από metereologos.gr
Πέμπτη 24 Μαΐου 2018
 
 

«Μπαταχτσήδες» και «αντιστασιακοί»

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Πριν από τη Γαλλική Επανάσταση, η ευρωπαϊκή ιστορία ήταν γεμάτη από εξεγέρσεις χωρικών, εργατών και μαστόρων εναντίον των ηγεμόνων που διαρκώς αύξαιναν τους φόρους προκειμένου να χρηματοδοτούν πολέμους και να αυξάνουν τα πλούτη τους. Στις ΗΠΑ, ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας ξέσπασε όταν οι άγγλοι αποικιοκράτες επέβαλαν άλλη μία φορολογία στο τσάι, ενώ στη Γερμανία η Μεταρρύθμιση του Λούθηρου οργανώθηκε ως αντίδραση στην υποχρεωτική εισφορά που διέταξε η παπική Εκκλησία. Και στην Ελλάδα όμως υπήρξαν ανάλογα ιστορικά επεισόδια. Οι υδραίοι καραβοκύρηδες ξεσηκώθηκαν και ενώθηκαν με τη Φιλική Εταιρεία όταν οι Τούρκοι απείλησαν τα φορολογικά προνόμια που είχαν κερδίσει με τη Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, ενώ στην Κρήτη η αφορμή για την Επανάσταση του 1866 δόθηκε όταν ο Σουλτάνος έβαζε τον έναν φόρο μετά τον άλλον για να πληρώνει τα στρατεύματα κατοχής του νησιού.
Τα επεισόδια αυτά προσέδωσαν στη φορολογική διαμαρτυρία μια αίγλη αντίστασης εναντίον τυραννικών καθεστώτων, έπαψαν όμως εντελώς όταν οι κοινωνίες απελευθερώθηκαν και οργανώθηκαν δημοκρατικά. Πριν, το σύνθημα «καμία φορολογία χωρίς αντιπροσώπευση» νομιμοποιούσε την αντίδραση ενάντια στη διαρπαγή του εισοδήματος από τον δυνάστη, που μάλιστα το χρησιμοποιούσε για να εντείνει τους μηχανισμούς αφαίμαξης και φίμωσης του πληθυσμού. Μετά όμως έδωσε τη θέση του στο αξίωμα «καμία αντιπροσώπευση χωρίς φορολογία», ακριβώς για να υπογραμμιστεί ότι μια δημοκρατική πολιτεία μπορεί να επιβιώσει και να αναπτυχθεί μόνον όταν οι πολίτες συνεισφέρουν στα κοινά βάρη ανάλογα με τις δυνατότητές τους. Τζαμπατζής και δημοκρατικός πολίτης έγιναν δύο έννοιες αντίθετες.
Δεν επεκράτησε όμως στον ίδιο βαθμό η μεταστροφή της φορολογικής συμμόρφωσης και συνείδησης σε όλες τις κοινωνίες. Οσοι ήθελαν να αποφύγουν την πληρωμή των φόρων εξακολούθησαν να τροφοδοτούν τη λαϊκή φαντασία με αγέρωχες μνήμες αντίστασης. Ετσι σήμερα στις ΗΠΑ το νεοφιλελεύθερο κίνημα για τη μείωση της φορολογίας των πλουσίων ονομάστηκε «Κόμμα του Τσαγιού» για να θυμίζει τους επαναστάτες της Βοστώνης. Στην Ελλάδα τα φορολογικά μέτρα βαφτίζονται αμέσως με τα οθωμανικά τους ονόματα έτσι ώστε η άρνηση αποδοχής τους να δίνει μια αίσθηση εθνικοαπελευθερωτικής πράξης και όχι ποινικού αδικήματος. Ο φόρος χλευάζεται ως «χαράτσι», τα λογιστικά βιβλία ως «κιτάπια» και οι εγκύκλιοι αντιμετωπίζονται σαν «φιρμάνια» του κατακτητή. Στα νησιά αρκετοί εκλαμβάνουν τα κλιμάκια του ΣΔΟΕ ως ασκέρι «φορατζήδων» που ήρθε για να τους πάρει το βιος.
