Οι άνθρωποι είμαστε – μεταξύ άλλων – οι εμμονές μας. Η δική μου εμμονή το τελευταίο μεγάλο διάστημα είναι το ChatGPT και πώς αυτό αφαιρεί από την καθημερινότητά μας το στοιχείο της έκπληξης και της πρωτοτυπίας.
Παίζω, λοιπόν, ένα παιχνίδι. Το ονομάζω «το παιχνίδι της υποψίας». Κάθε φορά που θέλω να παίξω, παριστάνω τον ανυποψίαστο και γράφω στην αναζήτηση του Facebook «δεν είναι απλώς». Αυτόματα εμφανίζονται μπροστά μου αμέτρητες αναρτήσεις με το γνωστό, πλέον, γλωσσικό τρικ του ChatGPT. Τότε κατακλύζομαι δήθεν από υποψίες.
Θα το έχετε δει κι εσείς. Αυτό που στη γλωσσολογία ονομάζεται «διορθωτική αντιθετική κατασκευή τύπου “όχι Χ αλλά Ψ”» είναι παντού, ίσως και στις δικές σας αναρτήσεις. «Δεν είναι απλώς ένα τραπέζι. Είναι το σημείο όπου ο χώρος αποκτά χαρακτήρα» ή «Η ανεργία δεν είναι απλώς αριθμοί σε στατιστικές. Είναι άνθρωποι».
Αν και υπάρχουν πολλές εφαρμογές που καταλαβαίνουν πότε ένα κείμενο αποτελεί προϊόν των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLMs), τα παραπάνω παραδείγματα δεν χρειάζεται να περάσουν από τον ανιχνευτή τους. Από το 2022 βρίσκεται το ChatGPT στη ζωή μας, το έχουμε μάθει και, το κυριότερο, μας έχει μάθει.
Διαβάζω λοιπόν αναρτήσεις, δημοσιογραφικά κείμενα, σενάρια. Όλα μοιάζουν ίδια. Πολλά από αυτά, μάλιστα, ανήκουν σε γνωστά προφίλ και συγκεντρώνουν χιλιάδες likes. «Υπέροχο κείμενο» και «δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο» γράφουν στα σχόλια. Γελάω, θλίβομαι, βλέπω το φίδι να τρώει την ουρά του και πάλι από την αρχή. Είναι, άλλωστε, η εμμονή μου.
Το ξέρουν ότι ξέρουμε. Το ξέρουμε ότι ξέρουν. Ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας, όμως, χρησιμοποιεί το ChatGPT κι έτσι όλοι μαζί σωπαίνουμε. Να κατηγορούνται μεταξύ τους οι συνένοχοι; Υπάρχουν και όρια.
Αυτό που ίσως δεν ξέρουν αρκετοί είναι πως σταδιακά η φυσική γλώσσα αρχίζει να προσαρμόζεται στην ιδιομορφία των γλωσσικών μοντέλων. Όσα γράφουμε κάνουν τη βόλτα τους από το ChatGPT, οπότε μοιραία η γραπτή επικοινωνία ήδη έχει συγκλίνει στο ύφος του.
Γίνεται και χειρότερο.
Δίνουμε τη γλώσσα μας και καταναλώνουμε τη γλώσσα των LLMs. «Στα social media έχει υπολογιστεί ότι τουλάχιστον ένα 60-70% είναι γραμμένο από την τεχνητή νοημοσύνη», είπε σε μια πρόσφατη συνομιλία μας ο καθηγητής Υπολογιστικής και Ποσοτικής Γλωσσολογίας, Γεώργιος Μικρός. Αναπόφευκτα, αυτό μας διαμορφώνει.
Χρησιμοποιώ και εγώ το ChatGPT. Ίσως να ήταν πιο τίμιο από την πλευρά μου να το αναφέρω στην αρχή του κειμένου, πριν περάσω στις ανησυχίες μου ή στο πώς ανακαλύπτω τους σκανδαλιάρηδες δημιουργούς περιεχομένου. Το χρησιμοποιώ ως μηχανή αναζήτησης ή ως μεταφραστή. Δεν μου γράφει τα κείμενα, αλλά είναι ο προσωπικός μου βοηθός. Ακόμα και γι’ αυτό πλέον αισθάνομαι τύψεις. Μισή ντροπή δική μου.
Κάθε φορά που το ανοίγω και με ρωτάει «How can I help you today?», αρχίζει μέσα μου μια μάχη. Ποιος θα επικρατήσει; Το ChatGPT ως εργαλείο ή το ChatGPT που μπορεί να γράψει τα πάντα για εμένα; Το μόνο που έχω να κάνω είναι να βάλω μια υπογραφή και το κείμενο είναι δικό μου. Δικό μας, μάλλον.
Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα μπορούν να κάνουν θαύματα. Το θαύμα στην προκειμένη περίπτωση είναι πως έκαναν εκατομμύρια ανθρώπους να μοιάζουν ίδιοι. Ό,τι είναι δικό μου, είναι και δικό σου. Ό,τι πιστεύω, πιστεύεις. Ό,τι γράφω, γράφεις. Είμαστε ίδιοι. Και επειδή είμαστε ίδιοι και οι άνθρωποι είμαστε οι εμμονές μας, ποιος ξέρει, ίσως κάποτε φωνάξουμε όλοι μαζί: «Φτάνει με το ChatGPT, γράψε και κάτι δικό σου».
