Πόλεμος Ιράν: Τι ζητά ο Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ και γιατί διστάζουν οι σύμμαχοι

Με τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν να έχει περάσει στην τρίτη εβδομάδα, το βάρος των εξελίξεων μετατοπίζεται όλο και περισσότερο στα Στενά του Ορμούζ, το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιχείρησε σήμερα να εμφανίσει την Ουάσιγκτον ως τη μόνη δύναμη που μπορεί να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, ασκώντας παράλληλα πίεση στους συμμάχους να συμμετάσχουν ενεργότερα.

Κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου, ο αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έχουν πλήξει πάνω από 7.000 στόχους σε όλο το Ιράν, ότι έχουν βυθίσει ή καταστρέψει περισσότερα από 100 ιρανικά ναυτικά σκάφη και ότι έχουν εξουδετερώσει δεκάδες πλοία τοποθέτησης ναρκών. Παρουσίασε μάλιστα την αμερικανική επιχείρηση ως καθοριστική για τη μείωση της ιρανικής απειλής, λέγοντας ότι οι επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones έχουν περιοριστεί δραστικά.

Ωστόσο, το βασικό μήνυμα του Τραμπ δεν αφορούσε μόνο το στρατιωτικό πεδίο, αλλά το ποιος θα αναλάβει το κόστος και την ευθύνη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ο αμερικανός πρόεδρος επέκρινε ευθέως συμμάχους των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ για τη χλιαρή, όπως τη χαρακτήρισε, ανταπόκρισή τους στο αίτημά του να βοηθήσουν στην προστασία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο. «Κάποιες χώρες είναι πολύ ενθουσιώδεις και κάποιες όχι», είπε, προειδοποιώντας ουσιαστικά ότι η συμμαχία θα αντιμετωπίσει «πολύ κακό μέλλον» αν δεν στηρίξει την αμερικανική γραμμή.

Η Ευρώπη δεν θέλει στρατιωτική εμπλοκή

Η πίεση αυτή, πάντως, δεν βρήκε ανταπόκριση στην Ευρώπη. Στις Βρυξέλλες, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει διάθεση από τα κράτη-μέλη να επεκταθεί η αποστολή «Ασπίδες» μέχρι τα Στενά του Ορμούζ, παρά τις συζητήσεις για ενίσχυση της αποστολής με περισσότερα ναυτικά μέσα. Το βασικό συμπέρασμα από το σημερινό συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών ήταν σαφές: καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν θέλει να εμπλακεί ενεργά σε έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι επιμέρους τοποθετήσεις ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Η Γερμανία δήλωσε ότι δεν βλέπει κανέναν ρόλο για το ΝΑΤΟ στα Στενά του Ορμούζ, η Ισπανία απέρριψε ρητά κάθε ενδεχόμενο συμμετοχής σε στρατιωτική αποστολή, ενώ και η Ελλάδα ξεκαθάρισε, μέσω του Παύλου Μαρινάκη, ότι δεν υπάρχει θέμα εμπλοκής της χώρας σε επιχείρηση στην περιοχή. Ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο, παρότι μιλά για ανάγκη διασφάλισης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, αποφεύγει να ταυτιστεί με τη γραμμή Τραμπ για άμεση στρατιωτική εμπλοκή, μιλώντας περισσότερο για ένα «βιώσιμο συλλογικό σχέδιο» παρά για πολεμική αποστολή.

Τι συμβαίνει τώρα στα Στενά του Ορμούζ

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στο ίδιο το πέρασμα του Ορμούζ παραμένει ρευστή. Το Ιράν επιμένει ότι είναι «κλειστό για τους εχθρούς του», στέλνοντας πολιτικό και στρατηγικό μήνυμα προς ΗΠΑ και Ισραήλ. Από την άλλη πλευρά, αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι κάποιες διελεύσεις συνεχίζονται υπό ειδικές συνθήκες, ενώ δεξαμενόπλοιο μη ιρανικών συμφερόντων πέρασε το Στενό με ανοιχτό σήμα AIS, ένδειξη ότι ενδεχομένως διαμορφώνεται ένα καθεστώς επιλεκτικής «ασφαλούς διέλευσης».

Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί το συνολικό πρόβλημα: η ναυτιλιακή κίνηση παραμένει σοβαρά μειωμένη, η αβεβαιότητα κυριαρχεί και η ενεργειακή αγορά βρίσκεται υπό ισχυρή πίεση. Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ήδη καταγράψει μεγάλη πτώση, ενώ όλο και περισσότεροι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση στο Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων διεθνώς.

Ο Κόλπος σε συναγερμό

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην ευρύτερη περιοχή. Το Κατάρ ανέβασε το επίπεδο ασφαλείας και ανακοίνωσε αναχαίτιση πυραύλου, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία κατέρριψαν drones, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρέθηκαν αντιμέτωπα με περιστατικά κοντά σε κρίσιμες ενεργειακές και αεροπορικές υποδομές.

Την ίδια στιγμή, 168 πλοία ελληνικών συμφερόντων εξακολουθούν να βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου, των Στενών του Ορμούζ και του Κόλπου του Ομάν, γεγονός που κρατά και την Αθήνα σε αυξημένη επιφυλακή, με καθημερινή παρακολούθηση της κατάστασης των πληρωμάτων και της ναυσιπλοΐας.

Πόλεμος σε πολλά μέτωπα

Στο στρατιωτικό πεδίο, οι συγκρούσεις όχι μόνο συνεχίζονται, αλλά επεκτείνονται. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξακολουθούν να πλήττουν ιρανικούς στόχους, το Ιράν προειδοποιεί ότι θα στοχοποιήσει αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή, ενώ παράλληλα η σύγκρουση συνδέεται ολοένα περισσότερο με το μέτωπο του Λιβάνου.

Το Ισραήλ εντείνει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, η οργάνωση αναλαμβάνει την ευθύνη για επιθέσεις στο βόρειο Ισραήλ και η Άγκυρα καταγγέλλει την ισραηλινή δράση ως παράγοντα αποσταθεροποίησης. Παράλληλα, συνεχίζονται οι επιδρομές στο ιρανικό έδαφος, με στόχους που περιλαμβάνουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις αλλά και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.

Αργά το βράδυ της Δευτέρας, drone χτύπησε το ξενοδοχείο Al-Rashid στη Βαγδάτη προκαλώντας έκρηξη και φωτιά σε έναν από τους ανώτερους ορόφους.

Κανάλι επικοινωνίας μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν;

Ένα απευθείας κανάλι επικοινωνίας μεταξύ του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αράγκτσι επανενεργοποιήθηκε τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios τη Δευτέρα, επικαλούμενο Αμερικανό αξιωματούχο και πηγή με γνώση του θέματος.

Δεν είναι σαφές πόσο ουσιαστικά ήταν τα μηνύματα που αντάλλαξαν οι δύο πλευρές, προσθέτει το δημοσίευμα, σημειώνοντας ότι πρόκειται για την πρώτη γνωστή απευθείας επικοινωνία από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.