Οι ευρωπαϊκές χώρες καταρτίζουν σχέδιο για τη συγκρότηση ευρείας διεθνούς συμμαχίας, με στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αποκαλύπτει η Wall Street Journal. Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη ναρκαλιευτικών και άλλων στρατιωτικών πλοίων, ωστόσο θα ενεργοποιηθεί μόνο μετά τη λήξη του πολέμου.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για αμυντική αποστολή που δεν θα περιλαμβάνει τις «εμπόλεμες» πλευρές – δηλαδή ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν. Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, η επιχείρηση θα έχει ευρωπαϊκή διοίκηση, χωρίς αμερικανική εμπλοκή.
Βασικός στόχος είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών, ώστε να επανεκκινήσει η κυκλοφορία μέσω της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Συμμετοχές και ευρωπαϊκές ισορροπίες
Στο σχέδιο αναμένεται να ενταχθεί και η Γερμανία, η οποία μέχρι πρότινος απέφευγε δημόσια οποιαδήποτε συζήτηση για στρατιωτική εμπλοκή. Η συμμετοχή της, εφόσον επιβεβαιωθεί, εκτιμάται ότι θα ενισχύσει καθοριστικά την αποστολή, λόγω των διαθέσιμων πόρων και εξειδικευμένων μέσων, ιδίως στην αποναρκοθέτηση.
Την Παρασκευή, ο Μακρόν και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ θα συγκαλέσουν διεθνή τηλεδιάσκεψη με δεκάδες χώρες για τον συντονισμό της επόμενης ημέρας. Οι ΗΠΑ δεν θα συμμετάσχουν, ενώ αβέβαιη παραμένει η παρουσία χωρών όπως η Κίνα και η Ινδία.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ζαν-Νοέλ Μπαρό τόνισε ότι η αποστολή θα ενεργοποιηθεί μόνο μετά την πλήρη παύση των εχθροπραξιών και σε συνεννόηση με τα παράκτια κράτη, μεταξύ των οποίων το Ιράν και το Ομάν – ένδειξη ότι απαιτείται και η συναίνεση της Τεχεράνης.
Παράλληλα, καταγράφονται διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρώπης. Η Γαλλία εκτιμά ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ θα καθιστούσε την αποστολή μη αποδεκτή από το Ιράν, ενώ η Βρετανία ανησυχεί ότι ο αποκλεισμός της Ουάσινγκτον θα περιορίσει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και θα επιβαρύνει τις σχέσεις με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Το επιχειρησιακό σχέδιο και οι προκλήσεις
Η συζήτηση αποτυπώνει την ένταση στις διατλαντικές σχέσεις, μετά από μια περίοδο τριβών σε εμπορικό, στρατιωτικό και γεωπολιτικό επίπεδο, που επιδεινώθηκαν περαιτέρω με τον πόλεμο στο Ιράν.
Η Ουάσινγκτον έχει πιέσει επανειλημμένα για ευρωπαϊκή στρατιωτική συνδρομή στον Περσικό Κόλπο, είτε μέσω αποστολής πολεμικών πλοίων είτε μέσω στήριξης στον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών. Οι Ευρωπαίοι έχουν απορρίψει τα αιτήματα, επιμένοντας ότι προτεραιότητα είναι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας και όχι η κλιμάκωση.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο κινείται σε τρεις άξονες:
- Απεγκλωβισμός πλοίων που παραμένουν στα Στενά.
- Εκτεταμένη αποναρκοθέτηση, καθώς τμήματα της θαλάσσιας οδού έχουν ναρκοθετηθεί από το Ιράν.
- Μόνιμη ναυτική παρουσία με συνοδείες και επιτήρηση, για την ασφάλεια της διέλευσης.
Η αποναρκοθέτηση θεωρείται κομβική αλλά χρονοβόρα διαδικασία, αν και η Ευρώπη διαθέτει σημαντικά περισσότερα εξειδικευμένα μέσα σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και μετά από μια ενδεχόμενη εκεχειρία, θα απαιτηθεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία για να επιστρέψουν οι ναυτιλιακές εταιρείες, καθώς ασφαλιστές και πλοιοκτήτες θα ζητούν εγγυήσεις ασφάλειας.
Το σχέδιο παραπέμπει στο μοντέλο της ευρωπαϊκής αποστολής EUNAVFOR Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα, που παρείχε συνοδεία σε εμπορικά πλοία, λειτουργώντας παράλληλα αλλά ανεξάρτητα από την αμερικανική επιχείρηση Operation Prosperity Guardian.
Για τη συμμετοχή της, η Γερμανία θα πρέπει να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική έγκριση και διεθνή νομική κάλυψη, ενώ θα κληθεί να ισορροπήσει τη νέα αποστολή με τις υφιστάμενες δεσμεύσεις της στο ΝΑΤΟ.
Συνολικά, το σχέδιο εντάσσεται στη λογική μιας «συμμαχίας προθύμων», με περιορισμένη στρατιωτική παρουσία μετά τη σύγκρουση, με στόχο τη σταθεροποίηση της περιοχής και την αποκατάσταση της οικονομικής δραστηριότητας.
