Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2014
 
 

Ενα «ζωντανό αρχείο» για τη φρίκη του Ολοκαυτώματος σε ιστοσελίδα

Συγκεντρώνει με διαδραστικό τρόπο τις μαρτυρίες των Ελλήνων Εβραίων
Ενα «ζωντανό αρχείο» για τη φρίκη του Ολοκαυτώματος σε ιστοσελίδα
Συγκέντρωση Ελλήνων Εβραίων στην πλατεία Ελευθερίας στη Θεσσαλονικη πριν από τη μεταφορά τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Μαρτυρίες ξεριζωμού, πολέμου και γενοκτονίας. Διηγήσεις από τη σύλληψη, τον εκπατρισμό, τη διαβίωση στα στρατόπεδα εργασίας. Αλλά και ιστορίες απόδρασης, απελευθέρωσης και επαναπατρισμού. Η φρίκη και το ψυχικό σθένος συνυπάρχουν με μοναδικό τρόπο στις μαρτυρίες των Ελλήνων Εβραίων που έζησαν το Ολοκαύτωμα. Κι όμως, στην Ελλάδα του 2012, αυτές οι σκοτεινές «γωνιές» της ιστορίας παραμένουν αγνοημένες και παραγκωνισμένες, σαν να αφορούν κάποιους «άλλους» και όχι Έλληνες πολίτες που μόλις πριν μερικές δεκαετίες υπέστησαν ανείπωτα βασανιστήρια. Αυτή τη συλλογική «λησμονιά» φιλοδοξεί να καταπολεμήσει μία ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, με όπλο το διαδίκτυο, τα ψηφιακά μέσα και τις νέες τεχνολογίες.

Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την κυρία Εριέττα-Βαλερή Μπενβενίστε, καθηγήτρια στο τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και με την χρηματοδότηση του κοινωφελούς ιδρύματος Ιωάννη Λάτση συγκέντρωσε για πρώτη φορά περισσότερες από χίλιες οπτικές ή ακουστικές μαρτυρίες 850 Εβραίων της Ελλάδας, επιζώντων του Ολοκαυτώματος. Οι ιστορικοί κατηγοριοποίησαν τις μαρτυρίες με βάση διαφορετικά κριτήρια (πχ. μαρτυρίες από στρατόπεδο συγκέντρωσης, πορεία θανάτου, διάσωση, αντιστασιακή δράση, απόδραση κλπ), τις ομαδοποίησαν με τοπικά χαρακτηριστικά (πχ. με βάση τον τόπο γέννησης ή τον τόπο του στρατοπέδου συγκέντρωσης) και τις «έντυσαν» με διαδραστικούς χάρτες και σύνθετες μηχανές αναζήτησης. Κατόρθωσαν έτσι να δημιουργήσουν ένα «ζωντανό αρχείο» που απευθύνεται όχι μόνο σε ειδικούς ιστορικούς αλλά κυρίως σε όλους τους πολίτες που αντιλαμβάνονται ότι η ιστορία του Ολοκαυτώματος δεν είναι «εβραϊκή» αλλά πανανθρώπινη.

Με επίκεντρο την ανθρώπινη μαρτυρία
«Τις τελευταίες δεκαετίες έγινε σε ολόκληρο τον κόσμο μια τεράστια προσπάθεια να διασωθούν οι αφηγήσεις των Εβραίων της Ευρώπης που επέζησαν του Ολοκαυτώματος. Αυτή η "έκρηξη της μνήμης" βοήθησε τους ιστορικούς να αντιληφθούν ότι μια ιστορία που αγνοεί αυτές τις αφηγήσεις, είναι μια ιστορία λειψή. Γιατί να πιστέψει κάποιος ότι τα έγγραφα που συντάχθηκαν λ.χ. από την Γκεστάπο, τους Ες Ες, τη Βέρμαχτ, τη Γερμανική Διοίκηση ή τους Κατοχικούς συνεργάτες είναι πιο αντικειμενικά, περισσότερο ακριβή ή λιγότερο μεροληπτικά από τις αφηγήσεις εκείνων τους οποίους στόχευαν να σκοτώσουν;» αναφέρει μιλώντας στο «Βήμα» η επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, κυρία Μπενβενίστε.

