Eναν καινούργιο, αδόκιμο όρο εισήγαγε στον δημόσιο διάλογο ο Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζοντας το έδαφος για έναν συμβιβασμό με το Ιράν μετά από έξι εβδομάδες πολέμου και μία εβδομάδα διαπραγματεύσεων. Προκειμένου να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη για θεαματική επιτυχία, ο Τραμπ είπε ότι οι Ιρανοί «συμφώνησαν να μας επιστρέψουν την πυρηνική σκόνη (nuclear dust)» και να εγκαταλείψουν τις φιλοδοξίες απόκτησης πυρηνικού όπλου. Ο απλουστευτικός όρος που επέλεξε ο αμερικανός πρόεδρος για να περιγράψει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν φανερώνει τα αδιέξοδα της πολεμικής επιλογής ενώ αποτελεί πρόγευση της επικοινωνιακής πολιτικής του Λευκού Οίκου για όσα θα ακολουθήσουν τόσο στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης όσο και στα ανοιχτά μέτωπα της Μέσης Ανατολής.
Η «πυρηνική σκόνη» για την οποία έκανε λόγο ο Τραμπ είναι τα 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, μία βαθμίδα κάτω από εκείνη που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Υποτίθεται ότι το υλικό είναι θαμμένο στις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν που «καταστράφηκαν ολοσχερώς» δύο φορές, το καλοκαίρι του 2025 και τον περασμένο Μάρτιο, από τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς. Η παράδοση του αποθέματος αποτελεί έναν από τους βασικούς όρους που έχει θέσει ο Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου. Στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης, πριν τον πόλεμο, οι Ιρανοί φαίνονταν διατεθειμένοι να αποδεχθούν τον απεμπλουτισμό του ουρανίου στο έδαφός τους παρουσία διεθνών επιθεωρητών ενώ συζητούσαν εναλλακτική πρόταση για τη μεταφορά του σε τρίτη χώρα.
Η παράδοση του υλικού στις ΗΠΑ θα επέτρεπε στον Τραμπ να θριαμβολογήσει, όμως είναι εξίσου σημαντικό αν η Τεχεράνη θα σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, για πόσο χρόνο και με ποιες εγγυήσεις. Οι Αμερικανοί αξίωσαν διακοπή εμπλουτισμού για 20 χρόνια, οι Ιρανοί αντιπρότειναν πέντε. Η τύχη του ουρανίου είναι μόνο μία από τις παραμέτρους της συμφωνίας, που θα περιλαμβάνει επίσης μερική άρση κυρώσεων καθώς και το μέλλον της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ενδεικτική είναι η διπλωματική χορογραφία που εκτυλίσσεται τις τελευταίες μέρες γύρω από τα Στενά. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε την άρση του αποκλεισμού για όσο διαρκεί η κατάπαυση του πυρός, για να την πάρει πίσω σε λιγότερο από ένα 24ωρο.
Μια σειρά από εσφαλμένες πολιτικές εκτιμήσεις του Λευκού Οίκου οδήγησαν τις ΗΠΑ σε ένα ασύμμετρο παζάρι, που είναι προϊόν ενός ασύμμετρου πολέμου. Οι απειλές του Τραμπ για απόλυτη καταστροφή του Ιράν, που ισοδυναμούσαν με προειδοποίηση για τη διάπραξη εγκλήματος πολέμου, αποξένωσαν περαιτέρω τους Ευρωπαίους που δεν ακολούθησαν τον Τραμπ στον πόλεμο. Οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να ηττηθούν στις ενδιάμεσες εκλογές του Κογκρέσου το φθινόπωρο. Το ισλαμικό καθεστώς πληγώθηκε αλλά επιβίωσε και διαπραγματεύεται παρά την αδιαμφισβήτητη υπεροπλία των αντιπάλων του.