Η αναπαραγωγή του οθωμανικού σκιάχτρου εξυπηρετεί μεν τα συμφέροντα των φοροφυγάδων, βρίσκει όμως έδαφος και στις χρόνιες κακοδαιμονίες του φορολογικού συστήματος. Η πολυπλοκότητα και η διαρκής αλλαγή των διατάξεων κάνει τόσο δαπανηρή την τήρησή τους ώστε η παράκαμψη έχει μικρότερο ρίσκο από το να μπλέξεις με τη γραφειοκρατία. Οι συμβουλές μάλιστα συχνά παρέχονται από τα ίδια τα στελέχη που επινόησαν τις διατάξεις μέσω φοροτεχνικών γραφείων που ανήκουν σε συγγενείς τους. Γι' αυτό άλλωστε και το σύστημα όχι μόνο δεν αφήνεται να απλοποιηθεί, αλλά γίνεται όλο και πιο περίπλοκο.
Η άνιση κατανομή φορολογίας ανάμεσα στις διάφορες μορφές εργασίας σπρώχνει διαρκώς σε αναζήτηση μεθόδων νομότυπης φοροδιαφυγής. Κορυφαίο παράδειγμα οι βαρύτατοι συντελεστές για τα μισθωτά εισοδήματα, που αυτομάτως όμως μειώνονται θεαματικά όταν τα ίδια άτομα παρέχουν τις ίδιες ακριβώς υπηρεσίες μέσω προσωπικής εταιρείας, ιδιαίτερα μάλιστα αν αυτή βρίσκεται στο εξωτερικό.
Η μεταχείριση των φορολογικών εσόδων ως εργαλείου πολιτικής εξυπηρέτησης από διάφορες κυβερνήσεις έχει επίσης διαβρώσει την αίσθηση υποχρέωσης των πολιτών να πληρώνουν φόρους και έχει τροφοδοτήσει πολλαπλά κίνητρα διαφθοράς. Σχεδόν κάθε φορά που προκηρύσσονται εκλογές τα κλιμάκια ελέγχου αποσύρονται για να μη θυμώσουν οι μαγαζάτορες, και αυτός είναι ο λόγος που τα έσοδα του ΦΠΑ βυθίζονται και μετά η κάθε νέα κυβέρνηση προσπαθεί να τα συμμαζέψει. Εφέτος για πρώτη φορά εγκαινιάστηκε και η καθυστέρηση πληρωμής φόρου εισοδήματος με την οικτρή απόφαση να αναβληθεί τρεις φορές η υποβολή των δηλώσεων για να μην τις θυμούνται οι φορολογούμενοι όταν ψηφίζουν.
Η πελατειακή αντιμετώπιση των φορολογικών υποχρεώσεων έχει επίσης μετατρέψει κάμποσους εφοριακούς σε ρυθμιστές της φορολογικής πίεσης με άμεσα ανταλλάγματα, χρηματικά ή πολιτικά. Για τον λόγο αυτόν πολλαπλασιάζεται τα τελευταία χρόνια και ο αριθμός εφοριακών που εκλέγονται βουλευτές ή δήμαρχοι στην ίδια περιφέρεια όπου υπηρετούσαν. Δύσκολα ο Βενιαμίν Φραγκλίνος θα φανταζόταν ότι η παρότρυνσή του να πληρώνουμε φόρους για να ψηφίζουμε ελεύθερα τους εκπροσώπους μας θα εφαρμοζόταν προς ένα και το αυτό πρόσωπο!
Με όλα αυτά η φορολογική διοίκηση μοιραία έγινε άθυρμα στην κομματική αντιπαράθεση και φθάσαμε πλέον στο σημείο να καταγγέλλεται, όχι η φοροδιαφυγή, αλλά η όποια προσπάθεια συλλογής φόρων, τους οποίους μάλιστα είχαν ήδη πληρώσει οι καταναλωτές. Το γεγονός ότι έτσι οι φόροι που συντόμως θα κληθούν να πληρώσουν οι μισθωτοί θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο, προφανώς δεν έχει σημασία μπροστά στις ψήφους που μπορεί να έλθουν από τους «μπαταχτσήδες».
Για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής έχουν κατατεθεί πάμπολλες προτάσεις απλοποίησης, μείωσης, διασταύρωσης, υπηρεσιακής στελέχωσης και τεχνολογικής αναβάθμισης. Η «μητέρα» όμως των αλλαγών θα είναι η οργάνωση της Εφορίας ως ανεξάρτητου οργανισμού χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις και χωρίς κομματικές δραστηριότητες των στελεχών της. Ετσι θα διευκολυνθεί και η εκρίζωση του οθωμανικού συνδρόμου ότι η φοροδιαφυγή αποτελεί «αντίσταση» στην εξουσία, ενώ απλώς είναι μια ειδεχθής πράξη εναντίον της κοινωνίας.

Ο κ. Νίκος Χριστοδουλάκης είναι καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου και πρώην υπουργός.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Νέες Εποχές: Είμαστε λαός φοροφυγάδων; 
 
 
σχόλια (9)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Αν οι δημόσιες δαπάνες δεν μύριζαν ρεμούλα! | 27/08/2012 23:52
    Τα όσα γράφετε αυτονόητα. Τα όσα παραλείψατε ουσιώδη! Η επιλεκτική μεροληψία της κυβερνητικής διοίκησης απέναντι στα επαγγέλματα που συνήθως δεν εκδίδουν αποδείξεις (λογιστές, γιατροί, δικηγόροι, πολιτικοί μηχανικοί, υδραυλικοί, ελαιοχρωματιστές, εργολάβοι-κτίστες κ.τ.λ) είναι πανθομολογούμενη. Προπάντων όμως όταν ο τίμιος φορολογούμενος βλέπει το μόχθο του να κατασπαλιέται από ασύδοτους υπουργούς και ιθύνοντες σε άγρα ψηφοφόρων και σε δημόσιες δαπάνες χωρίς το ελάχιστο κοινωνικό όφελος, είναι υπερβολή να βλέπει τον εαυτό του αιχμάλωτο του κράτους σε στρατόπεδο καταναγκαστικών έργων; Η μετρήσιμη αξιοποίηση των δαπανών, φίλτατε, είναι το παν. Αλλιώς, όλα καταλήγουν όπως τα "Ολυμπιακά έργα"!
    Παντελής Γουτάσης
    απάντηση50
     
     
    Φέρτε πίσω την Δεκάτη | 27/08/2012 18:16
    Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία είχανε το απλούστατο, και, συγκριτικά με σήμερα, δικαιότερο και ελαφρύτερο σύστημα της Δεκάτης (1/10 ή 10%). Ακριβώς το ίδιο με το σύστημα "flat rate" που εφαρμόζουν όλες οι ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες σήμερα: απλό, εύκολο, δίκαιο.
    Προσεχώς Οθωμανός
    απάντηση30
     
     
    Κον Ν.Χριστοδουλάκη | 27/08/2012 16:45
    Εστω και στο παρά πέντε η κατάργηση του αμαρτωλού ( από αυτό ξεκινάνε όλες οι ανωμαλίες της οικονομίας μας ) ΚΒΣ είναι επιτακτική ανάγκη. Ισως είναι η μόνη....Μεταρρύθμιση, χωρίς δυσμενείς επιπτώσεις στην εθνική μας οικονομία! Κάθε μέρα που περνάει ενισχύει τον ...γνωστό φαύλο κύκλο και την ...ατιμωρησία των υπευθύνων, που υπερασπίζονται....την θεωρία των διάτρητων και του...αμερικανικού συστήματος των αποδείξεων, αγνοώντας εσκεμμένα την συμμετοχή μας σε ευρωπαϊκούς, δημοσιονομικούς και οικονομικούς συνασπισμούς, ελπίζοντας ότι έτσι θα σώσουν το τομάρι τους.
    KostasFra
    απάντηση30
     