Οπως τονίζει, οι μαρτυρίες των ίδιων των επιζώντων αποτελούν ένα μοναδικό όχημα που μας βοηθά να προσεγγίσουμε όψεις τις πραγματικότητας του Ολοκαυτώματος, οι οποίες είναι απροσπέλαστες μέσω άλλων πηγών. «Οι συνθήκες της σύλληψης, η δομή και η λειτουργία του στρατοπέδου, οι σχέσεις ανάμεσα στους κρατούμενους, οι μηχανισμοί επιβίωσης, οι συνθήκες εργασίας, οι καθημερινές μορφές αντίστασης, οι πορείες του θανάτου, οι συνθήκες για όσους επέζησαν κρυμμένοι ή πολεμώντας με τους αντάρτες, οι συνθήκες της απελευθέρωσης, η επιστροφή και οι δυσκολίες προσαρμογής στην κανονική ζωή, όλες αυτές οι όψεις παραμένουν απροσπέλαστες χωρίς τις μαρτυρίες των επιζώντων. Το ίδιο και τα βάσανα που όσοι επιβίωσαν κατονομάζουν ως "ανείπωτα". Οι μαρτυρίες λοιπόν, επειδή συχνά κλονίζουν τις βεβαιότητές ή τις διαδεδομένες αντιλήψεις μας, συγκροτούν ένα πολύτιμο αρχειακό υλικό», καταλήγει η κυρία Μπενβενίστε.

«Πρόθεσή μας ήταν να σχεδιαστεί η βάση με τέτοιο τρόπο ώστε να βοηθήσει τους ερευνητές να έρθουν σε επαφή με το εύρος του διάσπαρτου υλικού και να εστιάσουν σε συγκεκριμένες πλευρές της ναζιστικής γενοκτονίας. Πέρα από το δύσκολο έργο της αποδελτίωσης και καταλογογράφησης ενός πολύ μεγάλου αριθμού μαρτυριών, ήταν πολύ σημαντικό αυτό το ενιαίο σώμα μαρτυριών που δημιουργήσαμε να αναδεικνύει την πολλαπλότητα της εμπειρίας των ανθρώπων που επέζησαν», αναφέρει η κυρία Ποθητή Χαντζαρούλα, λέκτορας στο τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Ιστορία που μας αφορά
Γιατί, ωστόσο, παραμένει σε μεγάλο βαθμό αγνοημένη η ιστορία των Ελλήνων Εβραίων του Ολοκαυτώματος; Αποτελεί άραγε ένδειξη συλλογικής ενοχής ή μήπως αδιαφορίας; «Στο δημόσιο χώρο η συζήτηση για το Ολοκαύτωμα περιορίζεται είτε σε επετειακές αναφορές είτε σε ανιστορικούς σχολιασμούς για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Συχνά μάλιστα "συνθλίβεται" ανάμεσα σε δύο ανταγωνιστικά πολιτικά αφηγήματα που επιδιώκουν είτε να εγκωμιάσουν την αλληλεγγύη των χριστιανών Ελλήνων είτε να καταγγείλουν έναν διαχρονικό ελληνικό αντισημιτισμό», τονίζει μιλώντας στο «Βήμα» ο κ. Παπαμίχος-Χρονάκης Πάρις, έτερο μέλος της ερευνητικής ομάδας και διδάσκων στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων δεν αποτελεί μια στενά εβραϊκή ιστορία, αλλά αφορά πρωτίστως τους μη Εβραίους και την δική τους ιστορία. Σε αυτή τη συνειδητοποίηση μπορεί να βοηθήσει ο διαδραστικός χαρακτήρας των νέων τεχνολογιών και κυρίως η χρήση τους στην εκπαίδευση. «Εν προκειμένω σημαντικό ρόλο παίζει η αμεσότητα της οπτικοακουστικής μαρτυρίας σε συνδυασμό με τη διαδραστική σχέση που δημιουργείται χάρη στο Διαδίκτυο και στις ψηφιακές τεχνολογίες. Έτσι οι νέοι μπορούν να γίνουν ενεργοί φορείς μνήμης», προσθέτει ο κ. Παπαμίχος-Χρονάκης. «Καθώς ανιχνεύουν μέσα από τη βάση μας τις διαδρομές ανδρών και γυναικών, επιζώντων των στρατοπέδων και μελών της αντίστασης, Εβραίων που μπορεί να κατοικούσαν στην πόλη τους ή να κρύφτηκαν στο χωριό τους, οι μαθητές προβληματικοποιούν την καθησυχαστική αφήγηση του σχολικού εγχειριδίου και ταυτόχρονα έρχονται σε επαφή με τους προβληματισμούς της σύγχρονης ιστορικής έρευνας», καταλήγει ο ίδιος.

