από metereologos.gr
Τρίτη 17 Ιουλίου 2018
 
 

Πώς γλιστράει η ιστορία;

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Το πιο παραστατικό μέγεθος για το πόσο γλίστρησε η Ελλάδα στην κρίση είναι η σχέση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Ελληνα προς το ίδιο μέγεθος στην ΕΕ των «15». Η σχέση αυτή ήταν 62,2% το 1960, άγγιξε το 85,5% στην αρχή της κρίσης (2009), για να καταλήξει ταχύτατα 56 χρόνια πίσω, ξανά στο 62,2% (2016). Αν, αντί με την Ευρώπη, η χώρα συγκριθεί με τον εαυτό της, μπορεί να είναι αυτάρεσκα ευχαριστημένη: το σημερινό ΑΕΠ είναι ίδιο με αυτό του 2003: 14 χρόνια πίσω. Μόνο! Ομως, στην ΕΕ-«15» το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε, αντίστοιχα, κατά 36%. Ο λογαριασμός είναι βαρύς: όλα όσα βιώνουμε στην κρίση, αλλά δεν χρειαζόταν να βιώσουμε.

Τα μεγάλα κενά βρίσκονται στο παραγωγικό μας υπόβαθρο, στην πολιτική αντίληψη για το τι σημαίνει ανάπτυξη και πώς επιτυγχάνεται, και στη δύσκολη σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την ανάπτυξη: Για 36 χρόνια (1981-2016), ο μακροχρόνιος ρυθμός μεγέθυνσης στην Ελλάδα ήταν 0,8% έναντι 1,8% στην ΕΕ των «15», δηλαδή κάτω από το μισό. Το ΔΝΤ τόλμησε να προβλέψει, πρόσφατα, 1%, αλλά πλήγωσε το φιλότιμό μας. Παρότι χάσαμε στην παραγωγή, δεν μάθαμε. Για χρόνια, ασχολιόμαστε μόνο με την αναδιανομή, και κυρίως των δανεικών, με τα οποία ξεπέσαμε στην εξάρτηση από τις τράπεζες, που -σωστά - δεν μας αρέσει, αλλά την ενισχύουμε! Οταν είσαι μια κοινωνία με έναν από τους υψηλότερους βαθμούς ανισότητας στον ΟΟΣΑ, πριν από την κρίση και σήμερα, αναμφίβολα υπάρχει μείζον πρόβλημα. Ομως όταν, αντί να παράγεις για να διανέμεις, διανέμεις και αναδιανέμεις αυτά που δεν έχεις, στο τέλος μετράς τα δάχτυλά σου.

Αναδιανομή παραγωγής και εισοδήματος και αναδιανομή δανεικών και εξάρτησης είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Ανεργία, ανισότητες, φτώχεια, υποβαθμισμένες συνοικίες, πλημμύρες, πυρπολήσεις ανθρώπων, αναπτυξιακό τέλμα, όλα είναι αποτελέσματα ενός κοινού παρονομαστή: της υστέρησής μας σε ικανότητες να οικοδομήσουμε μια κοινωνικά πειστική και στέρεα ιδεολογική, θεσμική και οικονομική βάση, και να παρακολουθήσουμε τους μετασχηματισμούς σε έναν κόσμο που εξελίσσεται ραγδαία.

Αν η καρδιά της κρίσης είναι οικονομική, η αφετηρία της είναι αξιακή, γνωστική και πολιτισμική, και οι χειρισμοί της πολιτικοί. Ολα παραπέμπουν σε παράγοντες όπως οι γνώσεις και οι αντιλήψεις μας, η συλλογική ευφυΐα μας και η λειτουργία της κοινωνίας μας συνολικά, αλλά και των τμημάτων που βρίσκονται «επάνω», στη «μέση» και «κάτω». Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο πρόβλημα: Το σκληρό και διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ Ελλάδας και «προωθημένων» χωρών της Ευρώπης αφορά τις διαθέσιμες δυνάμεις κάθε πλευράς, που ιστορικά παίζουν έναν προωθητικό ρόλο στην εξέλιξη της χώρας τους. Η διαφορά μας δεν είναι στις προβληματικές καταστάσεις. Είναι στην απουσία μιας κρίσιμης μάζας δυνάμεων που να σκέφτονται το αύριο της κοινωνίας μας και να καταλαβαίνουν τη σημασία των μεγάλων εξελίξεων που σημειώνονται στην Ευρώπη, στην Ασία, στον κόσμο, στην οικονομία, στην πολιτική, στο κλίμα, στις σχέσεις μεταξύ κοινωνιών.