     
    ...όταν ένα αληθές μήνυμα ακυρώνεται απο έναν αδύναμο πομπό... | 27/08/2012 00:24
    ....μα δεν φταίτε εσείς κ΄ καθηγητά, αν μες τα κέντρα αποφάσεων της οικονομικής πολιτικής βρεθήκατε και διατελέσατε υπουργός και η φοροδιαφυγή στην χώρα μας, συνέχιζε το ειδεχθές έργο της, ωστε να απειλεί ακόμα ..., και την δημοκρατία μας.. ... τέτοια άρθρα με τόση παρρησία, αλλά και ελικρίνεια μαζί με ακρίβεια ανατομίας στην ανάλυση της κοινωνίας μας, γιατί δεν τολμούσατε να γράψετε ως υπουργός; Μήπως το να΄ναι κανείς πολιτικός στην χώρα μας τα μεταπολιτευτικά μας χρόνια σήμαινε και συγκάλυψη αν όχι προώθηση της φοροδιαφυγής; Με εκτίμηση
    Κάκκαβος Βασίλης
    απάντηση111
     
     
    Στα λόγια ξέρω και γω | 26/08/2012 21:30
    Σωστά όλα αυτά, αλλά μπαίνει ένα ερώτημα. Οταν ήσασταν υπουργός, τι ακριβώς κάνατε για όλα αυτά; Η μήπως το πρόβλημα προέκυψε τώρα;
    Ναύαρχος
    απάντηση91
     
     
    Η δημόσια σπατάλη συνεχίζεται | 26/08/2012 18:15
    Η φοροδιαφυγή (από την πλευρά των εσόδων) είναι σκάνδαλο, αλλά ακόμα μεγαλύτερο σκάνδαλο είναι (από την πλευρά των δημόσιων εξόδων) η φοβερή δημόσια σπατάλη (π.χ. ίδρυση χιλιάδων άχρηστων οργανισμών) και κατάχρηση (π.χ. νομιμοποίηση διορισμού συνεργατών βουλευτών, ρουσφέτια, προμηθ. κι εξοπλισμοί, σπαταλες δήμων, προωρες και πολλαπλές συντάξεις). Κι αυτά είναι θεσμοθετημένα με εκμετάλλευση των δημοκρατικών θεσμών (και τη σιωπή των ΜΜΕ και όλων των κομμάτων), ώστε να φαίνονται νομιμοποιημένα. Αυτά (δημόσια σπατάλη και ρόλος πολιτικών, κόμματων και ελίτ στο ξόδεμα) είναι τα πρώτα που καταπολεμηθούν (με σκληρότερες ποινές κι από αυτές της φοροδιαφυγής). Ας τα κάνουμε κι αυτά όπως στην Ευρώπη.
    Κατά της διαφθοράς
    απάντηση130
     
     
     
    οθωμανικο κρατος μαλλον | 26/08/2012 18:14
    οταν επιβαλει εισφορα κοροιδια επι ανυπαρκτων πλεον εισοδηματων αναδρομικα ,οταν φορολογει αναδρομικα περιουσια που αποκτηθηκε απο φορολογηθεν εισοδημα και την απαξιωνει επιπλεον οταν ταυττιζει την εισφορα αλληλεγγυης με την εισφορα Α. Γερμανιας ,ενω εδω δεν προκειται περι ενοποιησης τμηματων πληθυσμου, ας πουμε Μ. Ασιατες ,οταν κανεις δεν ξερει πια τι θα νομοθετησουν να τον χαρατσωσουν επειδεί οι ανικανοι πολιτικοι δεν καταφεραν να πιασουν τους φοροφθγαδες ποος ειναι ο Οθωμανος _ ο Φορολογουμενος ή το κρατος κ. καθηγητα ,τ. υπθουργε αρμοδιε για τους φοροφυγαδες ?,Δεχομαι παντως οτι αλλος καταργησε το ΣΔΟΕ για ψηφουλακια ..προς το οθωμανικο κρατος και οχι εσεις.
    asta na pane
    απάντηση121
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Πολύ καλό άρθρο | 26/08/2012 12:42
    Συγχαρητήρια. Αλλά Χριστέ μου, τι υποκρισία! Δεν είστε μόνο αρθογράφος αλλά και πρώην υπουργός. http://en.wikipedia.org/wiki/Nikos_Christodoulakis Ντροπή...
    Kostas :P
    απάντηση97