Η εν λόγω προσέγγιση οδηγεί, σύμφωνα με τους ερευνητές, σε μία διαφορετική «ιστορία». «Εχει σημασία να αναμετρηθούν οι Έλληνες φοιτητές με μια ιστορία που δεν αποφεύγει τις εντάσεις, που δεν εξομαλύνει, αλλά μια ιστορία που αποκαλύπτει τις συγκρούσεις, που επαναδιαπραγματεύεται τα τραύματα. Μια ιστορία που αναμετριέται με το μέγεθος της βαρβαρότητας χωρίς να την καλύπτει κάτω από την κουβέρτα της εξομάλυνσης. Η ιστορία που εξομαλύνει δεν μπορεί να ερμηνεύσει και να εκθέσει τις πολιτικές του μίσους και τα ολέθρια αποτελέσματά τους. Αυτό που έγινε μπορεί να επαναληφθεί και πρέπει να το γνωρίσουμε και να το κατανοήσουμε, όχι να το ξορκίσουμε», τονίζει η κυρία Ποθητή Χαντζαρούλα.



Κοινωνία περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μουσείο Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη 
 
 
σχόλια (22)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Οι άλλοι | 04/05/2012 13:22
    Αν δεν κάνω λάθος, στο Β' Π Π, πέθαναν 40 εκατόμ. άμαχοι, σε όλες τις χώρες, από τα οποία τα 2 εκατ. είναι οι Εβραίοι των στρατοπέδων. Τα υπόλοιπα 38 εκατ. δεν υπέφεραν, δεν κάηκαν ζωντανά, δεν ξεκοιλιάστηκαν, δεν εκτελέστηκαν, δεν έγιναν ατμός από βομβαρδισμούς, χημικά και πυρηνικά;;; Αυτοί δεν είχαν ψυχή;;; Θεωρώ απαράδεκτο, οι Εβραίοι (τους οποίους γενικώς συμπαθώ και συνεργάζομαι αρμονικά), να έχουν επιβάλλει σε ελέυθερους ανθρώπους, να αμφισβητούν δημοσίως την ιστορία και το περιεχόμενο του Ολοκαυτωματος, με ποινικές, μάλιστα, συνέπειες...
    Old dog
    απάντηση212
     
     
    Κυρία Μπενβενίστε | 03/05/2012 09:56
    Λυπήθηκα που δεν σας πρόλαβα στο Ιόνιο...
    ...
    απάντηση03
     
     
    Μπράβο τους | 02/05/2012 18:01
    Μπράβο στο Ιδρυμα Λάτση και μπράβο στην καθηγήτρια Μπενβενίστε.
    Model Citizen
    απάντηση153
     
     
    ΧΡΥΣΑ ΑΥΓΑ | 02/05/2012 14:50
    Όσοι λέτε πως μπουχτισατε και όλο για αυτά ακούτε, για πείτε μας λοιπόν πόσα ξέρεις για τους Έλληνες Εβραίους? Μην ανησυχείτε, τώρα που θα μπει και η Χρυσή Αυγή στη βουλή θα τα δειτε στην πράξη. Κι επειδή δεν έχουν μείνει πολλοί Εβραίοι στην Ελλάδα, να φυλάσσεστε όσοι δεν πληροίτε τις προδιαγραφές του περήφανου ακροδεξιού λευκού γιατί ως γνωστόν η καμπάνα χτυπάει για όλους...
    ΜΑΝΟΛΗΣ
    απάντηση78
     
