από metereologos.gr
Σάββατο 26 Μαΐου 2018
 
 

Τζάκια, φαµίλιες και κληρονόµοι

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Ο ∆ηµήτρης Ρέππας είχε δηλώσει κάποτε πως ο Γιώργος Παπανδρέου «είναι ηγέτης που έρχεται από το µέλλον». ∆εν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πρώην πρωθυπουργός είχε καινοτόµες ιδέες, από τις οποίες τις περισσότερες – και σηµαντικότερες µάλλον – δεν κατάφερε δυστυχώς να υλοποιήσει. Αλλά το βασικό χαρακτηριστικό του κ. Παπανδρέου ήταν ότι ερχόταν από το παρελθόν, από παππού και πατέρα πρωθυπουργό, που άφησαν έντονα σηµάδια στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Το παρελθόν του τον έκανε βουλευτή, υπουργό, πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, πρωθυπουργό. Γιατί καινοτόµες ιδέες έχουν πολλοί, πολιτικοί και µη, αλλά αυτά τα αξιώµατα δεν τα απέκτησαν. Τα ίδια ισχύουν και για λιγότερο θαρραλέους ηγέτες, όπως ο Κώστας Καραµανλής, η Ντόρα Μπακογιάννη, ο Αντώνης Σαµαράς (γιος και εγγονός βουλευτή) – αλλά και για χιλιάδες πολιτικούς, γνωστούς ή άγνωστους, που η πορεία τους καθορίστηκε από την καταγωγή τους και όχι από τη δύναµη των ιδεών ή την πρακτική τους. Ακόµη και οι δύο σηµερινοί αντιπρόεδροι (Σταύρος ∆ήµας – Θόδωρος Πάγκαλος) «κληρονόµοι» είναι.

∆εν είναι άγνωστο το φαινόµενο αυτό και σε άλλες χώρες αλλά εγώ τουλάχιστον δεν έχω υπόψη µου καµία σύγχρονη χώρα όπου να εµφανίστηκαν τόσο ακραία φαινόµενα όσο αυτά των οικογενειών Παπανδρέου, Καραµανλή, Μητσοτάκη, Σαµαρά και εκατοντάδων βουλευτών και δηµάρχων που αντλούν την πολιτική τους ισχύ από την καταγωγή τους – πλην της Βόρειας Κορέας.

Προφανώς αυτή η ελληνική ιδιοτυπία δείχνει πόσο χωλό και υπανάπτυκτο είναι το ελληνικό πολιτικό σύστηµα: η λειτουργία του και οι διαδικασίες αναπαραγωγής του καθορίζονται ακόµη από τις προ-νεωτερικές αρχές που υποτίθεται ότι κατάργησε η Γαλλική Επανάσταση πριν από 220 χρόνια: η κορωνίδα των δηµόσιων αξιωµάτων, τα πολιτικά αξιώµατα, εξακολουθούν να καταλαµβάνονται µε βάση την καταγωγή, µε κληρονοµικό - οικογενειοκρατικό τρόπο.

Βεβαίως δεν κληροδοτούνται τα αξιώµατα, από πατέρα σε γιο, σε εγγονό ή ανιψιό ή γαµπρό, κληροδοτούνται όµως οι πολιτικές σχέσεις, οι σχέσεις υποτέλειας που συνδέουν τον µικρής ή µεγάλης εµβέλειας ηγέτη µε το επιτελείο του, την οµάδα που τον στηρίζει και λειτουργεί ως ο ιµάντας ανάµεσα σε αυτόν και στους ευρύτερους πολιτικούς και κοινωνικούς µηχανισµούς. Αυτές οι οµάδες όµως συγκροτούνται σε µεγάλο βαθµό επίσης µε οικογενειακά/τοπικιστικά κριτήρια – σε βαθµό γελοιότητας ορισµένες φορές, όταν βλέπουµε γιους, κόρες, συζύγους να αναλαµβάνουν διευθυντές των γραφείων υπουργών. Αυτό που βλέπουµε διά γυµνού οφθαλµού στην κεντρική πολιτική σκηνή (οι µεγάλες πολιτικές δυναστείες) επαναλαµβάνεται σαν φράκταλ σε όλο και µικρότερες κλίµακες και αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των πελατειακών σχέσεων. Και, οµοίως, τα σκάνδαλα που παρακολουθούµε σε εθνικό επίπεδο επαναλαµβάνονται από τα κυκλώµατα αυτά σε µικρογραφία σε όλη τη χώρα.

Θα µας πήγαινε πολύ µακριά η ανάλυση των φαινοµένων οικογενειοκρατίας και τοπικισµού στην ελληνική κοινωνία, φαινόµενα που ξεπερνούν την ανάγκη ταυτότητας και καταλήγουν στη δηµιουργία δικτύων συµφερόντων που θυµίζουν τις «φαµίλιες» της ιταλικής µαφίας – που όµως δεν διακινούν ναρκωτικά ή λαθραία τσιγάρα αλλά οικονοµική και πολιτική ισχύ.

Οσο λειτουργούν αυτές οι «φαµίλιες» στη µικροκλίµακα, όσο το σύστηµα παραµένει κλειστό επάγγελµα και προστατευµένο, θα εξακολουθήσουν να αναπαράγονται και στη µεγάλη κλίµακα οι δυναστείες και να επαναλαµβάνονται τα σκάνδαλα, να αντιµετωπίζεται το δηµόσιο χρήµα ως ιδιωτικό και το κράτος ως οικογενειακή επιχείρηση: µπορεί να τέλειωσε η «δυναστεία Καραµανλή», µπορεί να κλείνει η «δυναστεία Παπανδρέου», αλλά αν οι δοµές που παράγουν ηγεσίες, τοπικές και εθνικές, παραµείνουν οι ίδιες, ούτε επανεµφάνισή τους αποκλείεται ούτε η δηµιουργία νέων δυναστειών. Ας θυµηθούµε ότι ο Γεώργιος Παπανδρέου εµφανιζόταν ως «ο γιος του παπά από το Καλέντζι» και ο Κωνσταντίνος Καραµανλής ως «ο γιος του δάσκαλου από την Πρώτη» «ο χωρικός από το Κιούπκιοϊ», για τους αντιπάλους του) που κατάφεραν να σπάσουν το µονοπώλιο των µεγάλων πολιτικών οικογενειών της Αθήνας – για να γίνουν και οι ίδιοι δηµιουργοί δυναστειών.

Εκτός από οικογενειοκρατικό, το ελληνικό πολιτικό σύστηµα είναι εξαιρετικά κλειστό, αδιαφανές και θεσµικά προστατευµένο, όπως αποδεικνύουν όχι µόνο τα φαινόµενα καταγωγής αλλά και τα δεκάδες σκάνδαλα που δεν τιµωρούνται, η χρηµατοδότηση των κοµµάτων, η γελοιότητα του «πόθεν έσχες», η χρησιµοποίηση χιλιάδων δηµοσίων υπαλλήλων (από αστυνοµικούς ως καθηγητές πανεπιστηµίου) που αποσπώνται από τις υπηρεσίες τους για να εξυπηρετήσουν πολιτικούς και κόµµατα. Ολα αυτά του επιτρέπουν να αναπαράγεται σε σηµαντικό βαθµό σαν κλειστό σύστηµα χρησιµοποιώντας δηµόσιους πόρους, υλικούς και ανθρώπινους.

∆εν αρκεί, λοιπόν, να συνταξιοδοτηθούν πολιτικά τα µεγάλα τζάκια για να λειτουργήσει καλύτερα η δηµοκρατία µας. Η κατάργηση της ασυλίας των πολιτικών και της ασυδοσίας τους, ο περιορισµός της διασπάθισης δηµόσιων πόρων από τα κόµµατα είναι επίσης απαραίτητα για να πάψουν οι «φαµίλιες» να κυριαρχούν στην πολιτική ζωή, να αποδυναµωθούν οι πελατειακές σχέσεις και να περιοριστούν τα σκάνδαλα – για να µπορέσουν να ανταγωνιστούν για να αναλάβουν πολιτικά αξιώµατα και οι ικανοί και όχι µόνο οι κληρονόµοι.

Η πολιτική εµπειρία και σοφία είναι κάτι που αποκτάται σε µεγάλη διάρκεια χρόνου – αλλά εδώ που έχουµε φθάσει θα µπορούσε να θεσπιστεί η απαγόρευση τρίτης θητείας στο ίδιο αιρετό αξίωµα (βουλευτή, δηµάρχου, περιφερειάρχη κτλ.), σε συνδυασµό µε ηλικιακό κριτήριο, για όσους π.χ. είναι άνω των 60 ετών. Ή η απόλυτη απαγόρευση τέταρτης θητείας. ∆εκαέξι χρόνια βουλευτής ή δήµαρχος είναι υπεραρκετά για οποιονδήποτε. Εδώ που έχουµε φθάσει, πρέπει να δοκιµάσουµε νέες λύσεις για να λύσουµε προπατορικά αµαρτήµατα και να ανανεωθεί το πολιτικό προσωπικό και τα κόµµατα.

