από metereologos.gr
Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου 2017
 
 

Εξοδος από τον λαϊκισµό και τον εθνικισµό

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η ουσιαστική σύγκλιση Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς, Σοσιαλιστών και Φιλελευθέρων, όχι µόνο στο πεδίο της οικονοµίας, είναι ένα από τα σηµαντικότερα θέµατα που προέκυψαν τα τελευταία χρόνια, ως αποτέλεσµα και της παγκοσµιοποίησης. Αυτή η κεντρώα σύγκλιση έδωσε τη δυνατότητα για την ανάπτυξη στα άκρα του πολιτικού φάσµατος λαϊκιστικών κινηµάτων και κοµµάτων που ανέλαβαν να ενσαρκώσουν τις δικές τους εναλλακτικές απαντήσεις στον κεντρώο µεταµορφισµό τού «κατεστηµένου». Η εξέλιξη αυτή επηρέασε ιδιαίτερα την Αριστερά, σοσιαλιστική και µη, η οποία είδε µεγάλο τµήµα του λαϊκού της ακροατηρίου να στρέφεται και προς τα δύο άκρα. Την ίδια µάλιστα στιγµή που η κεντρώα µετεξέλιξη των Σοσιαλιστών, η µεσοστρωµατική τους αγκύρωση, επικεντρωµένη κυρίως σε αξιακές θεµατικές, δεν έβαλε τα θεµέλια µιας µακρόπνοης ηγεµονίας που να µεταφράζεται σε εκλογικές πλειοψηφίες.

Σήµερα, εν µέσω ευρωπαϊκής και παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης, αλλά και κοινωνικής απονοµιµοποίησης αρκετών εθνικών πολιτικών συστηµάτων, η στρατηγική τού φιλελεύθερου κεντρισµού µοιάζει να συναντά τα όριά της, πλαγιοκοπούµενη από αυτούς τους λαϊκισµούς και, σε ορισµένες περιπτώσεις, από οµότροπες αυθόρµητες κινητοποιήσεις. Λαϊκισµοί και κινητοποιήσεις που παρά τις ενίοτε διαφορετικές αφετηρίες τους µοιάζουν να συγκλίνουν και να προάγουν ένα είδος κλεισίµατος στον εθνικό εαυτό, διεκδικώντας ένα δικαίωµα στον «προστατευτισµό».

Η έδρα του προβλήµατος είναι από ποια θέση, από ποιο τόπο, σκέφτεται τον κόσµο η σοσιαλιστική αριστερά. Ενα από τα κεντρικά ερωτήµατα είναι το ακόλουθο: Οι αµετάθετες ουµανιστικές της αξίες παραπέµπουν αυτοµάτως, και ανεξαρτήτως συγκυρίας, σε µια άµεση βολονταριστική τους µετάφραση στο πεδίο της πολιτικής; Το απαραίτητο φιλελεύθερης προέλευσης «άνοιγµα» στο «άλλο» και στο «διαφορετικό» δεν ισοδυναµεί όµως µε την προσχώρηση στον πλανητικό οικονοµικό υπερφιλελευθερισµό. Υπό προϋποθέσεις µπορεί να εξυπηρετείται από µια νέα διαλεκτική εθνικού και παγκόσµιου. Η σηµερινή κρίση των υπερεθνικών συσσωµατώσεων, η διεθνής χρηµατιστική κρίση, είναι µία µόνον όψη τους, η ευρωπαϊκή κρίση µια άλλη, κλητεύει έναν αναστοχασµό του εθνικού πεδίου άσκησης της πολιτικής ως πρωτογενούς αφετηρίας, το οποίο οφείλει να συνδιαλέγεται δηµιουργικά µε τις οικουµενιστικές αξίες. Η σοσιαλιστική αριστερά πληρώνει σήµερα το αντίτιµο µιας παρανόησης. Την τελευταία εικοσαετία υπέταξε τις αντοχές, τους εθνικούς ρυθµούς άσκησης της πολιτικής, στην επίκληση αφηρηµένων αξιών που δεν µπορούσαν να αποκτήσουν κοινωνικό πρόσωπο.

Η ελληνική περίπτωση αν και εγγράφεται σε αυτό το πλαίσιο διατηρεί ωστόσο την προσίδια φυσιογνωµία της. Το ΠΑΣΟΚ οφείλει να αντλήσει διδάγµατα από αυτή τη σοσιαλδηµοκρατική εκτροπή, την ίδια στιγµή που βρίσκεται αντιµέτωπο µε θηριώδεις αρχαϊσµούς που κυριαρχούν στην κοινωνία. Μια ορισµένη επιστροφή στις ρίζες θα λειτουργήσει ασφαλώς ως επικύρωση του καθ’ ηµάς εθνικολαϊκισµού, ενώ µια άρνησή του αποτελεί «απόδειξη» της πλήρους ενσωµάτωσης στον αδηφάγο «νεοφιλελευθερισµό». Πώς να κατασκευάσεις ένα αξιόπιστο «εθνικό αφήγηµα» εξόδου από µια κρίση όταν τα προνοµιακά κοινωνικά σου ερείσµατα κολυµπάνε στον λαϊκισµό, τον εθνικισµό, στη δαιµονολογική συνωµοσιολογία, σε αρκετές περιπτώσεις και στην ξενοφοβία; Και όταν αυτά τα δεινά ενισχύονται από τα αποτελέσµατα της διεθνούς κρίσης; ∆εν φαίνεται να υπάρχει άλλος δρόµος από έναν άνωθεν βολονταρισµό που δεν θα εξαντλείται σε ατοµικές πρωτοβουλίες, αλλά θα κατανοεί την ούτως ή άλλως συνθετότητα αυτών των προβληµάτων στο έδαφος µιας εµµένουσας ελληνικής κακοδαιµονίας.

Η οποία δεν είναι µόνο «οικονοµική». Η σηµερινή οικονοµική της όψη επιβάλλει µια πολιτισµική της αναπλαισίωση, την κατανόησή της ως πολιτικοπολιτισµικό πρόβληµα. Για αυτήν την υστέρηση από τον «δυτικό κανόνα», η σοσιαλιστική Aριστερά στην Ελλάδα δεν έχει εσχάτως δώσει καµία άξια λόγου µάχη, απορροφηµένη από τα κρίσιµα επείγοντα της καθηµερινότητας. Σίγουρα, από µια τέτοια µάχη θεµελίων, µια µάχη µε τις καθηλωτικές νοοτροπίες και αντιδραστικά φαντασιακά, δεν µπορεί κάποιος να προσδοκά άµεσα αποτελέσµατα. Ωστόσο, είναι µια µάχη που µεσοπρόθεσµα θα µπορούσε να αρχίσει να δίνει καρπούς, και να συγκροτεί την «ιδεολογική» βάση για νέα ευαίσθητα κοινωνικά υποκείµενα, ικανά να επεξεργάζονται καινοτόµες εναλλακτικές και προγράµµατα. Αν ισχύει η διαπίστωση ότι η «Αριστερά» είναι υπόθεση και διανοουµένων και πολιτικών, είναι τουλάχιστον κρίµα, ενώπιον του επείγοντος των οικονοµικών προβληµάτων, να αφεθεί η πολιτικο-πολιτισµική µάχη στους κατεστηµένους διαχειριστές νοήµατος τύπου Ναόµι Κλάιν και Λεπέν.

Ο κ. Ανδρέας Πανταζόπουλος είναι
επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήµης στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (7)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
     
    Καιρός για διάβασμα... | 29/08/2011 14:02
    Όσοι δεν κατάλαβαν το άρθρο, ας το ξαναδιαβάσουν, όσοι από αυτούς έχουν ελλείψεις στα ελληνικά, ας ανοίξουν κανέναν λεξικό, όσοι πάλι δυσκολεύονται να εμβαθύνουν ας ανοίξουν ένα-δύο πολιτικά βιβλία. Δεν καταλαβαίνω γιατί σχολιάζουν οι έχοντες "γνώσεις καφενείου" ή οι ψυχαναγκαστικοί "λέω-όχι-σε-όλα" ή τα τρολ "ας-σχολιάσω-να-κάνω-την-πλάκα-μου". Σοβαρεύτείτε και ανοίξτε κανένα βιβλίο μπας και βγάλετε τις παρωπίδες σας. Μόνο να κερδίσετε έχετε, οι αρνητές των πάντων το έχουν απλώς ακατοίκητο.
    Ανώνυμος
    απάντηση540
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    μπλα μπλα μπλα..... | 29/08/2011 05:48
    ακόμη μια φορά καταλήγουμε σε αερολογίες που όμως θεωρούνται φοβερές αναλύσεις σοσιαλιστικού τύπου μόνο και μόνο επειδή ακριβώς είναι μ...σοσιαλιστικές...!!!ΞΥΠΝΗΣΤΕ ΡΕ ΓΙΑΤΙ ΧΑΘΗΚΑΜΕ
    diomidis
    απάντηση372
     
