Στο Saray για παγωτό και πολίτικες γεύσεις

Η περιοχή γύρω από την πλατεία Αμερικής έχει μια ξεχωριστή γοητεία. Περπατάω στους γύρω δρόμους και ανακαλύπτω κάθε φορά κάτι διαφορετικό. Ένα νεοκλασικό που δεν είχα προσέξει κάποια άλλη φορά, μια επιγραφή με ρετρό γραμματοσειρά που πολύ θα ήθελα να υπάρχει σε έναν από τους τοίχους του σπιτιού μου, μια είσοδο πολυκατοικίας από τα 60’s με εντυπωσιακή πόρτα, μάρμαρα ή ακόμη και κάποιο γλυπτό με καθαρές μίνιμαλ γραμμές, όπως συνηθίζονταν τότε.

Υπάρχουν πολλά σημεία που αποκαλύπτουν τις χρυσές εποχές που έζησαν αυτοί οι δρόμοι, οι οποίοι κατοικούνταν από την «αφρόκρεμα» της τότε Αθήνας: γιατρούς, δικηγόρους, επιχειρηματίες, αλλά και ηθοποιούς, συγγραφείς και εκδότες. Με πολυτελή διαμερίσματα, ρετιρέ που έβλεπαν μέχρι τη θάλασσα και κομψά μπαλκόνια, οι πολυκατοικίες μαρτυρούσαν οικονομική ευμάρεια αλλά και υψηλή αισθητική. Το ίδιο συνέβαινε και με τα μαγαζιά που υπήρχαν τόσο στην Πατησίων όσο και στους υπόλοιπους δρόμους. Ζαχαροπλαστεία, ταβέρνες, σινεμά και θέατρα συγκέντρωναν κόσμο από όλη την πρωτεύουσα. Μια περιοχή που δονούνταν από ζωή και ευκαιρίες για διασκέδαση.

Με τα χρόνια, το σκηνικό άλλαξε και οι περισσότεροι μόνιμοι κάτοικοι αποφάσισαν να μετακομίσουν στα προάστια, νοικιάζοντας τα διαμερίσματά τους. Οι πολυκατοικίες κατοικήθηκαν από ανθρώπους που έφτασαν στη χώρα μας από κάθε γωνιά της γης, αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, και η περιοχή υιοθέτησε τις κουλτούρες που έφεραν, καταφέρνοντας να παραμένει ενδιαφέρουσα και ζωντανή. Σήμερα είναι έτοιμη να κάνει το επόμενο βήμα της, καθώς όλα δείχνουν ότι ο πυρήνας της Αθήνας ολοένα και μεγαλώνει, με τους νέους να στρέφονται σε γειτονιές που μέχρι πρότινος δεν υπολόγιζαν για έξοδο ή βόλτα.

Σε μια τέτοια μικρή γειτονιά, κάτω από την πλατεία Καλλιγά, στην οδό Λευκωσίας, βρίσκεται το ζαχαροπλαστείο Saray. Απέναντί του, διαγώνια, βρίσκεται το μικρό ιστορικό εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα, τόπος μαρτυρίου της Αγίας Φιλοθέης, χτισμένο από τον 16ο αιώνα. Ένα πραγματικά όμορφο μνημείο με ιδιαίτερη βαρύτητα για τους πιστούς. Η αλήθεια είναι ότι μια μέρα, περνώντας από τον δρόμο, πρόσεξα πρώτα το εκκλησάκι και, αφού κατέβηκα για να το επισκεφτώ, ανακάλυψα αμέσως μετά το ζαχαροπλαστείο, που εννοείται ότι μου κέντρισε το ενδιαφέρον.

Ένα κομμάτι της γειτονιάς

Το Saray ξεκίνησε την ιστορία του το 1968, την εποχή της μεγάλης ανάπτυξης, από τον Σταμάτη Παπαγιάννη, ο οποίος έφτασε με την οικογένειά του στην Αθήνα από την Κωνσταντινούπολη, μετά τον μαζικό διωγμό και την απέλαση των Ελλήνων το 1964-65. Γνωρίζοντας την τέχνη της ζαχαροπλαστικής και έχοντας ως εφόδιο πολύτιμες συνταγές, αποφάσισε να δημιουργήσει το δικό του ζαχαροπλαστείο. Από το 1986, ο γιος της αδερφής του και αγαπημένος του ανιψιός, Ιωσήφ Λαγκαδάκης, ξεκίνησε να δουλεύει μαζί του και, όταν εκείνος συνταξιοδοτήθηκε, ανέλαβε το Saray εξ ολοκλήρου.

