ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ.
Η ελληνοτουρκική συνεργασία αναδεικνύεται ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά μιας νέας εποχής στη διεθνή οικονομία. Η εντυπωσιακή αυτή αλλαγή συνοδεύει τις αλλαγές των γεωπολιτικών αντιλήψεων για την περιοχή της Κασπίας και του Καυκάσου, αλλαγές που επηρεάζουν και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Οι εντυπωσιακές αλλαγές που συντελούνται με ταχύτητα κατεγράφησαν αβίαστα στο διεθνές ενεργειακό συνέδριο που συγκεντρώνει κάθε χρόνο πλέον στην Κωνσταντινούπολη τους μεγάλους πρωταγωνιστές της παγκόσμιας ενεργειακής σκακιέρας. Οι συγκρούσεις και τα σαφή μέτωπα που χαρακτήριζαν τις προηγούμενες συναντήσεις κορυφής της βιομηχανίας της ενέργειας αντικαταστάθηκαν εφέτος από τη συνεργασία, τη «συνεργία» (synergy), όπως χαρακτηριστικά επανελάμβαναν στο συνέδριο κεντρικοί ομιλητές. Οι διαδρομές των αγωγών που θα μεταφέρουν το πετρέλαιο της Κασπίας προς τη Μεσόγειο, διαδρομές που μέχρι πρότινος ήταν το αντικείμενο γιγαντιαίων αντιπαραθέσεων, δεν φαίνεται να αποτελούν πλέον πρόβλημα για κανέναν. «Θα προτιμήσουμε όποιους αγωγούς προσφέρουν τα μεγαλύτερα εμπορικά πλεονεκτήματα» είπε στη συνάντηση ο εκπρόσωπος της Ρωσίας για την ενέργεια στην Κασπία κ. Βίκτορ Καλιούζνι. Οι Ρώσοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η εμπορικά αποδοτικότερη διαδρομή περνά από τη Ρωσία και τον Εύξεινο Πόντο, αλλά το ζήτημα δεν φορτίζει την ατμόσφαιρα, όπως έκανε μόλις πριν από έναν χρόνο.
«Πολλοί περιφερειακοί πρωταγωνιστές στον Καύκασο είχαν στηρίξει την εξουσία τους σε μια αντιρωσική στρατηγική, πιστεύοντας ότι έτσι εξασφάλιζαν και την αυτόματη υποστήριξη της Δύσης» τόνισαν πολλοί ομιλητές στη συνάντηση. Ο μύθος αυτός διαλύθηκε και έμεινε μόνο η αποτυχία των καθεστώτων της Γεωργίας αλλά και του Αζερμπαϊτζάν, τονίζουν οι περισσότεροι αναλυτές. Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος είναι η διάλυση του φόβου που κυριαρχούσε στη Ρωσία. Είτε διότι απέτυχαν οι αντιρωσικές στρατηγικές είτε διότι η ίδια ανέκτησε την εμπιστοσύνη στον εαυτό της και μέρος της παλαιάς δύναμής της, δεν αντιμετωπίζει με την ίδια νευρικότητα που αντιμετώπιζε στο παρελθόν σχέδια όπως αυτό του αγωγού Μπακού – Τσεϊχάν.
Η λειτουργία εναλλακτικών αγωγών που θα μεταφέρουν το πετρέλαιο της Κασπίας στο Νοβοροσίσκ και στη Σούπσα έχει ήδη διαλύσει τους φόβους ή τις προσδοκίες για τον «αποκλεισμό της Ρωσίας». «Το θέμα της ενέργειας στην Κασπία δεν είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος» λένε χαρακτηριστικά εκπρόσωποι της ΒΡ, οι οποίοι ανακοίνωσαν στο συνέδριο ότι ήδη προχωρούν στη μηχανολογική μελέτη για την κατασκευή του αγωγού.
Η ανάδειξη έντονου πλέον ενδιαφέροντος για το φυσικό αέριο και την κατασκευή δικτύων μεταφοράς του προς την Ευρώπη ενίσχυσε τις τάσεις συνεργασίας και συμπληρωματικότητας, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο το κλίμα σύγκρουσης που κυριαρχούσε πριν από λίγο καιρό. Οι προκλήσεις που δημιουργεί το φυσικό αέριο αναδεικνύουν ακόμη περισσότερο τη σημασία της σταθερότητας στην ελληνοτουρκική περιοχή και της ελληνοτουρκικής συνεργασίας.
Το φυσικό αέριο υπόσχεται τεράστια ωφελήματα για μεγάλες περιοχές. Τα δίκτυα μεταφοράς του φυσικού αερίου απαιτούν πολύ μεγάλες επενδύσεις, άρα μεγάλη σταθερότητα και προωθημένη συνεργασία, ιδιαίτερα στο κομβικό σημείο της διανομής που δεν μπορεί παρά να βρίσκεται στον χώρο μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, στον χώρο που συνδέει τη Νότια Ευρώπη με την περιοχή της Κασπίας. Οι ανάγκες μεταφοράς του πετρελαίου της Κασπίας είχαν ήδη αναδείξει τη σημασία του ελληνοτουρκικού χώρου. Ο Βόσπορος, τα Στενά, το Αιγαίο, είναι σημεία της ίδιας διαδρομής που ακολουθεί το πετρέλαιο μετά το Νοβοροσίσκ και τη Σούπσα. Η παρουσία στο συνέδριο της Κωνσταντινούπολης εκπροσώπων μεγάλων ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών υπενθύμισε ότι το ελληνικό ενδιαφέρον δεν ορίζεται μόνο από τη γεωγραφία.
Η μεταφορά του πετρελαίου γίνεται τις περισσότερες φορές από ελληνικές εταιρείες που κυριάρχησαν στην αγορά. Στα συμφέροντα αυτά προστίθενται τώρα και μεγάλες ελληνικές εταιρείες που θέλουν να συμμετάσχουν στην κατασκευή των αγωγών που θα διανείμουν το φυσικό αέριο και θα το εκμεταλλευθούν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. «Στη νέα αργοναυτική εκστρατεία που ξεκίνησε να φέρει στην Ευρώπη το νέο χρυσόμαλλο δέρας της ενέργειας, οι τούρκοι επίσημοι διπλωμάτες, πλοηγοί, πανεπιστημιακοί ήταν οι λιγότερο εξοικειωμένοι με τις περιπλοκές της μυθολογικής εκστρατείας» παρατήρησε σκωπτικά ευρωπαίος διπλωμάτης. Ολοι σημείωσαν ωστόσο τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει πλέον τον ιδιωτικό τομέα από την κρατικιστική αντίληψη που εξακολουθεί να κυριαρχεί στην Αγκυρα.
