Οι καμπάνες της Μεγάλης Εβδομάδας ηχούν, ενώ οι προετοιμασίες για τον στολισμό του Επιταφίου βρίσκονται στο απόγειό τους. Ωστόσο, φέτος, ο παραδοσιακός στολισμός του ξυλόγλυπτου κουβουκλίου με άνθη δεν είναι μόνο μία πράξη ευλάβειας, αλλά και μία δύσκολη οικονομική εξίσωση που καλούνται να επιλύσουν οι εκκλησίες με τη συνδρομή των πιστών.
Πολύχρωμα λουλούδια, ευωδιαστά στεφάνια και περίτεχνες συνθέσεις δημιουργούν μια εικόνα βαθιάς συγκίνησης. Όμως, πίσω από αυτή την ομορφιά κρύβεται μία πραγματικότητα που τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο έντονη, η οποία είναι το κόστος του ανθοστολισμών. Παραγωγοί και ανθοπώλες μιλούν στο «Βήμα» και αναφέρουν ότι το πρόβλημα οφείλεται στο υψηλό κόστος ενέργειας, τις μεταφορές και τις γενικότερες ανατιμήσεις στην αγορά.
Από την πλευρά τους, οι εκκλησίες εξηγούν ότι αναγκάζονται είτε να «ρίξουν» την ποιότητα των λουλουδιών, είτε να απευθύνουν «έκκληση» στους πιστούς να συνδράμουν ό,τι μπορούν από τους κήπους και το υστέρημά τους.
«Οι εκκλησίες και ο Επιτάφιος φέτος στηρίζονται στην προσφορά του κόσμου»
«Οι εκκλησίες έχουν αυξημένα κόστη, από τη συντήρηση των ναών μέχρι και τους λογαριασμούς. Ιδίως μετά την πανδημία, που ο κόσμος είχε σταματήσει να έρχεται, είχαμε μεγάλο πρόβλημα και ζητήσαμε βοήθεια από τους πιστούς», εξηγούν εκπρόσωποι των εκκλησιών. «Είναι τραγικές οι καταστάσεις λόγω της ακρίβειας. Μάλιστα, έτυχε μία περίοδο να μην έχουμε καν λάδι να βάλουμε στα καντήλια», συμπληρώνουν.
Υπογραμμίζεται δε, ότι τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μία μεγάλη αύξηση στις τιμές των άνθεων. «Όπως μας είπαν και τα ανθοπωλεία, φέτος υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις, λόγω των λασποβροχών των προηγούμενων ημερών, αλλά και γενικώς της μειωμένης παραγωγής. Οι τιμές των λουλουδιών έχουν αυξηθεί για αυτόν τον λόγο», τονίζουν οι άνθρωποι της εκκλησίας.
«Οι εκκλησίες, αλλά και ο Επιτάφιος φέτος, στηρίζονται κατά βάση στην προσφορά του κόσμου», καταλήγουν οι ίδιοι.
Γιατί ο Επιτάφιος φέτος αντιμετωπίζει τόσες δυσκολίες;
Η αύξηση των τιμών στα λουλούδια δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός, αλλά ένα φαινόμενο που έγινε ιδιαίτερα αισθητό, τα τελευταία χρόνια, κορυφώνοντας την ανησυχία, ενόψει του στολισμού των Επιταφίων. Πίσω από τις τσουχτερές τιμές, κρύβεται μια «τέλεια καταιγίδα» οικονομικών, περιβαλλοντικών και διεθνών παραγόντων.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στο κόστος παραγωγής. Η ενέργεια που απαιτείται για τον φωτισμό και τη θέρμανση των θερμοκηπίων, σε συνδυασμό με τις τιμές των λιπασμάτων και των φυτοφαρμάκων, που έχουν εκτοξευθεί, πιέζουν ασφυκτικά τους παραγωγούς. Το αυξημένο λειτουργικό κόστος μετακυλίεται άμεσα στην τιμή που βλέπει ο καταναλωτής στο ανθοπωλείο, ενώ το εργατικό κόστος, ειδικά σε χώρες με υψηλότερους μισθούς, προσθέτει ένα επιπλέον πρόβλημα στην τελική αξία.
Παράλληλα, λόγω της ευαισθησίας τους, τα άνθη απαιτούν ειδικές συνθήκες μεταφοράς (ψυχόμενους θαλάμους), για να φτάσουν φρέσκα στον προορισμό τους. Οι συνεχείς αυξήσεις στα καύσιμα, οι ελλείψεις σε φορτηγά ψυγεία και οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα δημιουργούν ένα ακριβό «ταξίδι» για τα λουλούδια, το οποίο πληρώνει τελικά ο αγοραστής. Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή δείχνει πλέον τα δόντια της και στην ανθοκομία. Ακραία φαινόμενα, όπως οι καύσωνες και οι παγετοί, καταστρέφουν ολόκληρες σοδειές ευαίσθητων ειδών. Με την προσφορά να μειώνεται δραματικά και τη ζήτηση – ειδικά τις ημέρες του Πάσχα – να παραμένει στα ύψη, η άνοδος των τιμών είναι αναπόφευκτη.
Τέλος, η αγορά των λουλουδιών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα διεθνή κέντρα εμπορίου. Η Ολλανδία, ως παγκόσμιος ηγέτης, καθορίζει πολλές φορές τις τιμές. Οποιαδήποτε διαταραχή στους κόμβους αυτούς, είτε λόγω πληθωρισμού είτε λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, προκαλεί αλυσιδωτές αυξήσεις, που φτάνουν μέχρι το τελευταίο ανθοπωλείο της ελληνικής επαρχίας.
Ενδεικτικά, ένας μέτριος στολισμός που παλαιότερα κόστιζε 300 με 400 ευρώ, βάσει των τελευταίων στοιχείων, εκτιμάται πως φέτος μπορεί να ξεπεράσει τα 600 ευρώ, ανάλογα με την πυκνότητα και το είδος των λουλουδιών.
Ποια είναι τα λουλούδια του Επιταφίου;
Ο στολισμός του Επιταφίου είναι μια ιεροτελεστία που συνδυάζει την πίστη, με τη συμβολική γλώσσα των λουλουδιών. Κάθε άνθος και κάθε χρώμα που επιλέγεται δεν είναι τυχαίο, αλλά φέρει ένα βαθύ νόημα που συνδέεται με το Θείο Πάθος και την προσμονή της Ανάστασης. Ακόμα και τα χρώματα που επιλέγονται δεν είναι τυχαία. Αρχικά, είναι το μωβ, το κατεξοχήν χρώμα του πένθους, της κατάνυξης και της θλίψης. Εν συνεχεία, είναι το κόκκινο, το οποίο συμβολίζει το αίμα που έχυσε ο Χριστός πάνω στον Σταυρό, αλλά και το λευκό, το οποίο αντιπροσωπεύει την αγνότητα του Θεανθρώπου, την αθωότητα και τη λαμπρότητα της επερχόμενης Ανάστασης.
Τα άνθη που επιλέγονται για τον Επιτάφιο συνήθως είναι τα γαρύφαλλα, που είναι το πιο συνηθισμένο. Τα κόκκινα γαρύφαλλα συμβολίζουν την αγάπη και τη θυσία (το αίμα), ενώ τα λευκά την καθαρότητα της ψυχής. Επίσης, οι κρίνοι και οι κάλλες, γνωστά και ως οι «κρίνοι της Παναγίας», συμβολίζουν την αγνότητα, την ταπεινότητα και τη χριστιανική πίστη. Λέγεται δε, ότι οι κάλλες άνθισαν από τα δάκρυα της Παναγίας κάτω από τον Σταυρό.
Ακόμα, οι πασχαλιές που το όνομά τους και μόνο παραπέμπει στο Πάσχα, τείνουν να στολίζουν τον Επιτάφιο. Ο θρύλος λέει πως το δέντρο μαράθηκε, βλέποντας τη Σταύρωση και άνθισε ξανά, με το χαρακτηριστικό μωβ χρώμα και άρωμα, τη στιγμή της Ανάστασης. Συμβολίζει επίσης, την απελευθέρωση από τα δεσμά του θανάτου.
Οι βιολέτες με τη σειρά τους, αντιπροσωπεύουν την ταπεινοφροσύνη και τη βαθιά χριστιανική ευλάβεια. Το μωβ χρώμα τους τις καθιστά πρωταγωνίστριες στο πένθιμο κλίμα της Μεγάλης Παρασκευής. Την ίδια στιγμή και τα τριαντάφυλλα θεωρούνται σύμβολο της θεϊκής προστασίας και της Παναγίας. Συχνά χρησιμοποιούνται για να σχηματίσουν τον Σταυρό ή τα γράμματα στον Επιτάφιο, συμβολίζοντας τη νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο.
Υπάρχουν δε, τα ζουμπούλια ή οι υάκινθοι, που συμβολίζουν την αναγέννηση και την ελπίδα. Μάλιστα, είναι από τα πρώτα λουλούδια της άνοιξης που μαρτυρούν ότι η φύση, αλλά και η ζωή, επιστρέφει. Τέλος, είναι και ο αμάραντος, ο οποίος όπως υποδηλώνει και το όνομά του, είναι το λουλούδι που «δεν μαραίνεται», για αυτό και συμβολίζει την αθανασία της ψυχής και την αιώνια ζωή.