Ο Ιωσήφ είναι ακόμη η κεφαλή του ζαχαροπλαστείου, ασταμάτητος τεχνίτης της γλύκας και της ζάχαρης. «Μεγάλωσα στα Πατήσια, το ζαχαροπλαστείο ήταν πάντα κομμάτι της ζωής μου. Τότε ο κόσμος ήταν διαφορετικός, η γειτονιά είχε άλλο χαρακτήρα. Γνωριζόμασταν όλοι μεταξύ μας, συναντιόμασταν στα ίδια μαγαζιά. Με τα χρόνια, τα πράγματα άλλαξαν, όπως και οι σχέσεις των ανθρώπων. Αλλά η ανθρωπιά δε χάθηκε. Επιμένουμε να είμαστε μια περιοχή όπου καλημεριζόμαστε, νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον, υπάρχει αλληλεγγύη».

Γεύσεις με ψυχή

Η αλήθεια είναι ότι, όση ώρα βρισκόμαστε στο ζαχαροπλαστείο, περνούν αρκετοί πελάτες που όλοι δείχνουν να γνωρίζουν καλά το μαγαζί. Μια γλυκιά οικειότητα υπάρχει στην ατμόσφαιρα. Ο Ιωσήφ μπαινοβγαίνει στο εργαστήριο ασταμάτητα. Πρώτα βγάζει μερικές λαμαρίνες με κίφελ, το πολίτικο κρουασάν, «ίδιο με εκείνο που υπάρχει και στην Αυστρία», όπως μας ενημερώνει. Η μυρωδιά από την πλούσια γέμιση με καρύδι, κακάο και κανέλα μάς σπάει τη μύτη. Εννοείται ότι δεν αρνούμαστε να δοκιμάσουμε όταν μας κερνάει. Ζεστό και λαχταριστό, μας ενθουσιάζει με τη γεύση του.

Λίγο μετά, βγάζει και τα περίφημα τσουρέκια του. Εκεί, το ομολογώ, τα μάτια μου πέταξαν φωτιές. Το τσουρέκι στο Saray έχει ελάχιστη μαστίχα, μπόλικο μαχλέπι, μαστιχωτή υφή και αξεπέραστη γεύση.

Όση ώρα εκείνος βρίσκεται στο εργαστήριο, μας συντροφεύει η Μαργαρίτα, ή Μιμή για εκείνους που τη γνωρίζουν, η σύζυγός του και ψυχή του ζαχαροπλαστείου εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Η Μαργαρίτα είναι μια δυναμική γυναίκα, που, αν και οι σπουδές της αφορούν τα οικονομικά, γνωρίζει πολλά μυστικά της ζαχαροπλαστικής. Περισσότερο όμως ξέρει να μιλάει με τους ανθρώπους, να χτίζει σχέσεις εμπιστοσύνης μαζί τους και να βρίσκεται πάντα πίσω από τον πάγκο εξυπηρέτησης, φροντίζοντας κάθε τους επιθυμία. Η κουβέντα μαζί της είναι απολαυστική και το χιούμορ της επικό. Όταν δε μιλούσαμε, όλο και κάτι μας έδινε να δοκιμάσουμε.

Ο Ιωσήφ έχει φροντίσει να κρατήσει τη φιλοσοφία και την κουλτούρα που είχε το μαγαζί από τη γέννησή του. «Μπορεί να έχουν αλλάξει οι γαλατάδες και οι παραγωγοί, αλλά πάντα μένουμε σταθεροί στην επιλογή της πιο εκλεκτής πρώτης ύλης για όλα τα γλυκά μας. Θέλουμε πάντα να προσφέρουμε το καλύτερο σε εκείνους που μας εμπιστεύονται. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί παλιοί γείτονες επιστρέφουν στο ζαχαροπλαστείο για τη βασιλόπιτά τους, το τσουρέκι τους ή ακόμη και το παγωτό, όταν θέλουν μια γεύση που θα τους ταξιδέψει πίσω στον χρόνο», μας λέει και μας εξηγεί πως στο Saray πρωταγωνιστικό ρόλο είχε ανέκαθεν το παγωτό. Καϊμάκι, βανίλια, σοκολάτα, tutti frutti και άλλες γεύσεις εκείνης της εποχής. Αλλά και σήμερα πολλοί είναι εκείνοι που δε συγκρίνουν το παγωτό του Saray με κανένα άλλο. Μαζί με τις κλασικές γεύσεις, ο Ιωσήφ φροντίζει πάντα να προσθέτει εποχικές ή κάποιες πιο σύγχρονες, δίνοντας νέες επιλογές στους νεότερους που έχουν αρχίσει να συχνάζουν ή να μένουν στη γειτονιά.

«Μου αρέσει που βλέπω όλο και περισσότερους νέους τριγύρω. Και αν η πλατεία είχε ακόμη δύο-τρία στέκια, θα ήμασταν ακόμη καλύτερα. Βέβαια, είναι πολύ σημαντικό ότι έχει ανοίξει εδώ και κάποια χρόνια το θερινό σινεμά Athenee, ένα κόσμημα για τη γειτονιά που οφείλουμε όλοι να στηρίξουμε. Πάντα ένα σινεμά αναβαθμίζει μια περιοχή. Εκτιμάμε πολύ τους ανθρώπους που το ξανάφεραν στη ζωή», επισημαίνει και χαιρόμαστε ιδιαίτερα που βλέπουμε αυτό το κλίμα αλληλοϋποστήριξης.

Τα πολύτιμα αγαπημένα

Κοιτάζω τριγύρω και βλέπω τα φορτωμένα ράφια και τα γεμάτα ψυγεία του Saray. Ό,τι μπορεί να επιθυμήσει ένας ορκισμένος γλυκατζής βρίσκεται εδώ. Λαχταριστά ποντικάκια και σοκολατίνες, μενελίκ πάστες, όπως έλεγαν παλιά τις ανάμικτες σοκολάτα-βανίλια, πάστες αμυγδάλου, εκλέρ, φανταστικά σου, μιλφέιγ, πιο σύγχρονες πάστες σε διάφορες γεύσεις, αλλά και εκμέκ, καζάν ντιπί, μπακλαβάδες με σπέσιαλ σιρόπια, ταούκ κιοκσού και παρί-μπρεστ.

Απέναντι από το ψυγείο, οι προθήκες με τα βουτήματα, τα σμυρνέικα κουλουράκια, τα σαμπλεδάκια, τα αλμυρά γιαγλίδικα και τα μπατόν σαλέ μας κλείνουν το μάτι. Ο Ιωσήφ θα μπορούσε να είχε μειώσει την γκάμα των προϊόντων του, αλλά έχω την αίσθηση ότι δε θα ήθελε ποτέ να απογοητεύσει τους πελάτες του, να μη βρουν αυτό που αναζητούν. Συνεχίζει να εργάζεται καθημερινά και ακούραστα μαζί με τη Μαργαρίτα, αποτελώντας σημείο αναφοράς για όλη τη Λευκωσίας. Όταν βρει καλό πεπόνι από τον μανάβη, θα φτιάξει νέα γρανίτα, ενώ περιμένει να βγει το βύσσινο την άλλη εβδομάδα για να προσθέσει και αυτή τη γεύση στη βιτρίνα.

Η παρουσία του Saray και των ανθρώπων του στην πλατεία του Αγίου Ανδρέα είναι πολύτιμη και η συνεισφορά τους στη «κάτω πλευρά της Πατησίων», όπως συνηθίζουμε να τη λέμε εμείς που μένουμε στην πάνω, σημαντική.

«Η αλήθεια είναι ότι έχω περάσει πολλά χρόνια στο ζαχαροπλαστείο και κουράζομαι πιο εύκολα. Αλλά δεν το αφήνω. Τα τελευταία χρόνια προσπαθούμε απλώς να κάνουμε περισσότερες διακοπές. Ελάτε γρήγορα να δοκιμάσετε το παγωτό μας πριν φύγουμε», μας λέει γελώντας.

Και εμείς ανυπομονούμε να ξαναπεράσουμε την πόρτα του, να φύγουμε με δύο μπάλες παγωτό, ένα τσουρέκι στο χέρι και ό,τι άλλο χωράει μέσα σε ένα κλασικό κουτί, δεμένο με εκείνο το χαρακτηριστικό ιριδίζον κορδελάκι.