Παρουσία πλήθους υψηλών προσκεκλημένων πραγματοποιήθηκε νωρίς το βράδυ της Τετάρτης, στη Μεγάλη Αίθουσα του ΕΚΠΑ, η τελετή αναγόρευσης του Ευάγγελου Βενιζέλου σε Επίτιμο Διδάκτορα της Νομικής Σχολής και του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας.
Η εκδήλωση αποτέλεσε σημείο συνάντησης για διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, με την ατμόσφαιρα να είναι ιδιαίτερα θερμή. Στους διαδρόμους και την αίθουσα σχηματίστηκαν πολλά πολιτικά «πηγαδάκια», ενώ καταγράφηκαν εγκάρδιοι χαιρετισμοί ανάμεσα σε πρόσωπα από όλο το φάσμα της δημόσιας ζωής.
Στην τελετή παρέστησαν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος, οι πρώην Πρόεδροι της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος και Κατερίνα Σακελλαροπούλου και ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς.
Το «παρών» έδωσαν επίσης, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος του ΠαΣοΚ Νίκος Ανδρουλάκης, οι Υπουργοί Νίκος Δένδιας, Σοφία Ζαχαράκη και Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Ευρωβουλευτής και πρώην Πρόεδρος της Βουλής Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο Χρήστος Σταϊκούρας, η Ντόρα Μπακογιάννη, και ο Δημήτρης Αβραμόπουλος.
Στην ομιλία του, ο κ. Βενιζέλος επικεντρώθηκε στις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες διεκδικούν πλέον ρόλο κυριαρχίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Όπως ανέφερε, ο λεγόμενος «ψηφιακός συνταγματισμός» παραμένει κρατικοκεντρικός, την ώρα που μεγάλες πλατφόρμες επιχειρούν να διαμορφώσουν έναν ιδιότυπο «ιδιωτικό συνταγματισμό» με δικούς τους κανόνες και μηχανισμούς ρύθμισης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην έννοια της Constitutional AI, δηλαδή της ενσωμάτωσης αρχών λειτουργίας στα ίδια τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, σημειώνοντας ότι οι εταιρείες προβάλλουν τέτοιες προσεγγίσεις ως μορφή αυτορρύθμισης. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για μια «δημόσια» εκδοχή αυτής της προσέγγισης που θα υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Ο κ. Βενιζέλος τόνισε ότι ο συνδυασμός ψηφιακής κυριαρχίας, ελέγχου των δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης προσλαμβάνει χαρακτηριστικά «πολιτικής θεολογίας», καθώς συγκεντρώνει ιδιότητες όπως η πανταχού παρουσία, η παντογνωσία και η αδιαφάνεια.
Καταλήγοντας, επισήμανε ότι ο διεθνής ανταγωνισμός γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Όπως είπε, αν τα δημοκρατικά συστήματα δεν προστατευθούν από τις καταχρηστικές εφαρμογές των νέων τεχνολογιών, τότε η τεχνολογική υπεροχή δεν έχει ουσιαστικό αντίκρισμα. Υπογράμμισε, τέλος, ότι και η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίσει το ζήτημα με σοβαρότητα και θεσμική επίγνωση.
Κατά την έναρξη της τελετής, ο πρύτανης Γεράσιμος Σιάσος, αναφερόμενος στη διαδρομή του τιμωμένου, υπογράμμισε ότι «το επιστημονικό του έργο διακρίνεται για την πληρότητα και την ερμηνευτική του οξύτητα», επισημαίνοντας την ικανότητά του «να συνθέτει διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις με σπάνιο πολιτικό ένστικτο». Όπως σημείωσε, «ο Βενιζέλος ενσαρκώνει το πρότυπο του δασκάλου», ενώ ο δημόσιος λόγος του είναι «απαιτητικός, με στόχο την ανύψωση του επιπέδου της δημόσιας συζήτησης». Τόνισε επίσης ότι ως δημόσιο πρόσωπο «επιβεβαιώνει πως η άσκηση εξουσίας συνιστά πράξη ευθύνης απέναντι στην ιστορία».
Στη συνέχεια, ο Σπυρίδων Βλαχόπουλος, μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγητής της Νομικής Σχολής, παρουσίασε το επιστημονικό του έργο, εστιάζοντας ιδίως στις έννοιες του «επαυξημένου Συντάγματος» και του «πολυεπίπεδου συνταγματισμού», τις οποίες, όπως σημείωσε, έχει καθιερώσει στον επιστημονικό διάλογο. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι «είναι δύσκολο να τον κατατάξεις σε μια από τις σχολές σκέψης του Συνταγματικού Δικαίου, διότι ο ίδιος είναι μόνος του μια σχολή».
Ακολούθως, η καθηγήτρια και πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας Κίρκη Κεφαλέα χαρακτήρισε το έργο του τιμωμένου «σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση και καλλιέργεια δημοκρατικής συνείδησης», μέσα από μια συνεχή θεωρητική και θεσμική επεξεργασία που υπερβαίνει τα στενά όρια της νομικής επιστήμης.
