρίες για άνοδο κι όχι απ' την σκοπιά αυτών που μένουν οπίσω)! Ακραίες ανισότητες, απ' την άλλη, καταντούν αντιπαραγωγικές - και αυτές είναι που πρέπει να διορθώνωνται. Δεύτερον, ο Rousseau είχε άδικο: ακόμη και σε ζώα (σκυλιά, λύκοι, λιοντάρια, πίθηκοι κ.α.) παρατηρείται ανισότης (ιεραρχίες εξουσίας και απολαβών), ενώ προφανώς δεν έχουν πολιτισμό...
    Ν. Πειρουνάκης
    απάντηση1113
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων