Πίσω από τη βουή της λεωφόρου Κηφισίας, στο ύψος των Αμπελοκήπων, το 56ο Γυμνάσιο Αθηνών μοιάζει με ένα τυπικό δημόσιο σχολείο της πρωτεύουσας. Υπό κανονικές συνθήκες, μετά το τελευταίο κουδούνι, το κτίριο θα έπρεπε να αδειάζει πριν προλάβει να αρθρώσει κανείς τη λέξη σχόλασμα.
Όμως για τέσσερις ημέρες, οι τάξεις, οι διάδρομοι και το προαύλιο μετατράπηκαν σε επαγγελματικό κινηματογραφικό πλατό. Καλώδια, φώτα, οπερατέρ, πρόβες και μια ομάδα μαθητών της Α’ και Β’ Γυμνασίου, που ακύρωσαν τις εξωσχολικές τους δραστηριότητες και παρέμειναν οικειοθελώς στο σχολείο για ώρες μετά τη λήξη του ωραρίου.
Ο παραγωγός Μπόρις Άντσεβ με έναν από τους μαθητές που πρωταγωνίστησαν στο σποτ κατά του σχολικού εκφοβισμού
Η αφορμή δεν ήταν κάποια εθιμοτυπική σχολική γιορτή, αλλά η επιστροφή ενός ανθρώπου που πριν από δέκα χρόνια καθόταν στα ίδια θρανία.
Ο Μπόρις Άντσεβ, εκτελεστικός παραγωγός, έχοντας μόλις ιδρύσει τη δική του εταιρεία παραγωγής, επέλεξε το πρώτο του γύρισμα, αντί να είναι ένα διαφημιστικό σποτ ή λίγο ακόμα περιεχόμενο για τα κοινωνικά δίκτυα, να εκπέμψει ένα μήνυμα προς τη μαθητική κοινότητα με πρωταγωνιστές μάλιστα τους ίδιους τους μαθητές.
Σκοπός του ήταν να δημιουργήσει ένα βίντεο για τον σχολικό εκφοβισμό, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Γιώργου Στάμου, με τον αφοπλιστικά άμεσο τίτλο «Ψήσου να μιλήσεις», με αφορμή την 6η Μαρτίου – την ημέρα δηλαδή που η πολιτεία έχει ορίσει ως Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού.
Επιστροφή στα θρανία
«Ήθελα το πρώτο μου project να έχει κοινωνικό αποτύπωμα», εξηγεί ο Άντσεβ. Η παραγωγή, το κόστος της οποίας δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητο, καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από εκείνον. Αλλά δεν ήταν αυτό το μείζον.
Σημασία για τον νεαρό παραγωγό είχε η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και τελικά η κοινωνική ανταπόδοση. Και μάλιστα χωρίς να εργαλειοποιήσει κλισέ εικόνες και αναφορές.
Ο Άντσεβ δεν ήθελε να αναπαραγάγει τα στερεότυπα της οπτικοποιημένης βίας. Αλλά να αποτυπώσει μέσα σε δύο λεπτά της ώρας τη σιωπηρή φθορά της καθημερινότητας.
Ο σκηνοθέτης Γιώργος Στάμου και οι συντελεστές του βίντεο με τους μαθητές του 56ου Γυμνασίου Αθηνών
«Δείχνουμε σε λούπα πέντε διαφορετικούς τρόπους καθημερινού bullying. Σπρωξίματα, λεκτική βία, απομόνωση», εξηγεί ο ίδιος.
«Όσο συμβαίνουν αυτά, οι συμμαθητές στο βάθος γελάνε ή αδιαφορούν. Την έκτη φορά, η λούπα σπάει. Η κοπέλα που δεχόταν τον εκφοβισμό λείπει. Εννοούμε ότι είτε άλλαξε σχολείο, είτε συνέβη κάτι πολύ χειρότερο».
Το μήνυμα είναι σαφές και αφορά πρωτίστως τους παρατηρητές: «Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η πράξη του τραμπούκου. Είναι η συνενοχή. Όταν βλέπεις και δεν μιλάς, έχεις κι εσύ ευθύνη».
Το αντίδοτο της συνύπαρξης
Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε εύκολα να είχε προσκρούσει στα γρανάζια της σχολικής γραφειοκρατίας. Στο 56ο Γυμνάσιο, όμως, βρήκε ευήκοα ώτα και γόνιμο έδαφος χάρη στον διευθυντή του, Τάσο Καραμπίνη.
Έναν εκπαιδευτικό που θυμάται τον Άντσεβ ως μαθητή να κάνει τα πρώτα του βήματα με την κάμερα στο εργαστήριο πληροφορικής – και μάλιστα δημιουργώντας και τότε ένα βίντεο κατά του bullying.
Μαθητές της Ά και΄Β Γυμνασίου εκπέμπουν το δικό τους ηχηρό μήνυμα κατά της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού
Για τον διευθυντή, οι θεσμικές παρεμβάσεις δεν αρκούν. «Το υπουργείο ορίζει κάποιες ημερομηνίες που “πρέπει” να μιλήσουμε για αυτά τα θέματα. Αλλά το ζήτημα δεν είναι να κάνεις απλώς μια διάλεξη μιας ώρας επειδή το επιβάλλει το πρόγραμμα», σημειώνει με ρεαλισμό.
Στο πολυπολιτισμικό μαθητικό δυναμικό του συγκεκριμένου σχολείου, η απάντηση δίνεται μέσα από την απογευματινή απασχόληση. «Όταν τα παιδιά συνεργάζονται, όπως για παράδειγμα σε δημιουργικούς ομίλους εκτός ωραρίου, άτομα από διαφορετικές τάξεις έρχονται κοντά. Βρίσκουν κοινά ενδιαφέροντα, οι όποιες διαφορές αμβλύνονται, τελικά είναι λιγότερο πιθανό να υπάρξουν συγκρούσεις».
