Ο υπερτετραετής πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη αλλάξει μία φορά τον τρόπο που διεξάγεται ο σύγχρονος πόλεμος, μέσω της μαζικής χρήσης drones. Πλέον, τον αλλάζει για δεύτερη φορά, μέσω της ολοένα αυξανόμενης χρήσης ρομπότ. Οι αλλαγές αυτές αφορούν και άλλα θέατρα του πολέμου, όπως στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Κύριο καθήκον των ρομπότ είναι ο εφοδιασμός. Στον ουκρανικό στρατό, 80% των μεταφορών πυρομαχικών και τροφίμων γίνεται από μη επανδρωμένα επίγεια οχήματα (UGV). Εκτός από τον πεζό ρόλο της επιμελητείας, τα ρομπότ έχουν τη δυνατότητα και πιο ηρωικών αποστολών, όπως η σωτηρία τραυματιών υπό την απειλή ρωσικών drones, η διακομιδή τους, ενώ ενίοτε περνούν και στην επίθεση, πλήττοντας και αιχμαλωτίζοντας αντιπάλους. Στη Μέση Ανατολή, ρομπότ χρησιμοποιήθηκαν κυρίως στη Γάζα και στη Συρία.
Έρχεται και η ώρα των «Terminators»
Το μεγάλο πλεονέκτημα των ρομπότ είναι ότι δε φοβούνται τον θάνατο, οπότε δε διστάζουν να συνεχίσουν οποιαδήποτε αποστολή, υπό το βαρύ πυρ των drones. Δεν υφίστανται, εξάλλου, και άλλες παραμέτρους της θνητότητας, όπως την πείνα, τη δίψα αλλά και τη «λαχτάρα» για ανανέωση πυρομαχικών. Δε χρειάζονται στρατολόγους να τα αναζητούν.
Δεν πρέπει να φανταζόμαστε ανθρωποειδή, όπως στις ταινίες. Η εμφάνισή τους μπορεί να είναι πολύ πιο βαρετή, λ.χ. να μοιάζουν με πλατφόρμες τεσσάρων τροχών. Ωστόσο, οι φίλοι των ταινιών δράσης δε θα μείνουν παραπονεμένοι, καθώς δεν αργεί η ώρα και των «Terminators»: Ηδη δοκιμάζεται χρήση πολυβόλων από ρομπότ. Στην Ουκρανία, ο τεχνολογικός πειραματισμός οφείλεται στις περισσότερες από 200 εταιρείες που κατασκευάζουν ρομπότ, χρησιμοποιούμενα από 12 ταξιαρχίες.
Η χρήση των ρομπότ συνδέεται με αυτή των drones. Τα drones άλλαξαν τη μορφή του πολέμου, με το να πραγματοποιούν πλήγματα αυτοκτονίας, που αχρηστεύουν τα αντίπαλα τεθωρακισμένα και προκαλούν βαρύτατες απώλειες. Έκαναν έτσι επιτακτική την ανάπτυξη ρομπότ, τα οποία υποκαθιστούν τους δυσεύρετους πλέον στρατιώτες. Το πολεμικό τοπίο διαμορφώνεται πλέον, από no man’s land πολλών χιλιομέτρων, που κανείς δεν μπορεί να διεκδικήσει χωρίς βαρύ τίμημα, σα να βρισκόμαστε σε μια μεταμοντέρνα εκδοχή του αβάστακτου στατικού πολέμου φθοράς, στα χαρακώματα του Α’ Παγκοσμίου. Έναν αιώνα αργότερα, η διαλεκτική ανέλιξη της πολεμικής τεχνολογίας οδηγεί τα ρομπότ να διεκδικούν νεκρές ζώνες, που έχουν καταστεί άβατες για τους ανθρώπους, συνεχίζοντας πολέμους φθοράς.
Το προσδόκιμο επιβίωσης
Η τεχνολογία που προκάλεσε το πρόβλημα, μπορεί να δώσει τη «λύση», κατά ένα στρατιωτικό «ο τρώσας και ιάσεται». Η ίδια πολεμική τεχνολογία, που οδήγησε σε πολέμους εξουθένωσης, μέχρι τελευταίας ρανίδας του αίματος, τώρα καθιστά δυνατή τη συνέχιση του πολέμου, ακόμη και επέκεινα της έσχατης ανθρώπινης ρανίδας, καθώς οι μόνοι που δε φοβούνται τα drones είναι τα ρομπότ. Όταν εξαντλείται το «κρέας για κανόνια», έρχεται να συνδράμει το «αλουμίνιο για drones». Και για τα ρομπότ, το προσδόκιμο επιβίωσης δεν είναι υψηλό. Ένα ρομπότ που επιβιώνει παραπάνω της μίας αποστολής, δοξάζει τον δημιουργό του ή μάλλον τον χειριστή του. Και όχι άδικα, γιατί ο χειρισμός ρομπότ αποτελεί μία εξαιρετικά απαιτητική ειδίκευση, που χρειάζεται τουλάχιστον μισό χρόνο εκπαίδευση.
Ακόμη κι αν δεν εκτίθενται σε κίνδυνο, οι χειριστές μπορεί να περάσουν μέχρι και 12 ώρες την ημέρα σε συνθήκες εντατικής προσοχής. Από την άλλη, οι χειριστές δεν πρόκειται ποτέ να μείνουν άνεργοι, σε αντίθεση με τα ρομπότ που καθίστανται παρωχημένα, ύστερα από μόνο έναν μήνα χρήσης, λόγω της αλματώδους εξέλιξης της σχετικής τεχνολογίας. Για τα περισσότερα ρομπότ, επομένως, η ένδοξη καταστροφή στη μάχη αποτελεί ευθανασία έναντι ενός πρόωρου παροπλισμού. Το δίλημμα αυτό δεν απασχολεί τα ρομπότ που εκτελούν αποστολές καμικάζι, πέφτοντας με εκρηκτικά πάνω στις αντίπαλες θέσεις, σε μια κυριολεκτικά πιο «πεζή» εκδοχή των εναέριων ομόμοιρων καμικάζι συναδέλφων τους.
Πολλές φορές, πάντως, τα ρομπότ συνεργάζονται με τα drones: Σε περιπτώσεις μεταφοράς εφοδίων, ενδέχεται τα drones να παραλάβουν φορτία για το πλέον επικίνδυνο σημείο της διαδρομής, ώστε τα ακριβότερα ρομπότ να μην εκτεθούν χωρίς λόγο. Γιατί, εν τέλει, η άμιλλα μεταξύ ρομπότ και drones δεν είναι ευγενής, αλλά καθαρά οικονομική: Τα μη επανδρωμένα επίγεια οχήματα κοστίζουν τουλάχιστον 50.000 δολάρια, με αποτέλεσμα η δυνατότητα μαζικής παραγωγής των πολύ πιο φτηνών drones να συνεχίζει να είναι αυτή που κρίνει έναν πόλεμο.
Στρατολόγηση φοιτητών
Πίσω από τα drones, όμως, υπάρχουν και οι χειριστές. Η Ρωσία, η οποία στην αρχή του πολέμου υπολειπόταν στην τεχνολογία drones, αλλά πλέον έχει καλύψει τον χαμένο χρόνο, τώρα επικεντρώνει την προσοχή της στη μαζική στρατολόγηση φοιτητών για αυτή την εργασία. Μεταξύ της ανταμοιβής που προσφέρεται σε φοιτητές, είναι δωρεάν φοίτηση, θέση στη φοιτητική εστία και ένταξη σε πρόγραμμα μάστερ, όλα αυτά μαζί με μισθούς πολλαπλάσιους του μέσου στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η ρωσική κυβέρνηση είχε αποφύγει ως τώρα τη στρατολογία φοιτητών. Πλέον, χρησιμοποιεί το αφήγημα ότι ο χειρισμός drones είναι μια συγκριτικά ασφαλέστερη συμβολή στην πολεμική προσπάθεια, χωρίς τους κινδύνους του μετώπου.
Ιδιαιτέρως ελκυστική είναι η προοπτική σε φοιτητές που κινδυνεύουν με διακοπή των σπουδών τους, λόγω οφειλόμενων μαθημάτων.Οι φοιτητές μπορούν επίσης να εκπληρώσουν έτσι ταυτοχρόνως και τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, πλην με υψηλό μισθό και εξειδικευμένη εκπαίδευση. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ρωσική ελίτ μονάδα drones «Ρουβίκων», η οποία χρησιμοποίησε τεχνολογία αιχμής, οδηγώντας στη δημιουργία ενός νέου ιδιαίτερου στρατιωτικού κλάδου για μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Σε δημιουργία ειδικού κλάδου είχε προχωρήσει και η Ουκρανία, ήδη από το 2024, δείχνοντας τη σημασία της συγκεκριμένης τεχνολογίας για την εξέλιξη της αναμέτρησης.
