Χρεώσεις καθυστέρησης, ράφια που πρέπει να γεμίσουν, αγενείς πελάτες, «ειδικοί» στη φιλμογραφία του Κουροσάβα, blockbusters ταινίες που ανεβάζουν τον τζίρο και ελαττωματικές (μετά από κακή χρήση) κασέτες. Και η πληρωμή με μετρητά, χωρίς «καρτούλα».
Οι παραπάνω εικόνες «ζωντανεύουν» σε ένα από τα πιο διάσημα video games του 2026, το «Retro Rewind». Σε αυτό το γραφιστικά φτωχό περιβάλλον – σε μια εποχή κατά την οποία οι περισσότερες εταιρείες διαγωνίζονται για το ποια θα αναπτύξει το πιο φωτορεαλιστικό σκηνικό – είσαι ο ιδιοκτήτης ενός βιντεοκλάμπ στη δεκαετία του ’90.
Η επιτυχία του παιχνιδιού, ωστόσο, δεν προκαλεί εντύπωση. Τα τελευταία χρόνια η στροφή από τον ψηφιακό κόσμο στον αναλογικό είναι αισθητή και ο παράγοντας της νοσταλγίας, σε συνδυασμό με την ανάγκη μας να δραπετεύσουμε από έναν σύνθετο κόσμο, καθοριστικός.
Ακόμα και ο ήχος του DVD που χάνεται στην εσοχή της συσκευής, μοιάζει πλέον ανακουφιστικός. Αν και τα DVD ανήκουν στον ψηφιακό κόσμο, θεωρούνται πια παλαιάς τεχνολογίας από τη στιγμή που κυριαρχούν πλατφόρμες όπως το Netflix. Είναι απτά, καταλαβαίνεις το όποιο βάρος τους και αποθηκεύονται σε θήκες με το εξώφυλλο της εκάστοτε ταινίας.
«Πολλοί αγοράζουν δίσκους χωρίς να έχουν πικάπ. Αγοράζουν επειδή βλέπουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον, ότι είναι στη μόδα ή γιατί τους κάνει εντύπωση»
Η ανθρώπινη επαφή
Ο Λευτέρης Τζώρτζης, ιδιοκτήτης του βιντεοκλάμπ Movie Galaxy στα Εξάρχεια, ζει το «Retro Rewind» στην πραγματική ζωή και από το 2006, όταν και άνοιξε, εξακολουθεί να υπερασπίζεται αυτό που στις μέρες μας μοιάζει με αυθεντική εμπειρία: την παρακολούθηση μια ταινίας έπειτα από προτροπή του «ειδικού». Ο ειδικός στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ο ιδιοκτήτης του βιντεοκλάμπ, που με τις γνώσεις του χτίζει μια σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη. «Εδώ υπάρχει η ανθρώπινη επαφή και κοινωνικοποίηση. Το χρειάζεται αυτό ο κόσμος. Δεν μπορείς να μιλήσεις με μια πλατφόρμα» λέει στο «Βήμα».
«Εδώ υπάρχει η ανθρώπινη επαφή και κοινωνικοποίηση. Το χρειάζεται αυτό ο κόσμος. Δεν μπορείς να μιλήσεις με μια πλατφόρμα» λέει στο «Βήμα» ο Λευτέρης Τζώρτζης, ιδιοκτήτης βιντεοκλάμπ στα Εξάρχεια. Σε ανάλογο μήκος κύματος κινούνται και οι επαγγελματίες που ασχολούνται με δίσκους βινυλίου ή πώληση και εμφάνιση φιλμ
Με περισσότερους από 50.000 τίτλους στο Movie Galaxy, ο Λευτέρης Τζώρτζης έζησε τις καλές εποχές των βιντεοκλάμπ, αλλά και τις πιο σκοτεινές, όταν έκλειναν το ένα μετά το άλλο την περίοδο της οικονομικής κρίσης. H πειρατεία, η είσοδος των πλατφορμών στη ζωή μας αλλά και ο κορωνοϊός ήταν επίσης «ένα γερό χαστούκι».
Σήμερα, είναι ένα από τα λίγα βιντεοκλάμπ που λειτουργούν στην Ελλάδα. «Εμένα με βοήθησε η περιοχή που δραστηριοποιούμαι – υπάρχει έντονο καλλιτεχνικό στοιχείο και ενδιαφέρονται για ταινίες. Υπάρχουν επίσης πολλοί φοιτητές. Εχω νέες εγγραφές συνέχεια. Εχει κουραστεί ο κόσμος από όλη αυτή την πληροφορία. Ακούω επίσης από πολλούς ότι περνούν μια ώρα στις πλατφόρμες ψάχνοντας κάτι να δουν και τελικά δεν βλέπουν τίποτα» λέει ο ίδιος.