Οι μαθητές παίρνουν το λόγο και την πρωτοβουλία
Τις τέσεσερις ημέρες των προβών και των γυρισμάτων, οι μαθητές που συμμετείχαν είδαν την πραγματικότητα του σχολείου τους από μια άλλη οπτική.
Ο 13χρονος Λουκάς Θάκα παραδέχεται την αρχική του αμηχανία – «δεν περίμενα ότι θα μοιάζει με κανονική ταινία», λέει –, η οποία όμως γρήγορα έδωσε τη θέση της στην ουσία.
Πλάνα από το σποτ που κυκλοφόρησε με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα κατά του Σχολικού Εκφοβισμού που τιμάται στις 6 Μαρτίου
«Είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα. Υπάρχει παντού, ακόμα και στα social media, όπου μπορεί κάποιοι να ανεβάζουν φωτογραφίες για να κοροϊδέψουν τον άλλον», περιγράφει, προτείνοντας ως μόνη λύση το σπάσιμο της σιωπής: «Θα συμβούλευα όποιον το ζει να το πει σε έναν μεγάλο που εμπιστεύεται. Όσο περισσότεροι μιλήσουν, τόσο πιο γρήγορα θα σταματήσει».
Τον πλέον απαιτητικό ρόλο, αυτόν του θύματος, επωμίστηκε η 12χρονη Παναγιώτα Τσουκαλά. «Ήταν πολύ βαρύ συναίσθημα να μπαίνεις στη θέση του παιδιού που δέχεται την κακοποίηση», παραδέχεται.
«Ξέρω ότι το bullying συμβαίνει συνέχεια και πάρα πολλά παιδιά το βιώνουν αληθινά. Το γεγονός ότι στο βίντεο παίζουμε εμείς, οι αληθινοί μαθητές, κάνει το μήνυμα πιο δυνατό. Η μόνη απάντηση δεν είναι ούτε η σιωπή, ούτε η βία. Είναι να ζητάς βοήθεια».
Bullying: Ένα ζήτημα επισήμως «εκτός ατζέντας»
Η ολοκλήρωση της παραγωγής ήταν συγκινητική για τη σχολική κοινότητα αλλά και αποκαλυπτική ενός ζητήματος που όχι μόνο ελλοχεύει, αλλά μεγεθύνεται.
Το ζήτημα του εκφοβισμού δε μαστίζει μόνο τα προαύλια των σχολείων, αλλά πλέον έχει περάσει και στο σύμπαν των κοινωνικών δικτύων
Οι αριθμοί, άλλωστε, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών: σύμφωνα με τον πρόσφατο απολογισμό του «Χαμόγελου του Παιδιού», μόνο μέσα στο 2025 ο οργανισμός διαχειρίστηκε 253 σοβαρά περιστατικά ενδοσχολικής βίας, με 235 παιδιά να ζητούν απευθείας βοήθεια. Το γεγονός ότι 1 στα 3 παιδιά (32,4%) πανελλαδικά δηλώνει πλέον θύμα εκφοβισμού, αποτυπώνει μια ζοφερή πραγματικότητα που δεν περιορίζεται σε στατιστικές.
Επιπλέον, τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για το 2025 περιγράφουν μια ανησυχητική, ποιοτική αναβάθμιση της βίας: το όριο ηλικίας των δραστών μειώνεται διαρκώς, η εμπλοκή των κοριτσιών σε περιστατικά αυξάνεται, ενώ καταγράφεται έξαρση στα σοβαρά περιστατικά σωματικής βίας, συχνά με χρήση αιχμηρών αντικειμένων.
Στιγμιότυπο από τα γυρίσματα που πραγματοποιήθηκαν με την εθελοντική αλλά ομόθυμη συμμετοχή των μαθητών
Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί γονείς, όπως λέει ο Άντσεβ, επικοινώνησαν μετά την ολοκλήρωση των γυρισμάτων μαζί του, εκφράζοντας την αγωνία και τους φόβους τους σχετικά με το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού.
Εκείνοι, ωστόσο, που εμφανίστηκαν απρόθυμοι να αντικρίσουν το πρόβλημα ήταν οι ίδιοι οι θεσμοί. Όταν ο παραγωγός απευθύνθηκε σε επίσημους φορείς, προσφέροντας το «Ψήσου να μιλήσεις» εντελώς δωρεάν ως όπλο στη φαρέτρα της ευαισθητοποίησης, η απάντηση ήταν αποκαρδιωτική.
Μόνο το 2025 το Χαμόγελο του Παιδιού κλήθηκε να διαχειριστεί 253 σοβαρά περιστατικά ενδοσχολικής βίας, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε πριν από λίγες ημέρες
«Τους εξήγησα ότι δεν με νοιάζει το budget, ότι δεν ζητάω χρήματα. Τους είπα απλώς “πάρτε το και δείξτε το”. Η απάντηση σχεδόν όλων ήταν πως “το θέμα δεν είναι στην ατζέντα τους” αυτή τη στιγμή», καταλήγει ο ίδιος. «Όταν σου δίνουν δωρεάν ένα τέτοιο υλικό και εσύ κρίνεις ότι δεν είναι στην ατζέντα σου, η απάντηση από μόνη της τα λέει όλα».
Στα καλά νέα, όσο ο κόσμος των ενηλίκων σηκώνει αδιάφορα τους ώμους και θεωρεί το bullying ένα ζήτημα εκτός ατζέντας, στο 56ο Γυμνάσιο Αθηνών μια ομάδα παιδιών αποφάσισε ότι δεν θέλει και δεν της αξίζει ο ρόλος του κομπάρσου στη σιωπή.
