Η χθεσινή συνεδρίαση – Τετάρτη 18 Μαρτίου – της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ επιβεβαίωσε αυτό που ήδη είχε διαφανεί τις προηγούμενες ημέρες: το κόμμα εισέρχεται σε φάση ανοιχτής στρατηγικής σύγκρουσης, με δύο γραμμές που πλέον δεν συνυπάρχουν απλώς, αλλά συγκρούονται ευθέως. Και όλα δείχνουν ότι η αντιπαράθεση αυτή θα μεταφερθεί με μεγαλύτερη ένταση στην Κεντρική Επιτροπή του Σαββατοκύριακου.
Εξωστρέφεια προτείνει ο Φάμελλος
Από τη μία πλευρά, η «προεδρική» ομάδα, που στοιχίζεται πίσω από τον Σωκράτη Φάμελλο και επιμένει στη γραμμή της ανασύνθεσης της προοδευτικής παράταξης. Από την άλλη, το μπλοκ στελεχών που συσπειρώνεται γύρω από τον Παύλο Πολάκη – με αναφορές και στον Νίκο Παππά – το οποίο, υπό όρους, οδηγεί προς μια πιο αυτόνομη πορεία του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Σωκράτης Φάμελλος βρέθηκε, εκ των πραγμάτων, στο επίκεντρο. Με το βλέμμα στραμμένο τόσο προς το εσωτερικό όσο και προς το ευρύτερο πολιτικό σκηνικό, επιχείρησε να χαράξει «καθαρή γραμμή». Γνωρίζοντας ότι ισορροπεί σε «τεντωμένο σχοινί», επέλεξε να μιλήσει χωρίς περιστροφές: το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ, είπε, δεν περνά μέσα από «μοναχικές πορείες» ούτε από εσωστρέφεια, αλλά από την ανασυγκρότηση της «κυβερνώσας Αριστεράς» και τη συγκρότηση μιας ευρύτερης προοδευτικής παράταξης.
«Δεν αποτελούν λύση η περιχαράκωση και οι νέες αντιπαραθέσεις», ήταν το μήνυμα, με σαφείς αποδέκτες στο εσωτερικό.
Η «καυτή πατάτα»
Δεν ήταν, όμως, μια εύκολη εξίσωση. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ κρατά μια «καυτή πατάτα»: από τη μία, μια πλειοψηφία που βλέπει τη διεύρυνση ως μονόδρομο και, από την άλλη, μια ισχυρή μειοψηφία «βαρέων» στελεχών που πιέζει για άμεσες κινήσεις, με σαφές χρονοδιάγραμμα και διαφορετική στόχευση.
Η γραμμή Πολάκη – Παππά
Ο Στέργιος Καλπάκης επιχείρησε να αποδομήσει πολιτικά τη γραμμή Πολάκη-Παππά. Έθεσε ζήτημα ρεαλισμού, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να ζητείται άμεση απάντηση από κόμματα που βρίσκονται σε εσωτερικές διαδικασίες, φωτογραφίζοντας τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και τη Νέα Αριστερά – όπου ήδη καταγράφεται έντονη κινητικότητα για αλλαγές σε ηγετικό επίπεδο, με σενάρια διαδοχής και αναδιάταξης δυνάμεων να πυκνώνουν.
Απέναντι σε αυτή τη γραμμή, ο Παύλος Πολάκης κινήθηκε μετωπικά. Προειδοποίησε ότι «πλησιάζουμε σε σημείο χωρίς επιστροφή» και επέμεινε στην ανάγκη άμεσης πολιτικής πρωτοβουλίας: συγκεκριμένη επιστολή προς τις προοδευτικές δυνάμεις, σαφές προγραμματικό πλαίσιο και αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, άφησε αιχμές για σενάρια «μεταβίβασης» του κόμματος σε νέο φορέα, συνδέοντας τη συζήτηση ευθέως με τον Αλέξη Τσίπρα.
Η κορύφωση της εσωκομματικής έντασης
Η ένταση κορυφώθηκε όταν η πολιτική διαφωνία πήρε προσωπικά χαρακτηριστικά. Η επίθεση του Παύλου Πολάκη στον Κώστα Ζαχαριάδη αποτέλεσε το πιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο. Ο χανιώτης βουλευτής κατηγόρησε τον εκπρόσωπο Τύπου ότι, με τις δημόσιες παρεμβάσεις του για τον Αλέξη Τσίπρα, «υπονομεύει τον Φάμελλο».