Το κενό αυτό δεν είναι τόσο κενό «προσώπων». Ιστορικά είχαμε πάντα δυνάμεις και πολλά ικανά πρόσωπα, σε πολλά πεδία. Το χάσμα μας με όσους προχωρούν βρίσκεται στην αδυναμία συλλογικής οργάνωσης και λειτουργίας όσων με τον έναν ή τον άλλον τρόπο βρίσκονται στην «κορυφή» της πυραμίδας. Εδώ λείπουν μηχανισμοί και δυνάμεις, που στο δημόσιο πεδίο πρέπει να αντιμετωπίσουν τους μεγάλους κινδύνους της χώρας, να διακρίνουν νέες ευκαιρίες και να δουλέψουν σε κατευθύνσεις, που δεν θα είναι αοριστολόγες, γραφικές ή ατυχείς, δεν θα δημιουργούν νέα μεγάλα προβλήματα, ούτε θα οδηγούν συνειδητά ή από ασύγγνωστη άγνοια σε νέα αδιέξοδα. Ομως όλα αυτά είναι μακριά από το σύστημά μας. Ισως κάποια από αυτά να συζητούνται ιδιωτικά. Γύρω-γύρω αδιαφορία, υπεροψία, ειρωνειούλες. Χωρίς όμως ένα συλλογικό, πειστικό, ηγεμονικό εγχείρημα, άτομα, ομάδες και κράτος θα εγκλωβίζονται στην τροχιά του κοινωνικού κατακερματισμού και του νεοφιλελεύθερου - δεξιού ή αριστερού - ατομικισμού.

Γιατί; Ο φόβος για το ότι μπορεί να ομολογηθούν ιστορικά λάθη, «σκιάχτρα», παραπλανητικές επιλογές - fake news τα λέμε τώρα -, αντιφάσεις, καταστροφικές συνέπειες, όπως στο Ασφαλιστικό, στην οικονομική πολιτική, στον υπερδανεισμό, στο πώς φτάσαμε και πώς διαχειριστήκαμε την κρίση. Το τίμημα; Το μέλλον μας.

Για το 2018 λοιπόν. Το 2018 δεν θα σφραγιστεί από τα εσωτερικά μας, αλλά από τις διεθνείς εξελίξεις. Ο κίνδυνος να πρωταγωνιστήσουν Τραμπ και Κιμ Γιόνγκ Ουν σε ένα καταστροφικό συμβάν είναι ασύλληπτα υψηλοί και οι καταστάσεις που μπορεί να ανακύψουν - και για εμάς - τερατώδεις. Να υιοθετήσουμε αισιοδοξία και χαμόγελα; Εθνικά, το 2018 είναι ένας κρίκος σε ένα μακρύ μέλλον, που η εξέλιξή του θα εξαρτηθεί από το αν θα ξεκολλήσουμε συλλογικά επανεξετάζοντας πολιτικές και προτεραιότητες. Αν θα καταλάβουμε ότι τίποτα δεν θα πάει όπως το προσδοκούμε χωρίς ένα κύμα νέου τύπου επενδύσεων και μορφών παραγωγής και τη μετεξέλιξη της «πραγματικής οικονομίας». Και ότι τίποτα δεν θα ξαναξεκινήσει αν δεν καταλάβουμε ότι ούτε επενδύσεις, ούτε μεγέθυνση, ούτε κοινωνικό κράτος δεν μπορούν να επιτευχθούν με τους εύκολους, φτηνιάρικους και προβληματικούς τρόπους του παρελθόντος. Ο κόσμος και τα εργαλεία αλλάζουν δραματικά με τον δικό τους ρυθμό, όχι τον δικό μας, και αχρηστεύουν γνωστές - υγιείς και κίβδηλες - συνταγές πολιτικής λειτουργίας. Το να εξαντλούμαστε σε διαμάχες και αψιμαχίες για κάθε αξιολόγηση, για το αν τα ελλείμματα ή τα πλεονάσματα είναι μία μονάδα επάνω ή κάτω, για τα ποσοστά διαφόρων μεγεθών, είναι χρήσιμο, αλλά είναι και μια τεράστια υπεκφυγή. Επιπλέον, μας κρατά στη Δυστοπία της μικρής μας γειτονιάς, όταν το ζητούμενο είναι ο αναπροσανατολισμός μας προς τον κόσμο.

Το αύριο της χώρας χρειάζεται πρωτίστως νέες δημιουργικές μορφές αντίληψης, εκπαίδευσης, γνώσεων και ικανοτήτων, που να ξεκινούν από το σχολείο και τα πανεπιστήμια και να φτάνουν στις πολιτικές δυνάμεις, στην εκάστοτε κυβέρνηση και σε κάθε κοινωνικό ή συλλογικό φορέα - και το αντίστροφο. Εκτιμήσεις για τις μεγάλες ανατροπές σε απαιτήσεις που φέρνουν οι εξελίξεις υπάρχουν. Για να μην καταποντίσουμε κι άλλο τη σημερινή και αυριανή νεολαία πρέπει όμως να γίνει συνείδηση ότι πλέον ένας εικοσάρης στη Χαλκίδα ή στη Σπάρτη δεν κινδυνεύει από τον ανταγωνισμό κάποιου αντίστοιχου που είναι διαφορετικού κόμματος, ιδεολογίας ή οικογένειας ή ζει στην Ξάνθη ή στο Αγρίνιο. Κινδυνεύει από τις δικές μας ανεπάρκειες. Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει αφορά το διευρυνόμενο χάσμα του με τον εργαζόμενο και τις ικανότητες που διαθέτει ή θα διαθέτει αύριο στο να χειριστεί τα νέα εργαλεία οικονομικής και πολιτικής κυριαρχίας στη Σανγκάη, στο Κιότο, στο Εδιμβούργο, στη Βαρκελώνη ή στην Καλκούτα. Ο κίνδυνος αυτός δεν είναι πιθανός. Είναι βέβαιος.