Psychoyos@tovima.gr


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Νέες εποχές: Ζούµε το τέλος των πολιτικών δυναστειών; 
 
 
σχόλια (3)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Δημόσιο και ιδιωτικό | 16/01/2012 09:37
    Στο βαθμό που δεν καταργείται (και σωστά) η ατομική ιδιοκτησία, είναι λογική η επαγγελματική κληρονομικότητα στον ιδιωτικό χώρο (ιδιωτική οικονομία). Για τις δημόσιες θέσεις όμως (δημόσιοι υπάλληλοι, πανεπιστημιακοί, κτλ) και για τις θέσεις που διανέμει το κράτος (φαρμακοποιοί, συμβολαιογράφοι, ταξιτζήδες, κτλ) δεν νοείται κληρονομικότητα: αυτές οι θέσεις ανήκουν σε όλους, δεν είναι ιδιόκτητες. Κατά μείζονα λόγο είναι απαράδεκτη η κληρονομικότητα στα πολιτικά αξιώματα. Ξαναγυρίζουμε στην εποχή των ευγενών και των βασιλέων.
    Περαστικός
    απάντηση00
     
     
    κληρονομικότης | 15/01/2012 17:33
    Κοιτάξτε, είναι φυσικό οι απόγονοι των πολιτικών να έχουν γενετική έφεση ή κλίση στην πολιτική, των επιστημόνων στις επιστήμες, των πανεπιστημιακών στα πανεπιστήμια, των μουσικών στη μουσική, των φαρμακοπιών στη φαρμακευτική, των τραπεζιτικών στις τράπεζες και των αθλητών στον αθλητισμό. Τέτοια φαινόμενα παρατηρούνται παντού. Παραδέιγματος χάριν, ρίξτε μιά ματιά στα ονόματα δημοσιογράφων. Δεν πρέπει να εκπλαγείτε με τις συνωνυμίες...
    Nikitas
    απάντηση12
     
     
    Είμαστε μοιραίοι, τελικά; | 15/01/2012 11:40
    Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν είναι μόνο οι πολιτικοί που χαρακτηρίζονται από το στοιχείο της κληρονομικότητας. Ήταν (και πολύ φοβούμαι είναι ακόμη) διάχυτη η αντίληψη ότι το παιδί του γιατρού πρέπει να γίνει γιατρός, του δικηγόρου δικηγόρος, του στρατιωτικού στρατιωτικός, του αστυνομικού αστυνομικός (σε κάποια από αυτά τα επαγγέλματα υπάρχει και ειδική μεταχείριση [= μοριοδότηση], παλιότερα ούτε καν αυτό, αλλά ελέω πατρός...!) κτλ. Έτσι και με τους πολιτικούς: το παιδί του πολιτικού πρέπει να γίνει πολιτικός, κάποιες φορές όλα τα μέλη (αίματος ή εξ αγχιστείας) της κάστας. Θα είχε ενδιαφέρον να γίνει μια έρευνα για να δούμε πόσα από τα μέλη του κοινοβουλίου και της κυβέρνησης προέρχονται από πολιτικές οικογένειες. Τότε θα βλέπαμε και εάν πρέπει να ελπίζουμε σε καλύτερες ημέρες ή αν είμαστε καταδικασμένοι από την κούνια σε όλα αυτά τα δεινά που παθαίνουμε ως λαός. Επίσης, θα είχε ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς ποια σχέση είχαν (εάν είχαν) τα πολιτικά πρόσωπα κατά τις κρίσεις που πέρασε η χώρα στο παρελθόν με τα πολιτικά πρόσωπα του σήμερα. Δεν μπορεί να συμβαίνουν τα ίδια πράγματα τόσες φορές σε αυτή τη χώρα χωρίς να διδασκόμαστε τίποτε. (Αλλά δεν το βλέπω να γίνεται κάτι τέτοιο. Ποιος θα το κάνει; Οι δημοσιογράφοι μας δεν είναι για τέτοιες βαριές δουλειές).
    (Α)μοιρολάτρης
    απάντηση10