Παρά την πρόοδο των τελευταίων 24 ωρών, η επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός έως τις 8 μ.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής) παραμένει αβέβαιη, ενώ το ενδεχόμενο αποτυχίας συνοδεύεται από προειδοποιήσεις και απειλές, και από τα δύο μέρη, για δραματική κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, η αμερικανική πλευρά μετατοπίζει πλέον το ερώτημα του αν μπορεί να υπάρξει συμφωνία στο αν αυτή μπορεί να επιτευχθεί εντός της ασφυκτικής προθεσμίας. Η αποτυχία –ή ακόμη και η μη επίτευξη επαρκούς προόδου ώστε να δοθεί παράταση– εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μία άνευ προηγουμένου κλιμάκωση.
Ο Τραμπ έχει ήδη διαμηνύσει ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της Τεχεράνης θα διατάξει επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως γέφυρες, σταθμούς παραγωγής ενέργειας, εγκαταστάσεις πετρελαίου και ύδρευσης προειδοποιώντας σε δραματικούς τόνους, ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί».
Από την πλευρά του, το Ιράν προειδοποιεί με σκληρά αντίποινα, στοχοποιώντας ενεργειακές και υδάτινες υποδομές σε χώρες του Κόλπου, διευρύνοντας το πεδίο πιθανής σύγκρουσης.
Η πρόταση του Πακιστάν
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος έχει αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο στις διπλωματικές προσπάθειες με στόχο τη διευθέτηση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ζήτησε σήμερα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να παρατείνει κατά δύο εβδομάδες την προθεσμία που έχει δώσει στο ιρανικό καθεστώς προκειμένου να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ.
«Οι διπλωματικές προσπάθειες για μια ειρηνική διευθέτηση του συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή προχωρούν σταθερά, δυναμικά και αποφασιστικά, με πιθανότητα να αποφέρουν ουσιαστικά αποτελέσματα στο εγγύς μέλλον», ανέφερε ο Σαρίφ σε μήνυμα που κοινοποίησε μέσω της πλατφόρμας Χ.
Για να δοθεί μια ευκαιρία στη διπλωματία, «ζητώ θερμά από τον πρόεδρο Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία κατά δύο εβδομάδες», υπογράμμισε ο Σαρίφ, λίγες ώρες προτού εκπνεύσει το τελεσίγραφο του Λευκού Οίκου, με τον Τραμπ να απειλεί πως «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» εάν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί με τους όρους του για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, ο πακιστανός πρωθυπουργός ζήτησε από το Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, μια θαλάσσια οδό στρατηγικής σημασίας για τον ενεργειακό εφοδιασμό, «για περίοδο δύο εβδομάδων, ως χειρονομία καλής θέλησης».
Ο Σαρίφ απηύθυνε επίσης έκκληση προς όλες τις εμπόλεμες πλευρές για «κατάπαυση πυρός» δύο εβδομάδων, «ώστε να επιτραπεί στη διπλωματία να επιτύχει οριστική παύση των εχθροπραξιών, με γνώμονα τη μακροπρόθεσμη ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή».
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, «ο πρόεδρος έχει ενημερωθεί για την πρόταση και θα ακολουθήσει απάντηση».
«Η Τεχεράνη εξετάζει θετικά το αίτημα του Πακιστάν για εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων», δήλωσε από την πλευρά του Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters.
Τα αγκάθια των διαπραγματεύσεων
Παρά την καταγεγραμμένη πρόοδο, δύο βασικά ζητήματα εξακολουθούν να μπλοκάρουν τη συμφωνία.
Το πρώτο αφορά την απαίτηση της Τεχεράνης για ισχυρές εγγυήσεις ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα επαναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις μετά από μια ενδεχόμενη εκεχειρία.
Το δεύτερο σχετίζεται με τον αργό ρυθμό ανταπόκρισης της ιρανικής ηγεσίας, λόγω των συνθηκών ασφαλείας.
Το τοπίο περιπλέκεται περαιτέρω από αντικρουόμενες πληροφορίες. Η Wall Street Journal ανέφερε διακοπή της άμεσης επικοινωνίας από την ιρανική πλευρά, ενώ οι New York Times έκαναν λόγο για αποχώρηση του Ιράν από τις συνομιλίες. Ωστόσο, η Tehran Times διέψευσε κατηγορηματικά τα δύο δημοσιεύματα.
Ο Λευκός Οίκος κρατά χαμηλούς τόνους, με την εκπρόσωπο Τύπου να τονίζει ότι μόνο ο Τραμπ γνωρίζει την πραγματική κατάσταση και τις επόμενες κινήσεις, επαναλαμβάνοντας ότι η προθεσμία για το Ιράν είναι αμετάβλητη.
Τα σενάρια συμφωνίας: Ορμούζ και προσωρινή εκεχειρία
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται ένα πακέτο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, με βασικό άξονα την επαναλειτουργία του Στενό του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, το Ιράν ζητά δεσμεύσεις για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας προσωρινής εκεχειρίας διάρκειας 45 ημερών, που θα επιτρέψει τη διαπραγμάτευση μιας ευρύτερης συμφωνίας. Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι οι συζητήσεις για εκεχειρία βρίσκονται σε εξέλιξη και συνδέονται άμεσα με τα υπόλοιπα ζητήματα της διαπραγμάτευσης.
Συνεχιζόμενες επαφές και αβεβαιότητα έως την τελευταία στιγμή
Οι επαφές συνεχίζονται με εντατικό ρυθμό, ενώ στο τραπέζι παραμένει ακόμη και το ενδεχόμενο απευθείας συνάντησης μεταξύ αντιπροσωπειών των δύο χωρών, ενδεχομένως με επικεφαλής τον Βανς. Εξετάζεται επίσης η πραγματοποίηση εικονικής συνάντησης με τη συμμετοχή των μεσολαβητών.
Ο ίδιος ο Βανς, μιλώντας από τη Βουδαπέστη, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει σχεδόν όλους τους στρατιωτικούς τους στόχους και ότι ο πόλεμος «πολύ σύντομα θα ολοκληρωθεί». Τόνισε ωστόσο ότι «η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο του Ιράν», εκφράζοντας την προσδοκία για απάντηση πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Καθώς η αντίστροφη μέτρηση πλησιάζει στο τέλος της, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία. Το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει όχι μόνο την πορεία της σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα σε μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικά περιοχές του πλανήτη.