Ο κ. Τάσος Γιαννίτσης είναι ομότιμος καθηγητής, πρώην υπουργός.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (9)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ο Ελληνικός λαός ποτέ δεν απέκτησε κοινωνικότητα και συλλογικότητα | 03/01/2018 11:33
    σ.σ. αναγεννητικό πνεύμα για να το αποκτήσει ξαφνικά τώρα. Εμφύλιος έως το 1824 μεταξύ Ρουμελιωτών, Καραϊσκάκη κλπ., κατόπιν «Εθνοσυνέλευση» με ένα αγγλικό, γαλλικό και γερμανικό κόμμα –μόνο όχι και με κάποιο Ελληνικό, κατόπιν δολοφονία Καποδίστρια, εξορισμό των μεγαλυτέρων ευεργετών του Έθνους, αφορισμό του Καζαντζάκη κλπ., κλπ. κλπ. Και το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχουν η υπήρχαν ικανοί Έλληνες. Το πρόβλημα ήταν και παραμένει ότι τους κόβεται το κεφάλι πριν καν το ξεπροβάλουν. Του κ. Γιαννίτση όμως θα μείνει όρθιο, όχι μόνο διότι το αξίζει, αλλά και διότι όλο και περισσότεροι Έλληνες καταλαβαίνουν τι έχει συμβεί με την πολιτική και οικονομική ολιγαρχία στην χώρα και κατ’ επέκταση και με τους ίδιους: Έγιναν όμηροι του εαυτού τους. Ας ελπίσουμε όμως ότι το 2018 θα γίνει κάποιος κοινωνικό-πολιτικός σεισμός, ποιος ξέρει, τίποτε δεν είναι αδύνατον (σ.σ. Ο Δαρβίνος ποτέ δεν είπε «ο θάνατος σου είναι η ζωή μου», παρά μίλησε για την επιβίωση μίας βιολογικής οντότητας. Αυτό μπορεί να μεταφερθεί και σε μια εθνική οντότητα).
    Michail Leon
    απάντηση61
     
     
     
    kyriakos | 02/01/2018 23:42
    Ένας λαός που έχει καταχρεωθει κι αντί να μεγάλωσει την περιουσία του, χρωστάει τα πάντα, είναι ΜΑΛΑΚΑΣ. Τελεία και παύλα. Τελεία και παύλα.
    kyriakos
    απάντηση263
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Σοβαρό άρθρο | 02/01/2018 23:26
    Συγχαρητήρια στον κ. Γιαννίτση για την ολοκληρωμένη ανάλυσή του. Δυστυχώς το πολιτικό προσωπικό της χώρας μας δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και επέτρεψε να επικρατήσει ο γνωστός λαϊκισμός, με τα καταστρεπτικά αποτελέσματα. Επειδή γνώριζα προσωπικά τον πρώην Καγκελάριο της Γερμανίας Gerhard Schöder ,(1998-2005) , ο οποίος κάθε Παρασκευή βράδυ έτρωγε σε γνωστή Ελληνική Ταβέρνα του Βερολίνου, τότε, το 2000, όταν οι λαϊκιστές του ΠΑΣΟΚ αντέδρασαν στις σωστές προτάσεις Γιαννίτση για το Ασφαλιστικό, μου είχε πει τότε: ..." Μα τί κάνουν αυτοί ; Δεν βλέπουν ότι οδηγούνται σε αδιέξοδο;..." Η συνέχεια είναι γνωστή: ο Γιαννίτσης έφυγε, αλλά η καταστροφή έμεινε και την έχομε τώρα μπροστά!
    Sp;yrow M.
    απάντηση414
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Ευτυχως υπαρχουν αξιολογοι | 02/01/2018 17:07
    Ευτυχως υπαρχουν αξιολογοι ανθρωποι, επιστημονες, αναμεσα μας και παιρνουμε δυναμη. ελπιζουμε σε ενα καλυτερο αυριο.Ακουμε, ψηφιζουμε λαικιστες, ψευτες και αγνοηθηκαν οι προτασεις του κ. Γιαννίτση Τ.. Μεγαλη ευθυνη ο λαος.
    Ελένη Λ.
    απάντηση423
     
     
     
    Της μυλωνους ο κολος | 02/01/2018 15:19
    Τι περιμένεις από ένα έθνος με ιστορική υστέρηση, έθνος πρόχειρων τεμπέληδων χωρίς αυτοσεβασμό τουρκοσπορων, που τους ενδιαφέρει μόνο η συντεχνία τους? Δεν μας αξίζει η Ευρώπη, μας αξίζει η ανθρωπιστική βοήθεια και όχι σε όλους.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση245
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων