Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει τον τελευταίο λόγο για τον πόλεμο στο Ιράν αλλά το Ισραήλ δεν θα αποδεχτεί μια διευθέτηση που θα άφηνε στα χέρια του καθεστώτος το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου, εκτιμά ο έγκριτος Ισραηλινός αναλυτής Εϊτάν Σαμίρ.
Στη συνέντευξή του στο Βήμα, λίγη ώρα μετά από το νέο βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Νατάνζ, ο καθηγητής Σαμίρ κάνει μια «ακτινογραφία» της στρατηγικής του Ισραήλ στο Ιράν και στο Λίβανο.
Ο Εϊτάν Σαμίρ
Ο Εϊτάν Σαμίρ είναι διευθυντής του Κέντρου Στρατηγικών Μελετών Μπέγκιν-Σαντάτ και πρώην επικεφαλής στο τμήμα διαμόρφωσης του στρατηγικού δόγματος στο γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ.
Ποιο είναι το σχέδιο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για το Ιράν; Έχει το Ισραήλ στρατηγική εξόδου;
Στον πόλεμο του Ιράν το Ισραήλ είναι ο ελάσσων εταίρος. Παρά τους περί του αντιθέτου ισχυρισμούς, οι τελικές αποφάσεις λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον, ειδικότερα από τον Αμερικανό πρόεδρο. Για το Ισραήλ μια επιτυχής κατάληξη του πολέμου εξαρτάται από πολλούς σημαντικούς όρους. Πρώτον, οποιαδήποτε αμερικανική απόφαση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών δεν πρέπει να αφήσει το Ισραήλ στρατηγικά εκτεθειμένο- ειδικά ένα σενάριο στο οποίο η Ουάσιγκτον ανακηρύσσει ότι νίκησε και αποσύρεται μονομερώς, αναγκάζοντας το Ισραήλ να αντιμετωπίσει μόνο του το Ιράν.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα υπονόμευε ριζικά τη θέση του Ισραήλ. Δεύτερον, ενώ η αλλαγή του καθεστώτος στην Τεχεράνη παραμένει στρατηγικά το «ιερό δισκοπότηρο» από ισραηλινής πλευράς, δεν αποτελεί αναγκαίο όρο επιτυχίας. Το ελάχιστα αποδεκτό αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική υποβάθμιση του πυρηνικού και του πυραυλικού προγράμματος, καθώς και η σημαντική υποβάθμιση της οικονομικής και βιομηχανικής βάσης. Δεδομένου ότι το Ιράν βρισκόταν ήδη στο χείλος μιας οξείας οικονομικής κρίσης πριν από τον πόλεμο, συμπεραίνεται ότι θα χρειαστεί πολύ χρόνο για να ανακάμψει, οπότε θα δημιουργηθεί ένα παράθυρο στρατηγικής ευκαιρίας για το Ισραήλ- ακόμα και αν επιβιώσει το καθεστώς.
Ωστόσο, το κεντρικό ζήτημα που δεν έχει επιλυθεί αφορά το απόθεμα περίπου 440 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου. Αν ο πόλεμος τελειώσει με το καθεστώς να μένει ανέπαφο και να έχει στην κατοχή του αυτό το υλικό, το Ιράν θα μπορούσε να κατασκευάσει, πολύ γρήγορα, πολλές πυρηνικές συσκευές. Αυτό αποτελεί ένα απαράδεκτο σενάριο για το Ισραήλ. Κατά συνέπεια, μια διευθέτηση που θα άφηνε στη θέση τους τόσο το καθεστώς όσο και το εμπλουτισμένο ουράνιο δεν θα είναι βιώσιμη, οπότε πιθανώς οι εχθροπραξίες θα πρέπει να συνεχιστούν. Υπό τις παρούσες συνθήκες φαίνεται ότι η Ουάσιγκτον κατανοεί αυτούς τους περιορισμούς.
Πως θα εξελιχθεί η εισβολή στο Λίβανο, που θα σταματήσει και πως συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν;
Για το Λίβανο, η στρατηγική του Ισραήλ αντικατοπτρίζει δομικούς περιορισμούς και ρεαλιστική προσαρμογή. Σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο διακανονισμό για την κατάπαυση του πυρός, το Ισραήλ έδωσε στην κυβέρνηση του Λιβάνου την ευκαιρία να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ. Ωστόσο αυτή η προσδοκία αποδείχθηκε μη ρεαλιστική. Το κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα του Λιβάνου και οι αδύναμοι κρατικοί θεσμοί δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν έναν βαθιά ριζωμένο μη κρατικό παράγοντα με σημαντική στρατιωτική και κοινωνική ισχύ.
Μετά από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών με το Ιράν, η Χεζμπολάχ επανέλαβε τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, παρακινώντας την Ιερουσαλήμ να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να υποβαθμίσει περαιτέρω τις στρατιωτικές δυνατότητες της οργάνωσης.
Η επιχειρησιακή λογική του Ισραήλ δεν αποβλέπει σε μια αποφασιστική λύση βραχυπρόθεσμα, αλλά σε μια στρατηγική διαρκούς φθοράς – αυτό που συχνά περιγράφεται ως «κούρεμα του γρασιδιού» – που έχει ως στόχο να διατηρηθούν οι δυνατότητες της Χεζμπολάχ σε διαχειρίσιμο επίπεδο, μέχρις ότου διαμορφωθούν οι ευρύτερες περιφερειακές συνθήκες, ειδικά ένα πολύ αποδυναμωμένο Ιράν, που θα αλλάξουν τη στρατηγική ισορροπία.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ πιθανώς θα διατηρήσει τον έλεγχο στρατηγικής σημασίας υψωμάτων μέσα στο έδαφος του Λιβάνου προκειμένου να εξασφαλίσει το τακτικό πλεονέκτημα και να εμποδίσει την αποτελεσματική ανάπτυξη της Χεζμπολάχ. Ταυτόχρονα, οι προσπάθειες για την εκκένωση συγκεκριμένων σιϊτικών χωριών κατά μήκος των συνόρων- με άμεσους ή έμμεσους τρόπους- αποσκοπεί στο να περιορίσει τη δυνατότητα της Χεζμπολάχ να κρύβεται σε κατοικημένες περιοχές και να τις χρησιμοποιεί ως κάλυψη. Ο συνολικός στόχος δεν είναι ο άμεσος αφοπλισμός της Χεζμπολάχ, αλλά ο περιορισμός της και η επιχειρησιακή αποδυνάμωσή της.