     
    Περισπουδαστες ανοησιες | 29/08/2011 01:29
    Αλλη μια ρεαλ πολιτικ σοσιαλδημοκρατικη φωνη που φανταζεται ακροδεξιους συχετισμους και εθνικιστικες εξαρσεις.. ποσο ακομα θα βιωνουμε την κατακρεουργηγη της αληθειας και της λογικης απο καθε λογης εγκαθετους πανεπιστημιακους?.. επρεπε να ντρεπεστε διοτι η σημερινη ελληνικη κοινωνια αντιμετωπιζει τοσα δεινα και εσεις τονο που κανετε ειναι φτηνοι ιδεολογικοι διαχωρισμοι και δημιουργια κλιματος διχασμου ανευ πραγματικης υποστασεως.. η Ελλαδα εχει βουλιαξει απο το χρεος, την αθροα λαθρομεταναστευση που δυστυχως καταλυει και την κοινωνικη συνοχη, απειλειται καθημερινα και συστηματικα απο την Τουρκια με πολεμο , και εσεις πραγματωνετε ασκησεις επι χαρτου εναντια στον φανταστικο εθνικιστικο κινδυνο.. αλλα λογια να αγαπιομαστε..ειστε εντελως εκτος πραγματικοτητας... και κανετε και κακο και στην πατριδα.. λυπαμαι γιατι τετοιες ανοησιες διδασκετε και στα παιδια μας..
    αλλος ενας της παρεας Δραγωνα-ρεπουση Λιακου..
    απάντηση736
     
     
    Τρεις λαλούν και δυο σαλτάρουν... | 28/08/2011 14:15
    Αγαπητέ καθηγητή, όσο και αν προσπάθησες να το κρύψεις, οι αριστερές σου πεποιθήσεις δεν σου επιτρέπουν να δείς τα πράγματα καθαρά. Στον οικονομικό τομέα θα πρέπει να μας πείς πώς μέσα σε ένα παγκοσμοποιημένο οικονομικό σύστημα θα λειτουργήσει μια νησίδα (η χώρα μας) με κλειστή, κεντρικά ελεγχόμενη, οικονομία σαν αυτή που επαγγέλλεται η αριστερά. Αν αποτολμούσαμε να εφαρμόσουμε κάτι τέτοιο πού θα έφτανε το βιωτικό μας επίπεδο; Και κάτι που δεν κατάλαβα. Πώς η υποτιθέμενη ξενοφοβία μπαίνει φραγμός στην ανάταση της κοινωνίας; Αγαπητέ καθηγητή δεν υπάρχει ξενοφοβία έτσι απλά και αόριστα. Υπάρχει αποστροφή της κοινωνίας στο φαινόμενο της λαθρομετανάστευσης και στην συνακόλουθη εγκληματικότητα. Όσο εσείς όλοι οι "αντιρατσιστές" στην ουσία ρατσιστές απέναντι στην Ελληνική κοινωνία θα χαϊδεύετε τους λαθρομετανάστες και θα εναντιώνεστε στο γενικό αίσθημα τόσο πιο μεγάλες αντιδράσεις θα εγείρονται από τους πολίτες και βέβαια αυτό δεν μπορεί με κανένα τρόπο να αγνοηθεί από τους πολιτικούς.
    xristos
    απάντηση2086
     
     
    Μετάφραση παρακαλώ | 28/08/2011 12:20
    Αν νομίζετε ότι η χρήσις Eλληνικών χαρακτήρων κατά τήν συγγραφή, ισοδυναμεί και με συγγραφή στα Ελληνικά πλανάσθε. Το κείμενό σας είναι ακατανόητο όχι μόνον από " εθνικιστές διανοούμενους" αλλά και από τις "πλατειές μάζες" στις οποίες υποθέτω ότι απευθύνεται. Είναι κάτι σαν την ετρουσκική, η οποία αν και γραμμένη με Ελληνικούς χαρακτήρες δεν είναι κατανοητή από Ελληνες.
    Β. Παπαευσταθίου
    απάντηση754
     
     
    Κλάιν και Λεπέν; | 28/08/2011 10:13
    να υποθέσω ότι η σούπερ ακαδημαϊκή-διαλεκτική ανάλυσή σας που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ναόμι Κλάιν και ο Ζαν Μαρί Λεπέν είναι περίπου το ίδιο πράγμα, είναι δημοσιευμένη και σε κάποιο επιστημονικό περιοδικό ή σας την επέστρεψαν με την επισήμανση "κατάλληλη μόνο για σουβέρ και πλύσιμο τζαμιών";
    Rigoletto
    απάντηση1137