     
    φρίκη | 02/05/2012 14:03
    Φρικιά κανείς με τα σχόλια αναγνωστών στο δημοσίευμα. Έχουν κουραστεί λένε με τις αναφορές στην εξόντωση εκατομμυρίων εβραίων, τσιγγάνων, ομοφυλόφιλων από τους ναζί !. Για πολλούς η τερατωδία δεν είναι παρά σκέτη προπαγάνδα. Ένα συνηθισμένο γεγονός που στο τέλος τέλος δεν αφορά «δικούς» μας (λες και οι δεκάδες χιλιάδες ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΒΡΑΙΟΙ που στάλθηκαν στα κρεματόρια ήταν ξένοι).
    νίκος π
    απάντηση232
     
     
    ΗΛΙΘΙΟΤΗΤΕΣ | 02/05/2012 12:36
    Δεν πας να κάνεις καμμιά άλλη δουλειά, μαρδοχαίε?
    Ανώνυμος / η
    απάντηση614
     
     
     
    ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΟΠΤΕΣΤΕ;;; | 02/05/2012 12:03
    Σας είπε κανείς ότι είμαστε Εβραίοι;;;;Μας έχετε πρήξει με το ολοκαύτωμα.Ένταξει έγινε το ξέρουμε.Έλεος πια.Στο τέλος θα το κάνουμε και Εθνική επέτειο.Δεν βλέπω να έχετε την ίδια ευαισθησία για την γενοκτονία των ποντίων και των Αρμένιων από τους νεότουρκους
    ΚΑΤΑΝΤΙΑ
    απάντηση1130
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    To Olokautoma kai sta sholika vivlia | 02/05/2012 12:02
    To Olokautoma prepei na mpi kai sta sholika vivlia dioti eine tmima kai tis Ellinikis istorias kai ohi aplos na anaferthi alla kai na analithi ektenestera oste o kosmos na katalavi oti oi Naziztikes thiriodies enantia ston lao mas den itan mono sta Kalavrite, stin Kokkinia , stin Kesariani alla kaisto Dachaou kai sto Auschwitz
    sakis
    απάντηση258
     
     
     
    ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΞΑΝΑΓΙΝΕΙ!!!!! | 02/05/2012 10:41
    ΑΝ ΖΟΥΣΕ ΣΗΜΕΡΑ Ο ΓΚΕΜΠΕΛΣ ΘΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΣΕ ΜΕ ΔΕΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ.ΘΑ ΔΑΚΡΥΖΕ ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΥ ΟΥΤΕ Ο ΙΔΙΟΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΔΙΑΝΟΗΘΕΙ, Η ΑΝΘΥΠΟΒΟΛΗ ΣΤΟ ΜΕΓΣΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ.... ΑΞΙΟΣ Ο ΜΙΣΘΟΣ ΣΑΣ..
    ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ
    απάντηση1542
    Απαντήσεις  4 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    προωθώ αλλά και υποστηρίζω... | 02/05/2012 09:23
    τις εβραϊκές θέσεις στο ζήτημα της Μέσης Ανατολής, επειδή οι άνθρωποι αυτοί, ή οι πρόγονοί τους, υπέφεραν τόσα και τόσα κατά την διάρκεια της κατοχής από τους Χιτλερικούς. Ας μην ξεχνάμε ακόμη πως οι Εβραίοι είναι δια συμβολαίου, ο περιούσιος λαός του Θεού όλων μας.
    Μαρδοχαίος
    απάντηση724
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Τυχαίο; Δε νομίζω. | 02/05/2012 09:22
    Φαντάζομαι, μέχρι τις εκλογές, θα μάθουμε την ιστορία που δε μάθαμε στα προηγούμενα χρόνια της ζωής μας. Δεν είναι κακό αυτό, το κακό είναι η πιθανότητα του επιλεκτικού "ανθρωπισμού" κατα΄τον οποίο υπάρχουν καλοί και κακοί θύτες, ανάλογα στο τι συμφέρει το μέσο προβολής του άρθρου.
    κυνικός
    απάντηση918
     
     
     
    ΛΟΓΙΑ | 02/05/2012 08:41
    Κάθε τόσο γιαυτό μιλάμε... Μπουχτίσαμε με αυτή την ιστορία...
    Ανώνυμος / η
    απάντηση1127
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Latsis | 02/05/2012 08:18
    I evraia auth giati den asholeitai me tous Ellines, kai pairnei lefta gia tous evraious... Gia pio polla psemmata!!!.
    Adoula
    απάντηση533
    Απαντήσεις  2 | Εμφάνιση όλων
     
-