Προκειμένου να αρθεί το αδιέξοδο, δεν αποκλείεται ένας συμβιβαστικός ελιγμός που θα επέτρεπε και στις δύο πλευρές να μιλούν για νίκη στα εσωτερικά ακροατήρια: να ανακοινωθεί η επίτευξη μιας συμφωνίας επί βασικών σημείων, να παραταθεί η κατάπαυση του πυρός και να παραπεμφθεί η επίλυση «τεχνικών ζητημάτων» σε επιμέρους διαπραγματεύσεις που θα μπορούσαν να διαρκέσουν ακόμα και μήνες.
Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι διαπραγματεύεται με μια «νέα ιρανική ηγεσία», όμως ο αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ είναι ο γιος του προηγούμενου που δολοφονήθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου. Οι Ισραηλινοί και οι Αμερικανοί «αποκεφάλισαν» την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν, όμως οι διάδοχοί τους είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο ακραίοι, ποντάρουν στην εθνική συσπείρωση και στην αποδυνάμωση της αντιπολίτευσης. Ακόμα χειρότερα, είναι πιθανό ότι αυτή η γενιά των ηγετών θα επιδιώξει να αποκτήσει μέσα πυρηνικής αποτροπής το συντομότερο δυνατό.
Κάνουν λάθος εκείνοι που υποστηρίζουν ότι υπήρξε αλλαγή ηγεσίας προς το καλύτερο, δήλωσε στους «New York Times» o Μπενάμ Μπεν Ταλεμπλού, διευθυντικός στέλεχος της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης Foundation for Defense of Democracies. Από την πλευρά του, ο Νέιτ Σουάνσον, στέλεχος του Atlantic Council και πρώην μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας του Τραμπ, εκτιμά ότι οι ισχυροί άνδρες του καθεστώτος, όπως ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, θα κάνουν μόνο «μικρές, συναλλακτικές υποχωρήσεις» προκειμένου να εδραιώσουν τη θέση τους.
Το Ιράν παρουσιάζει την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο ως νίκη του λεγόμενου Αξονα της Αντίστασης, παρά την προσπάθεια των ΗΠΑ και του Ισραήλ να απομονώσουν το συγκεκριμένο μέτωπο από μια συνολική διευθέτηση. Οι πάντες στη Μέση Ανατολή αντιλαμβάνονται ότι η διατήρηση της εκεχειρίας (πόσω μάλλον μια συμφωνία μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ) εξαρτάται από τη στάση της Χεζμπολάχ, πληρεξουσίου της Τεχεράνης, και βέβαια από το Ισραήλ που έχει επίσης την ικανότητα να καταφέρει από μόνο του συντριπτικό πλήγμα στο Ιράν.
Ο ρόλος του Πακιστάν
Μια παράπλευρη αλλά στρατηγικής σημασίας συνέπεια του πολέμου είναι η ενίσχυση του ρόλου του Πακιστάν, το οποίο πριν από μερικές ημέρες έστειλε μαχητικά αεροσκάφη και χιλιάδες στρατιώτες στη Σαουδική Αραβία σε εφαρμογή του διμερούς αμυντικού συμφώνου. Ο Τραμπ επαινεί τον ισχυρό άνδρα της χώρας, στρατηγό Ασίμ Μουνίρ, που μεσολαβεί στη διαπραγμάτευση με τους Ιρανούς – άφησε μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο να μεταβεί και ο ίδιος στο Πακιστάν για την οριστικοποίηση της συμφωνίας που «βρίσκεται πολύ κοντά».
Το Πακιστάν, μοναδική πυρηνική δύναμη στον μουσουλμανικό κόσμο και σύμμαχος της Τουρκίας, διατηρεί στενές σχέσεις με την Κίνα ενώ διεκδικεί (εμπράκτως πλέον) ρόλο υπερασπιστή των μοναρχιών του Κόλπου, τις οποίες δεν κατάφερε να υπερασπιστεί αποτελεσματικά η παντοδύναμη Αμερική από τους πυραύλους του Ιράν. Και αυτό αποτελεί μια βαριά υποθήκη για την παγκόσμια ασφάλεια.