Η απάντηση ήταν άμεση και εξίσου αιχμηρή: «Εσύ το κάνεις αυτό», φέρεται να απάντησε ο Ζαχαριάδης, παραπέμποντας σε δηλώσεις του Πολάκη που άφηναν ανοιχτό το ζήτημα της ηγεσίας. Στελέχη της πλευράς Πολάκη μιλούσαν για «χοντρό λάθος» του εκπροσώπου Τύπου, κατηγορώντας τον ότι ανοίγει συζήτηση για άλλον επικεφαλής της προοδευτικής συμμαχίας.
Προσφυγή στην Επιτροπή Δεοντολογίας, η παρέμβαση Γεροβασίλη
Η προσφυγή στην Επιτροπή Δεοντολογίας επιβάρυνε ακόμη περισσότερο το κλίμα. Από την πλευρά της ηγεσίας ερμηνεύτηκε ως κλιμάκωση. «Αυτά δεν γίνονταν ούτε επί Κασσελάκη», σχολίασε με νόημα ο Καλπάκης, αποτυπώνοντας τη δυσφορία του «προεδρικού» μπλοκ.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η παρέμβαση της Όλγας Γεροβασίλη είχε ειδικό βάρος. Με ένα λιτό αλλά σαφές μήνυμα στήριξε τη γραμμή Φάμελλου και χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την επίθεση στον Ζαχαριάδη, στέλνοντας σαφές σήμα πολιτικής ευθυγράμμισης.
Την ίδια ώρα, εκτός αιθούσης, ο Αλέξης Τσίπρας από την Αλεξανδρούπολη έδινε τον τόνο της «μεγάλης εικόνας». Με καθαρή πολιτική στόχευση, επανέφερε την ανάγκη συγκρότησης μιας ευρείας προοδευτικής παράταξης, «από την Αριστερά έως το προοδευτικό κέντρο», όπως σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς συγκλίσεις δεν μπορεί να υπάρξει πολιτική αλλαγή.
Παράλληλα, άφησε αιχμές για τη σημερινή κατάσταση του χώρου, επισημαίνοντας ότι «ο κατακερματισμός ευνοεί τη συντήρηση» και ότι απαιτείται «σοβαρότητα, σχέδιο και υπέρβαση εγωισμών».
Ο Αλ. Τσίπρας μίλησε για νέο κίνημα που ουσιαστικά γεννιέται μέσα από τις διεργασίες ανασύνθεσης της προοδευτικής παράταξης. Και μάλιστα είπε ότι η επόμενη μέρα δεν θα έρθει από μόνη της, αλλά θα έρθει μόνο αν την φέρουμε μαζί. Ήταν μια παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού που λειτούργησε ως πολιτική πυξίδα, αλλά και ως παράγοντας πίεσης για το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ.
Το παρασκήνιο, ωστόσο, είναι πιο σύνθετο. Η αναφορά Τσίπρα στη μεγάλη παράταξη δεν ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο από όλες τις πλευρές. Για την ηγεσία, αποτελεί στρατηγικό στόχο. Για το μπλοκ Πολάκη, ενέχει τον κίνδυνο απώλειας της αυτονομίας. Και για τμήματα της ευρύτερης Αριστεράς, εγείρει ερωτήματα για το πολιτικό περιεχόμενο αυτής της σύγκλισης.
Στην Κεντρική Επιτροπή η επόμενη πράξη
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στη Νέα Αριστερά – με τη συζήτηση για αλλαγές στην ηγεσία με το βλέμμα στο υπό ίδρυση κόμμα Τσίπρα, να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη – προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Καθώς οι εσωτερικές ισορροπίες εκεί μεταβάλλονται, η προοπτική συνεργασιών γίνεται ακόμη πιο ρευστή.
Σε κάθε περίπτωση, η συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας δεν έκλεισε κύκλους, αλλά άνοιξε μέτωπα. Και η επόμενη πράξη, στην Κεντρική Επιτροπή, δεν θα είναι απλώς μια συνέχεια. Θα είναι, πιθανότατα, το σημείο όπου οι δύο γραμμές θα αναμετρηθούν πιο καθαρά και με μεγαλύτερο πολιτικό κόστος.
