Κανένας δεν περίμενε ότι ένα Magura V5, προηγμένο ουκρανικό θαλάσσιο drone, θα εντοπιζόταν στη νότια Λευκάδα, εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, έμφορτο με ενεργές εκρηκτικές ύλες και προορισμένο να πλήξει στόχο, πιθανώς εμπορικό πλοίο ή τάνκερ.
Ποια είναι τα σενάρια για το drone
Σύμφωνα με πηγή υπηρεσιών πληροφοριών στο Κίεβο που μίλησε στο «Βήμα», δύο ήταν τα βασικά σενάρια που εξετάζονταν αρχικά για την παρουσία του Magura V5 στην περιοχή: είτε είχε ως στόχο ρωσικό δεξαμενόπλοιο του «σκιώδους στόλου» νοτιότερα του σημείου εντοπισμού του είτε είχε προηγουμένως καταληφθεί από ρωσικές δυνάμεις και επανατοποθετηθεί σε ελληνικά ύδατα, με σκοπό να προκαλέσει την αντίδραση των ελληνικών αρχών.
Το πρώτο σενάριο συνδέεται με την ουκρανική παρουσία στη Λιβύη και επιχειρήσεις κατά ρωσικών συμφερόντων στη Μεσόγειο. Το Associated Press είχε μεταδώσει στις 7 Απριλίου ότι ουκρανικές δυνάμεις επιχειρούν στη δυτική Λιβύη, στο πλαίσιο μυστικής συμφωνίας με δυτική υποστήριξη, και χρησιμοποίησαν το έδαφος της χώρας για πλήγμα κατά ρωσικού δεξαμενόπλοιου στη Μεσόγειο, ενώ τον Μάρτιο το ρωσικής σημαίας «Arctic Metagaz», φορτωμένο με 61.000 τόνους LNG, υπέστη σοβαρές ζημιές από επίθεση με θαλάσσιο drone κοντά στα ύδατα της Μάλτας.
Η ίδια πηγή επισημαίνει ότι οι μεταφορτώσεις STS, δηλαδή ship to ship, για τον ρωσικό «σκιώδη στόλο» πραγματοποιούνταν ιστορικά ανοιχτά της Λακωνίας, ενώ στη συνέχεια μετατοπίστηκαν νοτιοανατολικά του Μαρόκου. Η γεωγραφία της υπόθεσης, επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί αδιάφορη. Αντιθέτως, εντάσσει το περιστατικό σε ένα ευρύτερο πλέγμα κινήσεων, μεταφορτώσεων και επιχειρήσεων που εκτείνονται σε κρίσιμα σημεία της Μεσογείου.
Τι λέει το υπουργείο και οι ειδικοί
Το υπουργείο Εθνικής Aμυνας επιβεβαίωσε ότι το σκάφος εξετάζεται από ομάδα ειδικών. Ειδικός σε θέματα αμυντικής τεχνολογίας, στον οποίο απευθύνθηκε «Το Βήμα», εκτιμά ότι το πιθανότερο σενάριο είναι το drone να βρισκόταν σε αποστολή καμικάζι. Τα Magura V5 θεωρούνται από τα πλέον προηγμένα ουκρανικά θαλάσσια drones, με πλοήγηση μέσω δορυφορικής επικοινωνίας και δυνατότητα χειρισμού από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Ακόμη και σε περίπτωση απώλειας επαφής με τον δορυφόρο, τα συστήματα αυτά διαθέτουν αποθηκευμένες συντεταγμένες επιστροφής.
Τα συγκεκριμένα drones διαθέτουν στο κάτω μέρος τους τέσσερις έως πέντε αποθηκευτικούς χώρους, τα λεγόμενα «μπαούλα», όπου μπορούν να τοποθετηθούν εκρηκτικά, μπαταρίες για μεγαλύτερη αυτονομία, ναρκωτικά ή ακόμη και εναέρια drones. Το κόστος κάθε μονάδας υπολογίζεται περίπου στις 500.000 ευρώ, τη στιγμή που ο πιθανός στόχος τους, όπως μια φρεγάτα, μπορεί να κοστίζει δισεκατομμύρια.
Η ανίχνευσή τους, σύμφωνα με ειδικούς, είναι εξαιρετικά δύσκολη. Oσα φέρουν εξωτερική μηχανή μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να εντοπιστούν, αλλά μόνο από έμπειρο προσωπικό και με μεγάλη δυσκολία, ενώ όσα διαθέτουν εσωτερική μηχανή είναι ακόμη πιο δυσδιάκριτα. Στη θάλασσα, σε αντίθεση με τον αέρα όπου υπάρχουν πιο προηγμένα ραντάρ και συστήματα επιτήρησης, η πλήρης επιτήρηση παραμένει τεχνικά πολύ απαιτητική. Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πόσα τέτοια drones κινούνται σήμερα στη Μεσόγειο, ενώ μόνο εξειδικευμένη ομάδα θα μπορούσε, ενδεχομένως, να επιχειρήσει την ανάληψη ελέγχου τους ή να επικοινωνήσει με την πηγή που τα χειρίζεται.
Ειδικοί σε ζητήματα επιτήρησης επισημαίνουν ότι κανένα σύστημα, όσο εξελιγμένο και αν είναι, δεν προσφέρει απόλυτη κάλυψη. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρουν το αμερικανικό υποθαλάσσιο σύστημα SOSUS, που αναπτύχθηκε στον Ψυχρό Πόλεμο για την παρακολούθηση σοβιετικών υποβρυχίων, αλλά ακόμη και αυτό, παρά την τεχνολογική του υπεροχή, δεν κατάφερε σε όλες τις περιπτώσεις να τα εντοπίσει.
Σε κάθε περίπτωση, παρά την ανησυχία που προκάλεσε το περιστατικό, ο ελληνικός θαλάσσιος χώρος επιτηρείται, όπως σημειώνουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Aμυνας.
Η υπόθεση, πάντως, έχει και τεχνολογική αξία για τις ελληνικές αρχές, καθώς το Magura V5 θα περάσει από διαδικασία ανάλυσης, αποσυναρμολόγησης και μελέτης, γνωστή ως reverse engineering. «Δεν ξέρω αν ήταν δώρο των Ουκρανών, αλλά σίγουρα ήταν δώρο Θεού» ανέφερε χαρακτηριστικά η ίδια πηγή περιγράφοντας τη σημασία που μπορεί να έχει για το υπουργείο Εθνικής Aμυνας και την ΕΥΠ η ενδελεχής εξέταση μιας τόσο προηγμένης πλατφόρμας θαλάσσιου drone και η αξιοποίηση μέρους της τεχνολογίας της στα ελληνικά USV.