Η ασφάλεια του παρελθόντος
Η ψηφιακή κόπωση είναι αισθητή, κυρίως στους νέους που μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον που βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στις νέες τεχνολογίες. Το παρελθόν, λοιπόν, τους γοητεύει. Ο Αγγελος Κυρούσης, που δούλεψε δεκαεπτά χρόνια σε δισκοπωλείο και πλέον συνεχίζει την επαγγελματική του δραστηριότητα διαδικτυακά, παρατηρεί μια ξεκάθαρη άνοδο του βινυλίου.
«Στην Ελλάδα τα πρώτα σημάδια αναβίωσης του βινυλίου έγιναν πιο έντονα κοντά στο 2019» λέει. «Ομως είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Το νέο κοινό είναι κυρίως γυναίκες. Πολλοί, σύμφωνα με έρευνες που διαβάζω, αγοράζουν δίσκους χωρίς να έχουν πικάπ. Αγοράζουν επειδή βλέπουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον, ότι είναι στη μόδα ή γιατί τους κάνει εντύπωση. Υπάρχει η αφή, το κρατάνε. Τους εξιτάρει όλο αυτό περισσότερο από μια ψηφιακή πλατφόρμα».
Η ζήτηση, ωστόσο, φέρνει και υπερτιμολόγηση στους νέους δίσκους. «Αν συνεχίσει έτσι, το βινύλιο θα θεωρείται πολυτέλεια» λέει ο Αγγελος Κυρούσης. «Στην Ελλάδα, τα αγαπημένα είδη είναι ποπ και ροκ, ο κλασικός κατάλογος που λέμε. Αυτό σημαίνει πως οι Beatles ή οι Led Zeppelin έχουν την τιμητική τους. Η ασφάλεια του παρελθόντος θα έχει πάντα μια μεγαλύτερη εμπορική σιγουριά».
«Το φιλμ είναι σχετικά ακριβό αν σκεφοτύμε ότι όλοι μπορούμε να τραβάμε φωτογραφίες με το κινητό. Αλλά έχει και έναν ρομαντισμό. Αυτό ψάχνει η νέα γενιά»
Σκοτεινός θάλαμος
Οι στιγμές μας περνούν από τις κάμερες των υπερσύγχρονων κινητών μας, που πολλές φορές δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τον επαγγελματικό εξοπλισμό. Τα κινητά μας, ωστόσο, έχουν πλέον να ζηλέψουν πολλά από τις παλιές, αναλογικές κάμερες οι οποίες χαρίζουν – κυρίως στους νέους – το αίσθημα της ανυπομονησίας.
Ηταν ή όχι καλή η λήψη τους; Για να το μάθουν, πρέπει να περάσουν από τον σκοτεινό θάλαμο ενός φωτογραφείου.
Η Generation Z, τα άτομα που γεννήθηκαν μεταξύ 1997 και 2012, νοσταλγούν το παρελθόν που δεν έζησαν, κουβαλούν μαζί τους φιλμ και προτιμούν την εκτύπωση από την εύκολη επεξεργασία.
Οπως τονίζει ο Στράτος Νεσλεχανίδης, ιδιοκτήτης εξειδικευμένου καταστήματος στην Ομόνοια, «ο κόσμος μπούχτισε από την οθόνη. Η άνοδος του φιλμ είναι υπαρκτή».
Ο Στράτος Νεσλεχανίδης άνοιξε το φωτογραφείο του το 2003 και από τότε έχει ζήσει τρεις διαφορετικές φάσεις: την έξοδο από το φιλμ, την είσοδο στην ψηφιακή εποχή και την επανεμφάνιση του φιλμ. «Υπάρχει η νοσταλγία για το παλιό. Το φιλμ είναι σχετικά ακριβό αν σκεφτούμε ότι όλοι έχουμε τη δυνατότητα να τραβάμε φωτογραφίες από το κινητό μας. Αλλά την ίδια στιγμή έχει και έναν ρομαντισμό. Αυτό ψάχνει η νέα γενιά».
Στην αρχή, πριν από περίπου μια πενταετία, ο Στράτος και οι συνάδελφοί του ανά τον κόσμο θεώρησαν πως πρόκειται για μόδα. «Υπήρχε σοβαρή έλλειψη και όλοι ψάχναμε για φιλμ. Σταδιακά μεγάλες εταιρείες άρχισαν να επενδύουν σε αυτό το κομμάτι και καταλάβαμε ότι πρέπει να το πάρουμε σοβαρά».
Την πόρτα του μαγαζιού του, εν έτει 2026, περνούν άτομα μεταξύ 18 και 25 που προσπαθούν να ενώσουν, μέσω της vintage αισθητικής, το χθες με το σήμερα. «Αρκετοί μου ζητούν να ψηφιοποιήσω τις φωτογραφίες του φιλμ ώστε να τις αναρτήσουν στο Instagram. Βοηθάει κι αυτό είναι αλήθεια».
